Anti-apartheidsactiviste Winnie Mandela (81) overleden

Winnie Mandela was first lady van Zuid-Afrika, tot ze in 1996 scheidde van haar toenmalige echtgenoot, Nelson Mandela.

Winnie Mandela in 2010. Foto Rajesh Jantilal/AFP

De Zuid-Afrikaanse anti-apartheidsactiviste Winnie Mandela is overleden. Dat heeft een van haar medewerkers laten weten aan persbureau Reuters. Winnie was de ex-vrouw van Nelson Mandela. Van diens verkiezing in mei 1994 tot hun scheiding in maart 1996 was ze aan zijn zijde de first lady van het land. Winnie Mandela is 81 jaar geworden.

Winnie Mandela is maandagochtend overleden, laat een woordvoerder van de familie weten aan Reuters. Ze was al lange tijd ziek, en bracht sinds het begin van het jaar veel tijd door in het ziekenhuis:

“Ze is begin maandagmiddag vreedzaam heengegaan, omringd door haar familie en dierbaren.”

Winnie en Nelson Mandela waren in 1958 getrouwd en kregen samen twee kinderen. Het grootste deel van hun huwelijk, 27 jaar, zat haar echtgenoot in de gevangenis op Robbeneiland. Ook na hun scheiding onderhielden de twee hecht contact. Ze bezocht hem zeer regelmatig, en hield inde laatste maanden van zijn leven de buitenwereld op de hoogte van zijn gezondheidstoestand.

Winnie Mandela speelde ook zelf jarenlang een prominente rol binnen hun partij, de ANC. Ze vertegenwoordigde de linkse vleugel van de beweging, die het in de strijd tegen apartheid opnam voor de armere Zuid-Afrikanen. Ze had de naam meedogenloos geweest te zijn, maar weigerde spijt te betuigen van de manier waarop ze actie had gevoerd.

Omstreden

Een smetteloze reputatie had Winnie Mandela bepaald niet. Zo werd ze beticht van betrokkenheid bij de ontvoering en dood van de 14-jarige Stompie Seipei. Hij was met drie anderen meegenomen door haar lijfwachten. De jongen werd ervan beschuldigd een informant te zijn van het apartheidsregime - onterecht, bleek later. Stompie werd enige tijd vastgehouden en uiteindelijk doodgestoken. Winnie Mandela werd veroordeeld voor haar rol in de ontvoering, maar dat zij opdracht gegeven had voor de moord, zoals een van de lijfwachten beweerde, kon niet worden bewezen.

Vorig jaar verscheen over haar leven de documentaire Winnie. De film heeft een aantal misverstanden over haar rechtgezet, schreef Zuid-Afrika-correspondent Bram Vermeulen: Nelson is dood, Winnie is helemaal terug

Ook na de officiële afschaffing van de apartheid raakte Winnie Mandela enkele keren in opspraak. Zo stond ze terecht voor fraude en diefstal vanwege haar rol in een zwendel met bankleningen. Haar veroordeling in eerste aanleg werd in hoger beroep teruggedraaid, maar voor haar reputatie als Moeder der Natie was het kwaad al geschied.