Recensie

Lady Bird: een tiener die wil vliegen

Tragikomedie Actrice Greta Gerwig debuteert overtuigend als regisseur met een fraaie tragikomedie over de 17-jarige Christine, die droomt van een groots en meeslepend leven.

Existentiële onrust: Christine ‘Lady Bird’ (Saoirse Ronan).

Oh, kon ze toch maar eens iets meemaken. Echt iets meemaken. Als coming-of-age-portret Lady Bird een vogelvlucht door het leven is van de zeventienjarige Californische tiener Christine McPherson, dan is dat de zucht waarop ze zweeft. Net boven de grond. Want het is een zucht die haar optilt. En dan weer in de zwaartekracht van het bestaan terugtrekt. Nooit komt ze hoog genoeg om de echte horizon te zien aan de randen van haar woonplaats Sacramento.

Dat is, in het kort, waar het in Lady Bird (Christines zelfgekozen naam) om draait. Maar is dat niet waar het in elk verhaal over groeipijnen over gaat? Dat verlangen naar een groots en meeslepend leven? We krijgen daar in film en literatuur nooit genoeg van, omdat die existentiële onrust in de adolescentie wellicht het sterkst gevoeld wordt maar nooit helemaal overgaat.

Er zijn maar weinig makers die het thema weer zo nieuw kunnen maken als debuterend regisseur Greta Gerwig. Als actrice loopt ze al een tijdje mee. Ze had de hand in talloze onafhankelijke generatieportretten uit de mumblecore-school (‘mompelfilms’). Die kunst verfijnde ze daarna met haar partner Noah Baumbach in hun gezamenlijke Frances Ha (2011). Die film ging over een jonge vrouw die in New York een carrière als danseres ambieert, maar met danslessen de eindjes aan elkaar moet knopen. Frances Ha laat zich in retrospectief als een tweeluik beschouwen met Gerwigs regiedebuut. Ook de semi-autobiografische hoofdpersoon Lady Bird droomt van een toekomst in de kunsten en een plekje aan een prestigieuze universiteit aan de oostkust.

Wat Lady Bird onderscheidt van vergelijkbare portretten is de liefdevolle, berustende wijsheid. De film is, als een tijdcapsule, gesitueerd in 2002, net na de aanslagen op de Twin Towers; als een soort vooruitschaduwing van de economische strubbelingen van de Amerikaanse lagere middenklasse. Vader McPherson raakt werkloos, moeder draagt de financiële zorgen van het gezin en is het onvermijdelijke doelwit van Lady Birds nukken.

Lees ook waarom de liefde tussen moeder en dochter soms zo ingewikkeld is: ‘Ruzie met een versie van jezelf’

Lady Bird was lang een Oscarfavoriet, maar na aanvankelijk juichende recensies kwam er ook kritiek. De film zou te wit zijn en te veel plooien willen gladstrijken, ondanks het verbale steekspel tussen moeder en dochter. Dat is tot op zekere hoogte valide kritiek. Maar dat doet niets af aan de emotionele oprechtheid van de film. De moraal van het verhaal is natuurlijk dat je eerst die vrijheid in jezelf moet bevechten. Pas dan kan Lady Bird vliegen.