Een koele uitdager

In het Kühlhaus in Berlijn was de gevoelstemperatuur dinsdag hoog opgelopen. Een leger van elkaar soms tegensprekende rekenmeesters had koortsachtig gerekend over alle manieren waarop een eventuele tiebreak in het kandidatentoernooi uit kon vallen.

De Amerikaan Fabiano Caruana stond een half punt voor op de Rus Sergej Karjakin en de Azeri Sjachriar Mamedjarov, en een punt op de Chinees Ding Liren. Als Caruana in de laatste ronde remise zou spelen en Karjakin of Mamedjarov zou winnen, lag Caruana er uit door de ingewikkelde regels van de tiebreak. Er was zelfs een scenario waarin Ding Liren toernooiwinnaar werd.

Alle ingewikkelde berekeningen bleken overbodig, want Caruana hield het hoofd koel, versloeg Aleksandr Grisjtsjoek en won het toernooi met een punt voorsprong. In november mag hij tegen Magnus Carlsen in Londen een tweekamp om het wereldkampioenschap spelen. Door een bevriende journalist werd hem een Amerikaanse vlag over de schouders gelegd.

Carlsen had al laten weten dat hij straks de sterkst mogelijke tegenstander wil en noemde Caruana. De Noorse media schijnen in feeststemming te zijn.

Caruana is in 1992 geboren in Miami en opgegroeid in Brooklyn. In 2005 verhuisde hij naar Italië, omdat het centrum van de schaakwereld nu eenmaal in Europa ligt, en in de tien jaar dat hij voor Italië uitkwam bereikte hij de wereldtop. Als veertienjarige werd hij grootmeester en in 2014 haalde hij in St. Louis, op het erf van de schaaklievende miljardair Rex Sinquefield, een geweldige toernooioverwinning. Hij begon met 7 uit 7, maakte daarna nog drie remises en eindigde met drie punten voorsprong op nummer twee, Magnus Carlsen. Het was een van de indrukwekkendste toernooioverwinningen in de geschiedenis van het schaakspel.

Kort daarna kon Sinquefield hem met veel geld weer Amerikaans schaakburger maken, waardoor Caruana in 2016 op de olympiade in Baku aan het eerste bord van het Amerikaanse team kon spelen. Onder zijn leiding wonnen de Verenigde Staten voor het eerst sinds 1937 weer goud op een volwaardige olympiade.

Fabiano Caruana – Levon Aronian, kandidatentoernooi Berlijn 2018, 13de ronde

1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 a6 4. La4 Pf6 5. 0-0 Le7 6. Te1 b5 7. Lb3 0-0 8. d3 d6 9. Ld2 Deze zet, die een ronde eerder door Grisjtsjoek was geïntroduceerd, noemde Caruana een briljant nieuwtje. 9...Lg4 10. c3 d5 11. h3 Lh5 12. De2 Tb8 13. Lg5 dxe4 14. dxe4 h6 15. Lc1 Tot hier had Caruana alles voorbereid. 15...Lg6 16. Pbd2 Ph5 17. Pf1 Lc5 18. g3 Kh7 19. Kg2 De7 20. Lc2 Tfd8 21. b4 Lb6 22. a4 Pf6 23. Ph4 Sterk, maar 23. axb5 axb5 24. Dxb5 Lxf2 25. Dxc6 Lxe1 26. Pxe1 was nog beter. 23...De6 24. Ld3 Lh5 25. g4 Een provocatie. 25...Lxg4 Aronian reageert met een stukoffer, hij moet wel. 26. hxg4 Pxg4 27. Pf5 Pxf2 28. Lc2 g6 29. P1e3 Waarschijnlijk niet het beste in deze razend moeilijke stelling. 29...gxf5 30. exf5 Df6 31. Dxf2

Zie diagram

31...e4 Nu is zwart verloren. Hij moest een tweede stuk offeren met 31...Pxb4 32. cxb4 Td4, waarna een chaotische stelling zou ontstaan. De computers wisten ook niet wie dan beter zou staan. 32. Th1 Wit staat een stuk voor en hij heeft ook aanval. 32...Td6 33. Lxe4 Tg8+ 34. Kf1 Pe5 35. Df4 c6 36. axb5 Tg5 37. bxa6 Dd8 38. f6+ Pg6 39. Txh6+ Zwart gaf op.