Foto Bart Maat/ANP

‘Banken moeten vooraf rekenschap gaan geven’

Interview Wobke Hoekstra Als banken topsalarissen willen verhogen, moeten ze uitleg gaan geven, zegt de Minister van Financiën. Wettelijk kan hij weinig ondernemen.

Buitensporig. Disproportioneel. Buitengewoon ongelukkig. Het sentiment van minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) was duidelijk toen ING vorige maand bekendmaakte het salaris van topman Ralph Hamers met 50 procent te willen verhogen, tot 3 miljoen euro per jaar. „We gaan kijken welke maatregelen — wettelijk of niet wettelijk — we nog kunnen nemen om hier iets aan te doen”, dreigde Hoekstra.

De raad van commissarissen van ING trok hierop het voorstel in – ook vanwege andere politieke en maatschappelijke druk. Maar de discussie ging door, en minister Hoekstra deed wat hij beloofde: hij ging op zoek naar maatregelen.

Nu, een kleine maand later, is Hoekstra tot de conclusie gekomen dat hij maar weinig kan ondernemen tegen zulke hoge beloningen voor bestuurders van een bank. Dat druist immers in tegen het eigendomsrecht zoals is vastgelegd in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, zo had de Raad van State al in 2014 geoordeeld. „Ik zie af van verdergaande maatregelen”, schreef Hoekstra dinsdag aan de Tweede Kamer.

Wel komt hij met drie minder ingrijpende maatregelen – althans: hij gaat ze „verkennen” – die banken tot gematigder topbeloningen moeten bewegen.

Adviesorganen zijn wel vaker kritisch op wetvoorstellen. Soms trekt het kabinet zich daar niks van aan. Waarom dit keer wel?

„De Raad van State heeft al tegen mijn voorganger gezegd echt juridische moeilijkheden te verwachten bij het inperken van de vaste beloningen bij financiële instellingen, als er geen sprake is van staatssteun. Het vorige kabinet heeft daar om die reden van afgezien en dat herhaal ik.”

Dus banken kunnen hun gang gaan?

„Zeker niet. Met de bankierseed en het beperken van de bonussen zijn er al best wat stappen genomen om het vertrouwen in de bancaire sector te herstellen en daarmee de robuustheid van het stelsel, maar ik zie nog wel een vertrouwensgat. Dat zal de sector primair zelf moeten sluiten. Als dat nodig is kan ook het kabinet helpen het vertrouwen te herstellen.”

Hoe dan?

„Ik ga drie mogelijke maatregelen onderzoeken. Allereerst wil ik de clawback-mogelijkheden verruimen: het terugvorderen van salaris als er straks toch weer staatssteun nodig is. Daarmee worden bestuurders persoonlijk verantwoordelijk als de belastingbetaler opdraait voor falende banken.

„Daarnaast zouden bestuurders die in aandelen betaald krijgen, die aandelen langer moeten vasthouden. Daarmee willen we voorkomen dat bestuurders prikkels hebben om korte-termijnrisico’s te nemen omdat dat voor hen zelf financieel gunstig zou kunnen uitpakken.

„En ik wil dat banken publiekelijk rekenschap gaan geven van de maatschappelijk context van een eventuele salarisverhoging. Ze moeten dat al vooráf doen in plaats van er achteraf uitleg over geven in het jaarverslag.”

In het wetsvoorstel van GroenLinks staat dat aandelen per definitie variabele beloningselementen zijn, die dus onder het al bestaande strenge bonusplafond moeten vallen.

„Het is altijd bewonderenswaardig als Kamerleden met een initiatief-wet komen, maar ik wil er inhoudelijk pas later op reageren.”

President-commissaris Jeroen van der Veer van ING bleef vorige week in de Tweede Kamer de loonsverhoging bij ING verdedigen. Hij liet doorschemeren dat die er vroeg of laat alsnog komt. Hij wil hem alleen beter gaan uitleggen.

„De enige juiste uitkomst is dat dat voorstel weer is ingetrokken. Van der Veer mag langskomen hoor, maar het zal mijn mening niet veranderen.”

Hij zei ook dat het beloningsbeleid van ING al jaren bij Financiën bekend was en zelfs was afgestemd.

„Wij zijn nagegaan wat de contacten met ING zijn geweest. Mijn waarneming is dat vanaf 2009 of 2010 consistent door ieder van mijn voorgangers steeds is aangedrongen op matiging van de beloning. Dat is de consistente kernboodschap geweest.”

Hebt u om druk bij ING op te voeren nog overwogen om alle staatsrekeningen bij die bank weg te halen?

„De loonsverhoging van Hamers bood geen juridische grond om het contract met ING als huisbankier op te zeggen.”