Column

Optimismesprong

Een historisch besluit, noemde het Journaal het voornemen van het kabinet om de gaswinning in Groningen versneld af te bouwen, helemaal tot nul in 2030. Als je het niet meteen met de afschaffing van de slavernij vergelijkt, mag je dat ook best zo noemen. Er was een volksopstand voor nodig, behalve huizen zijn er ook flink wat levens verwoest. Maar het is gezien, het is niet onopgemerkt gebleven.

Je kunt nu schamper doen – het duurde stervenslang voordat de regering tot inkeer kwam, de voorraad gas loopt toch al op z’n einde, eerst zien, dan geloven – maar voor het moment ga ik mee met de actievoerder die toegaf dat hij tranen in z’n ogen kreeg toen hij minister Wiebes hoorde spreken.

Dat hebben we lang niet meer gehad: Nederlandse burgers die ontroerd zijn door een besluit van de regering – dan moet je terug naar Drees, denk ik.

Zelfs als het kabinet van de nood een deugd heeft gemaakt – Wiebes gaf in zijn verklaringen aan dat stopzetten te verkiezen was boven een maalstroom aan maatschappelijke ontwrichting en torenhoge schadeclaims – dan nog is het goed nieuws. Het belang van de samenleving prevaleert boven het economisch belang. Zelfs als men gewoon meebuigt met de tijdgeest – een specialiteit van onze premier – dan nog valt er iets te vieren.

Het deed me nadenken over dit kabinet. Weinig commentatoren krijgen er greep op. Waar staat Rutte III voor? Veel smoel heeft het niet, maar aan daadkracht geen gebrek. Zet de televisie aan of er verschijnt een minister die met een vastberaden blik nieuwe maatregelen aankondigt. Het Journaal begint noodgedwongen steeds meer een staatsbulletin te lijken, de ministers verdringen zich. De oppositie komt er gewoon niet meer tussen.

Ik ben het motto van Rutte III vergeten, maar ik stel ‘Maatregelen!’ voor. Iedere dag zijn er wel een paar. Er moet een meldpunt misbruik militairen komen, mensen die bellen in de auto moeten flink straf krijgen, voor het gestook van haatimams gaat de vrijheid van meningsuiting op de schop, huppatee, het referendum wordt afgeschaft, een verderfelijk pedofielenhandboek gaat verboden worden, binnen drie jaar moet de cv-ketel verdwenen zijn – ik doe een greep. O ja, alle basisscholen moeten een moestuin krijgen. En in de kwestie van de topinkomens van bankiers onderzoekt minister Hoekstra „welke maatregelen we kunnen nemen.”

Het is nauwelijks bij te houden.

Dit kabinet dwingt de samenleving tot goed gedrag, met een lawine aan „maatregelen”. Dat is het gezicht van Rutte III. Je kunt dat betrokken noemen, moralistisch, of ongegeneerd paternalistisch.

Mijn indruk is dat veel Nederlanders het wel best vinden.

De Telegraaf moest vrijdag op de voorpagina berichten dat Nederlanders ‘ongekend optimistisch’ zijn over Nederland. 49 procent is van mening dat het weer de goede kant op gaat met Nederland, een stijging van 14 procentpunt ten opzichte van het kwartaal ervoor. „Voor ons is dit wel een revolutie,” aldus onderzoeker Paul Dekker van het Sociaal en Cultureel Planbureau. „Er zijn altijd meer mensen die vinden dat het de verkeerde kant op gaat met het land. Nu zie je voor het eerst dat die mensen in de minderheid zijn.”

Er is weer geld, dat scheelt natuurlijk, daar knapt ieder humeur van op. Verklaart dat de plotselinge „optimismesprong”? In 2008, meldt De Telegraaf, was ‘Wilders’ nog het meestgebruikte probleemwoord van deelnemers die het somber inzagen aan het onderzoek nu is dat „zorg”. Dat zegt wel iets.

Dit soort onderzoeken hebben nauwelijks gewicht, ik weet het. Waar het ene kwartaal een optimismesprong is, vallen we het volgende misschien weer in een diepe put. Over waar het met de wereld heen gaat zijn Nederlanders helemaal niet optimistisch – en gelijk hebben we.

Maar hoe dan ook, je kunt niet volhouden dat dit kabinet zich niet hartstochtelijk bemoeit met de samenleving. Waar het aan ontbreekt, is kritisch tegenwicht, een overtuigende oppositie.

Het besluit om de gaswinning in Groningen snel af te bouwen betekent, hoop ik, een trendbreuk in het politieke opportunisme van de afgelopen decennia, waarbij de kleine wereld het steevast aflegde tegen grote belangen. Een mens moet durven hopen.

Het gevolg is wel dat we allemaal meer gaan betalen voor ons gas. Minister Wiebes schatte het op 2 euro per huishouden per jaar. Ha – dat wordt natuurlijk veel meer. Ik heb het er graag voor over.

Bas Heijne schrijft elke week een column op deze plaats.