Opinie

    • Arjen Fortuin

De laatste bingo in Crooswijk

Zap Crooswijk in Rotterdam is een van de armste wijken van Nederland. ‘Crème de la Crooswijk’ laat zien wat er aan het veranderen is. Jagen de bakfietsen de oude bewoners hun buurt uit?

De bingomachine wordt opgeruimd in Crème de la Crooswijk (PowNed)

Er zijn weken waarin zelfs een professionele televisiekijker kan vergeten dat er nog een omroep bestaat met de naam PowNed. Maar op Tweede Paasdag was daar ineens Crème de la Crooswijk, een vijftig minuten durend verslag van Charlotte Pieters vanuit een van de armste buurten van Nederland. De stadsvernieuwing brengt er families in het nauw die al generaties in de buurt wonen.

Tientallen huizen verdwijnen en de laatste bingo in Crooswijk tekent zich af. Want op de slooplijst staat ook de zaal waar oudere buurtbewoners al decennia wat ontspannen uurtjes beleven. De bingogetallen worden er voorgelezen met een snelheid waar de autocue van Matthijs van Nieuwkerk ernstig van in het ongerede zou raken. De oudere Rotterdammers in de zaal kunnen het probleemloos bijbenen.

Een van de bezoekers is een vrouw die aan ernstig longemfyseem lijdt. Op woensdag neemt ze altijd extra zuurstof, zodat ze het de hele bingo volhoudt. We hebben trouwens ook gezien hoe ze een minuut voor ze aan de zuurstofmachine gaat, haar sigaret uitdrukt. Stoppen met roken? „Nee hoor, ze leggen me gewoon met een pakkie sigaretten in de kist. En met een aansteker. Want het is ook zo rottig als ik dan geen vuur heb.”

De boodschap van Crème de la Crooswijk is – kort door de bocht, maar dat is de rijstijl van PowNed – dat de bakfietsen de pittoreske oude Crooswijkers (gezellig, humoristisch, solidair, recht voor zijn raap) hun buurt uit jagen.

In wat meer woorden: om de verpaupering tegen te gaan worden tientallen huizen afgebroken. De bewoners moeten ‘uitverhuizen’. Daarna mogen ze terug, maar dan is hun huur van 350 naar 700 euro gegaan. Er komen koopwoningen bij. In de algemeen geminachte yuppentent Croos zegt een bezoeker even goedgekamd als potsierlijk dat de wijk zo ‘authentiek’ is.

Cijfers, of uitleg over de stadsvernieuwing ontbreken grotendeels. De ‘buitenlandse mensen’ in de buurt komen terloops ter sprake in een opmerking als: „Weer zo’n kuthoofddoek, ze zitten ook al achter het stuur.” Er komt slechts één Crooswijker met migrantenwortels voor de camera: de ernstige jonge bokser Mohammed, de door zijn vader dagelijks voor ‘verkeerde vrienden’ wordt gewaarschuwd.

Crème de la Crooswijk gaat eigenlijk niet over de wijk, maar over een verdwijnende subcultuur. Die wordt liefdevol in beeld gebracht. De meeste oude Crooswijkers die aan het woord komen zijn boven de vijftig, waarschijnlijk zijn hun kinderen al elders. Slagerij Haak ziet na vijf generaties de klanten verdwijnen: de bakfietsen rijden voorbij en met kaantjes van een euro krijg je de ‘buitenlandse mensen’ ook niet binnen.

We zien een hartelijke kroeghouder moedeloos met zijn reusachtige hond op de bank zitten, nadat een boze klant met zijn auto de cafépui heeft geramd. De verzekering doet moeilijk, zoals verzekeringen nu eenmaal altijd moeilijk doen.

De laatste bingo in Crooswijk is geweest; de ballen rollen niet meer. Na de afscheidsavond wordt het bingo-apparaat weggereden. Aan het eind van Crème de la Crooswijk vertellen hoofdfiguren waar ze over vijf jaar hopen te zijn. De doorrokende longpatiënte verwacht er überhaupt niet meer te zijn. De anderen zijn allang blij als ze tegen die tijd nog in hun buurt wonen, als hun café nog open is.

De uitzondering is Mohammed, die hoopt dat zijn bokscarrière dan van de grond is gekomen – en dat hij de wijk uit is, de wereld in. Dat is de grootste tragiek van de oude Crooswijkers: dat zo’n ambitie al lang uit hun levens is verdwenen.

    • Arjen Fortuin