Privacy en transparantie: over cookies en de terugkeer van het grote colofon

Je hoort wel eens beweren dat privacy dood is, maar op de begrafenis is het dan toch maar een levendige drukte – en daar zijn goede redenen voor.

Lezers reageerden met stevige vragen op mijn rubriek van vorige week over privacy, waarin de marketingmanager en de digitale uitgever van NRC Media onderstreepten dat het bedrijf er behoedzaam mee omgaat. Het schandaal rond Facebook heeft die zaak midden in de publieke belangstelling gebracht.

Hamvraag van een lezer: leuk, ombudsman, maar wat doen al die cookies van nrc.nl dan eigenlijk op mijn machine?

Daarover dus nog iets meer.

Eerst iets anders, ook over transparantie – en goed nieuws. Alweer een tijd geleden klaagde ik dat er geen volledig colofon meer te vinden was in de krant of op de site. Ja, bij de meeste stukken in NRC staan auteursnamen, maar het raadplegen van een colofon is soms nuttig én leuke kremlinologie. Het versterkt het clubgevoel, bij lezers en op de redactie.

Waar was dat colofon dan gebleven? Voor de papieren krant was het nogal omvangrijk geworden met zo’n tweehonderd redacteuren, en werd het ingekort tot een mini-colofon op de servicepagina. Maar ook in de onbeperkte ruimte online verschenen alleen nog de correspondenten, chefs en hoofdredactie van de krant.

Daarbij speelde een rol dat ook voor NRC veel journalisten nu werken als zzp’er of via een payroll-organisatie. Wie neem je dan op in het colofon, dat immers een werknemersrelatie suggereert? Temeer nu de regels voor zzp’ers zijn aangescherpt in de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties, die vanaf 1 juli wordt gehandhaafd.

Het goede nieuws is: het complete colofon staat weer op nrc.nl. Nou ja, compleet, vermeld staat nu in elk geval wie in dienst is, vast of op een contract, bijvoorbeeld als Talent (een aparte rubriek) en de correspondenten, die inmiddels ook vrijwel allemaal op contract werken. Freelancers niet, zij staan bij hun artikelen vermeld als ‘medewerker’. Houdt u het in de gaten, dan krijgt u zicht op de verhoudingen – en op de verschuivingen.

Dan naar die cookies en privacy, kleine en grote data.

Allereerst, één abonnee betwijfelde of NRC Media wel zo braaf is als ik schreef omdat in de Algemene Voorwaarden (op nrc.nl) van het bedrijf staat dat het bedrijf uw gegevens kan gebruiken „om u te informeren over aanbiedingen van producten en diensten van NRC Media”. Klopt, maar dat gaat louter om eigen NRC-diensten zoals reizen of wijn. Niet om acties van derden. Abonneegegevens worden niet doorverkocht.

Of toch wel? Een andere lezer, die goed thuis is in privacyzaken, wijst erop dat ook op nrc.nl de bezoeker wordt „bestookt met cookies van partijen waarvan volkomen onduidelijk is welke informatie zij verzamelen en wat zij ermee doen”. Bijgeleverd een lijst van 38 sites die na het lezen van mijn rubriek iets van hem wisten, althans van zijn computer. Dus welke browser hij gebruikt, waar die zich ongeveer bevindt en wat de gebruiker ervan blijkbaar interesseert. En daar zaten een paar bijzondere bij, zoals – warempel – het Russische ok.ru, een versie van Klasgenoten (Odnoklassniki). En die nemen het met privacy misschien weer niet zo nauw.

Asjemenou. Hoe zit dit?

Het wordt gedetailleerd uitgelegd in een Cookie Verklaring op nrc.nl (al vond deze lezer die nog te summier). Er zijn louter ‘technische’ cookies om, bijvoorbeeld, inloggegevens te bewaren, zodat u zich niet elke keer uitgebreid hoeft aan te melden. Dan zijn er cookies die bewegingen tussen computers volgen. Media kunnen zo bijhouden waar stukken worden gedeeld. Terwijl u leest, gaat een cookie (als u tenminste toestemming hebt gegeven voor het plaatsen van cookies) naar bijvoorbeeld Twitter met de vraag of het stuk daar bekend is, dat wil zeggen gedeeld. Eveneens geautomatiseerd komt het antwoord: ja of nee. Nrc.nl gebruikt daar een statistisch pakket voor waar tal van sociale netwerken in zitten, en blijkbaar ook die oosterse Klasgenoten. Er wordt overigens niet voor betaald en belangrijker: de data van gebruikers zijn anoniem, inclusief hun IP-adres.

Maar, zoals deze lezer zegt: ik ken al die sites niet en wat doen die op hun beurt met mijn data, ook al zijn die anoniem?

Naar aanleiding van die brief is dat cookie-pakket nu eens grondig doorgespit, en zijn maatregelen genomen. Dat wil zeggen: vijf sites, waaronder die verre Klasgenoten, zijn eruit verwijderd als niet-relevant. Aan die sites wordt dus niet meer gevraagd of een stuk is gedeeld. Twitter en Facebook blijven erin, dat zijn nu eenmaal sites die veel lezers dagelijks gebruiken om stukken te delen – wat anders niet onmogelijk wordt, maar wel lastiger; de icoontjes waarmee u dat snel kunt doen, zouden verdwijnen.

De lezer die erover schreef, is blij met de maatregel en verheugd dat NRC de zaak serieus neemt, laat hij weten. Het blijft overigens een zaak van proporties; de nuchtere waarheid is dat uw provider al veel meer van u weet dan nrc.nl. Wie totaal geen cookies wil, kan die buiten de deur houden of achteraf wissen; daar is software voor, met fijne namen als Cookie Killer en Privacy Cleaner.

Laatste shot transparantie. Eind vorig jaar meldde ik opgelucht dat er weer meer brieven in de krant stonden. Opinie heeft daar een – in principe dagelijkse – derde pagina voor gekregen. Dat werkt, al blijft het een selectie en is een afwijzing altijd teleurstellend. De redactie Opinie is dit jaar ook een rubriek begonnen, de ‘in-box’, waarin wekelijks lezerspost wordt behandeld en wordt gemeld hoeveel brieven zijn ontvangen én geplaatst.

Dat doet een ombudsman natuurlijk deugd. Ik bedoel, NRC stuurt cookies op u af, stuurt u vooral brieven terug.

Reacties: ombudsman@nrc.nl