Met de dreigende degradatie is het sportieve drama bij FC Twente compleet

Degradatiestrijd FC Twente

Het sportieve drama in Enschede lijkt niet te stoppen. Ligt de kiem van de huidige crisis in de vorige? „Het ging alleen nog maar over in control komen.”

FC Twente-speler Adnane Tighadouini is teleurgesteld na de 0-0 in Venlo. Foto ANP/Pro Shots

De wederopstanding bleef uit. Nieuwe trainer, gewoon 0-0 bij VVV Venlo op Eerste Paasdag. „Ik heb al vaak de hoop gehad op een ommekeer”, zegt FC Twente-aanvoerder Stefan Thesker. Nu, twee weken geleden, een maand, drie maanden. Hij forceert er een vloek uit als hij zegt dat de overwinning, de eerste sinds december, nu echt rap behaald moet worden. Volgende week, thuis tegen Feyenoord dan maar.

Omringd, omsingeld haast, door verslaggevers in het perskamertje van het VVV-stadion De Koel doet de Duitser Thesker zijn best om het werken met trainer Marino Pusic, doorgeschoven assistent, niet al te zeer te omschrijven als bevrijding. „Nee, nee. Ik ga niet zeggen wat jullie willen dat ik zeg.” Hij bevestigt dat hij een van de spelers was die met de raad van commissarissen sprak over het gebrek aan vertrouwen in de trainer Gertjan Verbeek voordat die, vorige week maandag, werd ontslagen. Dat Thesker zijn zorgen namens de spelers overbracht, lijkt hem „logisch als een van de aanvoerders”.

Bakzeil

Zo vloog de tweede trainer in één seizoen eruit, sprak Gerard Marsman van de belangenvereniging voor coaches betaald voetbal van „Italiaanse toestanden” en was Twente even Palermo aan de Dinkel. Jan van Halst had als technisch directeur de raad van commissarissen tot vorig weekend weten te overtuigen dat doorgaan met Verbeek de juiste koers was. Maar na een grondiger analyse van de verhouding tussen de nurkse, succesarme trainer en zijn staf en spelers moest de directie bakzeil halen. Van Halst lijkt, na twee jaar aan het hoofd van de club, uitgespeeld.

Hoe kon dit? Hoe kon Van Halst, inmiddels ontheven van de portefeuille technische zaken, een selectie samenstellen die onder twee totaal verschillende trainers, eerst René Hake en toen Verbeek, geen progressie boekte en afzakte naar de laatste plaats? Hoe kon Verbeek, in NRC bij zijn aanstelling nog omschreven als ‘de ideale bemoeial voor FC Twente’, in vijf maanden zo mislukken? „Het vreemde is dat ik juist gedacht had dat we vorig seizoen zo’n moeilijk jaar zouden krijgen”, zegt oud-doelman en maatschappelijke duizendpoot Hennie Ardesch nu.

Toen Van Halst twee jaar geleden aantrad in de chaotische maanden van de Twentse operatie ‘schoon schip’ was hij nog omringd door gelouterde mensen in het profvoetbal. Maar Ted van Leeuwen, Gerald van den Belt en Onno Jacobs vertrokken om uiteenlopende redenen na de hete zomer van 2016, waarin de club aan een degradatiestraf ontkwam en weer aan wederopbouw mocht denken. Dat eerste seizoen, nota bene na het vertrek van topspeler Hakim Ziyech, werd coach Hake met FC Twente nog zevende. Voltreffer was de Turkse spits Enes Ünal, gehuurd van Manchester City: achttien goals.

„Nu lopen de goede City-jongens bij NAC”, zegt Ardesch. „We hadden vorige zomer nog [technisch manager] Ted van Leeuwen. Als het je aan middelen ontbeert om transfersommen te betalen, ben je afhankelijk van wat er uit je netwerk ter beschikking komt. Dat is dit seizoen tegengevallen. Maar ik heb nooit begrepen waarom René Hake weg moest.” Van Halst stuurde hem weg in oktober, toen FC Twente zes punten uit acht duels had en het falen nog afgewenteld leek te kunnen worden op de coach.

Voorzitter van de raad van commissarissen René Takens, een half jaar in functie, zei vorige week dat dit seizoen begon met een „enorme handicap” in de vorm van „een financieel probleem vanuit het verleden”. Alleen voor spits Tom Boere is vier ton betaald, de overige nieuwelingen zijn transfervrij of gehuurd. Maar in de rest van voetballand Nederland lacht men om het argument van Twentse financiële krapte. Zo ook verschillende functionarissen die de afgelopen jaren bij de club werkten en vorige week op achtergrondbasis hun analyse deelden met NRC.

De kiem, vinden zij, van het wanpresteren nu ligt niet in het financiële wanbeleid van weleer. Wie de diepte van de sportieve crisis nu nog Munsterman en Van der Laan wil aanrekenen – de twee in 2015 opgestapte voorzitters zijn niet gevraagd voor dit stuk – moet van goede huize komen. De club ging weliswaar in twee jaar tijd een derde terug in omzet (nu dertig miljoen) door noodzakelijk sanering. Maar in Enschede verdienen spelers nog altijd gemiddeld ruim twee ton, waar clubs als Willem II en NAC dat bij lange na niet als maximum bieden. Het salarisbudget is top-acht. „Excelsior plus Heracles en nog wel wat”, zegt een ingewijde – ruim zes miljoen. Kortom: degradatienood is absurd.

Twentse tenen

Volgens het beleidsplan ‘Gewoon doen, gewoon Doen’ zou FC Twente dit seizoen meedoen om plek 6-10 – het is hopen op handhaving geworden. Een sportieve crisis, voortwoekerend in een onvolkomen organisatie. Een trainer die zijn gammele ploeg niet meer meekreeg in een defensief speelplan en als technisch manager ook nog met beleid bezig was terwijl hij met het eerste weinig tot niets voor elkaar kreeg. De tv-optredens van Van Halst en Verbeek – beiden schnabbelden als analist – wekten volop ergernis. „Degradatie kan soms goed zijn voor een club”, zei Verbeek in een praatprogramma een week voor zijn elftal de laatste plaats overnam van Roda JC. Het ging over het Duitse HSV, maar Twentse tenen zijn lang.

Is het allemaal Van Halst aan te rekenen? Zelfoverschatting wordt hem verweten, maar er ligt ook een verantwoordelijkheid bij het stichtingsbestuur FC Twente ’65 dat hem positioneerde. Er is een functieprofiel naar zijn persoon toe geschreven, zegt een voormalig bestuurder. „Zo bouw je geen organisatie. Commercie en technische zaken breng je niet onder bij één man, dat zijn de belangrijkste twee portefeuilles bij de wederopbouw. Maar het ging op een gegeven moment alleen maar over financieel in control komen.”

Zo grijpt het verleden toch in op het heden. Want de ontoereikende organisatie is wel terug te brengen op de wederopbouw na de zondeval. FC Twente moest naar een hygiënisch bestuur, na praktijken die door de KNVB „zonder omhaal van woorden frauduleus” genoemd werden. Bestuurders moesten weg, waren dat al of gingen nog. Een andere – bindende – aanbeveling uit het rapport-Knüppe, opgesteld als richtlijn voor een nieuw bestuur, was dat commissarissen op afstand moesten staan. Een breuk met de innige, bijna fatale verstrengeling tussen uitvoerders, toezichthouders en financiers.

Adam Maher in duel met VVV-speler Lennart Thy.

Foto ANP/Pro Shots

Onbedoeld gevolg is dat FC Twente nu geleid wordt door mensen die „wezensvreemd in het profvoetbal” zijn, zegt een oud-bestuurslid. Door de afstand die de raad van commissarissen houdt, conform Knüppes aanbevelingen kun je zeggen, liep de scheuring tussen Verbeek en een deel van de selectie en staf uit de hand. De directie, Van Halst en financiële man Erik Velderman, had zich aan Verbeek verbonden. Signalen over een onwerkbare situatie bereikten commissarissen pas vorig weekend in volle omvang.

Laurens van der Velde, bestuurslid van de grootste supportersvereniging Vriendenkring FC Twente, vindt het te makkelijk om te zeggen dat er verkeerde mensen in toezicht en directie zitten. „Van Halst kwam in een organisatie die van de grond af opgebouwd moet worden. En het was ook niet zo dat er rijen dik gekwalificeerde voetbalmensen klaar stonden om energie in de club te stoppen. De bewegingsruimte was klein. Maar het klopt dat de commissarissen nog groeiende zijn in hun rol.”

Fans zagen dat de onvrede diep zit

Van der Velde, tevens voorzitter van de PvdA-raadsfractie in Enschede, zag dat anderhalve week geleden tijdens een gesprek met supporters en het bestuur van FC Twente. Daar werd de oproep gedaan niet alleen naar Van Halst en hoofdtrainer Verbeek te luisteren, maar dieper in de organisatie af te dalen. Supporters wisten allang dat de onvrede diep zat. „Je zag toen langzaam tot de commissarissen doordringen: dit moeten we serieus nemen.”

Die bijeenkomst was de aanleiding tot gesprekken met staf, spelers en personeel. En gedaan was het met de coach en zijn rechterhand, assistent Jan de Jonge. Assistent Pusic, geboren in Kroatië en onder meer bogend op zeventien jaar ervaring in de begeleiding van jongeren met gedragsproblemen, moet nu FC Twente behoeden voor degradatie. „In de fase waarin wij ons bevinden, gezien de week die achter ons ligt, ben ik erg blij met heel veel elementen die ik zag”, zegt Pusic zondag.

De 0-0 in Venlo komt tot stand zonder de twee beste spelers Haris Vuckic (ingescheurde knieband) en Ouassama Assaïdi (niet fit) – over geluk valt best te klagen momenteel. Vijf duels nog. Ardesch ziet Twente nog „als een Phoenix uit de as herrijzen”, met dit punt met Pasen als begin.

    • Bart Hinke