Fonds Bill Gates schorst partnerschap met Heineken

Promotiemeisjes Afrika Gezondheidsfonds zegt samenwerking op met de bierbrouwer. Ook de Kamer heeft kritiek op omgang met promotiemeisjes in Afrika.

Heineken kreeg de afgelopen jaren bijna 7 miljoen uitgekeerd van het ministerie van Buitenlandse Zaken voor landbouwprojecten in Afrika. Foto Koen van Weel/EPA

The Global Fund on the Fight Against Aids, Tuberculosis and Malaria (Global Fund), met een kas van circa 40 miljard dollar een van de grootste donoren ter wereld, schort een eerder dit jaar gesloten partnerschap met Heineken op. De bierbrouwer zou in Afrika gaan helpen medicijnen te verspreiden op biertrucks.

Het fonds, een initiatief van onder anderen Bill Gates, roept Heineken op de werkomstandigheden voor promotiemeisjes te verbeteren om seksuele uitbuiting en gezondheidsrisico’s uit te sluiten. In een petitie had een groot aantal gezondheidsorganisaties protest aangetekend tegen het partnerschap. Zij wezen erop dat Heineken als alcoholproducent juist bijdraagt aan verspreiding van ziekten en vonden het daarom geen goed idee.

Illustratie Roland Blokhuizen

De beslissing van het Global Fund is een reactie op berichtgeving in NRC en het onlangs verschenen boek Bier voor Afrika. Heineken blijkt in tien Afrikaanse landen gebruik te maken van grote aantallen promotiemeisjes. Een deel van hen wordt seksueel misbruikt door klanten of onder druk gezet naar bed te gaan met leidinggevenden om een baan te krijgen of te houden.

In de Tweede Kamer is ook kritisch gereageerd op de onthullingen. SP, CDA en ChristenUnie hebben donderdag Kamervragen gesteld. Ze willen dat minister Sigrid Kaag (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, D66) nagaat of er juridische mogelijkheden zijn om de slechte werkomstandigheden van promotiemeisjes aan te pakken. Als dat onmogelijk is, moeten die er komen, vinden ze.

Mahir Alkaya stelde namens de SP verder vragen over een fraudezaak bij Heineken in Nigeria, waarover Follow the Money berichtte. Clémentine Vervelde, de vrouw van de lokale Heineken-topman Nico Vervelde, werd vorig jaar verdacht van fraude. Zij presenteerde zich als consultant en liet een energieleverancier van Heineken ruim 800.000 dollar aan commissies betalen in ruil voor een miljoenencontract met de brouwer. Ook de topman zelf was bij de zaak betrokken. Volgens de politie heeft hij zich schuldig gemaakt aan machtsmisbruik en zou hij, bij voldoende bewijs, drie à zeven jaar in een Nigeriaanse cel verdwijnen. Heineken schikte de zaak.

De SP roept minister Kaag op geen subsidies meer te verstrekken aan landbouwprojecten van de brouwer in Afrika. Heineken kreeg de afgelopen jaren bijna 7 miljoen uitgekeerd van het ministerie van Buitenlandse Zaken voor die projecten, met als doel hogere inkomsten voor boeren én kostenbesparingen voor Heineken.