Avatar is overal. Ook bij de politie

Sektarische groepering Aanhangers van de Scientology-achtige groep Avatar zijn actief in veel sectoren, blijkt uit tientallen reacties die NRC kreeg.

De oudste en grootste democratische school, De Ruimte in Soest Foto NRC

Als iemand in de regio Rotterdam ‘de weg kwijt’ is, helpt hoofdinspecteur Bert Hagen. Hij is ‘coördinator verwarde personen’ bij de politie-eenheid Rotterdam. Maar als Hagen zijn politiepet afzet, is hij een wizard van Avatar. Dat is opmerkelijk, want wie bij deze Scientology-achtige groepering een training volgt, loopt het risico verward te raken.

Wizards, tovenaars als Bert Hagen (58), hebben „een zodanige kennis en beheersing van de schepping verworven” dat hun capaciteiten „magisch of bovennatuurlijk lijken”, volgens Harry Palmer. Deze Amerikaanse ex-Scientology-manager is de bedenker van Avatar, een cocktail van Scientology-methoden, hindoeïsme en new age-denkbeelden.

Avatar begint als zelfontwikkelingsprogramma maar eindigt met omstreden ideeën (de aarde is gekoloniseerd door buitenaardse wezens) en technieken zoals exorcisme. Daarmee zouden ziektes en stoornissen te genezen zijn.

Zes 'democratische' scholen

Vorige week meldde televisieprogramma De Monitor de infiltratie van Avatar in het onderwijs. Zes zogeheten ‘democratische scholen’ zijn opgericht, of bestuurd, door Avatar- wizards en -masters. Op de scholen wordt het gedachtegoed verspreid. Eerder bleek uit NRC-onderzoek hoe drie gemeentesecretarissen, eveneens wizards, het gedachtegoed verspreidden. Twee van hen lieten ambtenaren trainingen bij Avatar volgen. De gemeenten betaalden.

Lees het onderzoeksverhaal over de Avatar-gemeentesecretarissen

NRC kreeg tientallen reacties na de berichten. Daaruit wordt duidelijk dat Avatar-adepten actief zijn in veel sectoren. Bij de politie, het Openbaar Ministerie, bij gemeenten en ministeries. En bijvoorbeeld in de zorg en het onderwijs.

Rode draad is dat Avatars een niet aflatende drang hebben om collega’s, kennissen en familie tot Avatar te bekeren. En in hun beroep, bijvoorbeeld als coach of manager, passen ze Avatar-technieken toe.

Hoofdinspecteur Hagen werd binnen het korps op zijn Avatar-activiteiten aangesproken, melden bronnen bij de Rotterdamse politie. Dat gebeurde nadat hij op zijn werk collega’s richting Avatar had gepraat. Het stond zijn benoeming tot coördinator verwarde personen niet in de weg. Hagen wilde geen commentaar geven.

Ook op ‘gewone’ scholen

Avatars passen hun omstreden technieken niet alleen toe op democratische scholen, zo blijkt. Neem Will Meijer (58) uit Berg en Dal, bij Nijmegen. Met haar partner runt zij het Avatar Training Instituut.

Meijer is tevens „afstemmingscoördinator” op twee ‘gewone’ basisscholen, de Carolusschool in Groesbeek en de Titus Brandsmaschool in Berg en Dal. Daar helpt ze leerlingen die „extra zorg” nodig hebben. Op de website van het Avatar Trainings Instituut schrijft Meijer: „Ik ben werkzaam in het basisonderwijs en kan daarbij de Avatar-technieken uitstekend gebruiken.”

Ook in de zorg wordt het gedachtegoed verspreid. Een voorbeeld is het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein. Daar werd in 2013 Avatar-wizard Suzanne Schoenmakers (47) uit Voorschoten tijdelijk ingehuurd voor een teambuilding op de ICT-afdeling. In gesprekken verwees ze medewerkers naar Avatar-cursussen, bevestigt het ziekenhuis.

Schoenmakers wil niet met NRC praten. Per mail zegt ze Avatar weleens „ter sprake” te hebben gebracht. „Mijn opdrachtgevers kennen mijn achtergrond en weten dat ik Avatar-trainingen geef.” Haar toenmalig manager Jan Houben: „Bij haar sollicitatie is het geen aandachtspunt geweest. Als ik dat geweten had, had ze de klus niet gekregen.”

Sinds de jaren negentig is Avatar bezig aan een opmars in Nederland. Slechts af en toe komt de groepering in het nieuws. Zoals in 2006, toen uitkeringsinstantie UWV Avatar-trainingen bleek te vergoeden.

Inmiddels is Avatar overal. In geen ander Europees land is het gedachtegoed van Avatar zo verspreid als in Nederland. Van de 157 masters en wizards die op dit moment via de Europese Avatar-website trainingen aanbieden, werken er 93 in Nederland. Sinds 1997 waren meer dan 1.000 masters en wizards actief in Nederland.

Als twee druppels water

Avatar is niet zonder gevaar, volgens exitcounselor Sjoukje Drenth-Bruintjes in Oude Pekela. Zij helpt met enige regelmaat mensen die zich na deelname aan Avatar-trainingen verward voelen of zich slachtoffer voelen van de werkwijze van Avatar. „Ze weten niet meer wie ze zijn. Het komt volgens mij door de klachten die als twee druppels water lijken op klachten van mensen die onder invloed van hersenspoelen staan. Ook melden zich familieleden of vrienden omdat de persoonlijkheid van hun dierbare is veranderd. Wat dat betreft verschilt Avatar weinig van Scientology.”

Het is extra ernstig als kinderen worden blootgesteld aan Avatar-gedachtegoed, vindt Drenth-Bruintjes. „Daar zou nader onderzoek naar moeten worden gedaan. Je hebt te maken met masters en wizards die volgens mijn inzichten gaandeweg zijn gehersenspoeld. Die stappen rond met het idee dat Avatar geweldig is. Ook voor hun kinderen, voor andere kinderen, voor de hele wereld. Ze willen liefst iedereen overtuigen om met Avatar te beginnen.”

‘Ik was volledig de weg kwijt’

Anneke Blaauwendraad-Bijkerk (51) uit Utrecht is een slachtoffer. Twintig jaar geleden deed zij een achtdaagse cursus en raakte in een psychose. Bijkerk: „De Avatar-master die de training gaf, merkte het niet eens. Na vier dagen was ik volledig de weg kwijt en sliep ik niet meer. Het heeft me jaren gekost om die ervaring te verwerken en mijn zelfbeeld op te poetsen.” Wat haar opviel was de ondeskundigheid. Iedereen mag zich na een paar cursussen ‘master’ noemen en cursussen geven.

En dan is er de agressieve werving. Bijkerk: „Avatars ronselen in hun omgeving. Volwassenen en kinderen, het maakt niet uit. Het draait om geld, en om het redden van de wereld.”

Tekening Kamagurka
Reageren? onderzoek@nrc.nl
    • Joep Dohmen