Mogelijke bijvangst bij uitdieping Waterweg: goud

Haven Schepen met 15 meter diepgang moeten de Botlek kunnen bereiken.

Rond de 60 miljoen euro kost de uitdieping van de Nieuwe Waterweg en de Botlek, waarvoor Rijkswaterstaat en het Havenbedrijf Rotterdam deze week het startschot gaven. Doordat grotere schepen met meer lading de haven kunnen binnenvaren, moet dit bedrag binnen enkele jaren worden terugverdiend. Maar als het meezit, levert het baggeren de komende maanden direct al iets op: de vondst van een aantal goudstaven die aan het begin van de Tweede Wereldoorlog naar de bodem van de rivier zijn gezonken.

De uitdieping is nodig om het Botlekgebied aan te passen aan de uitbreiding van het Panamakanaal. Daar kunnen nu schepen doorheen die 15 meter diep steken, terwijl de huidige diepgang in de Botlek maximaal 13,5 meter is. Of er in die laag van gemiddeld anderhalve meter dik, in totaal zo’n 3 miljoen kubieke meter, nog goud blinkt, valt te bezien.

Nadat de Duitsers op 10 mei 1940 Rotterdam waren binnengevallen en de Maasbruggen in handen probeerden te krijgen, werd in allerijl een operatie op touw gezet om de goudvoorraad van het filiaal van De Nederlandsche Bank aan de Boompjes in veiligheid te brengen. ’s Nachts werd het grootste deel van de 114 ton goud uit de kluis gehaald en in auto’s naar de Lekhaven bij Nieuw-Mathenesse gereden, waar het op een loodsboot werd geladen. Die zou naar Hoek van Holland varen om de vracht over te laden op een Britse torpedobootjager.

Zover kwam het niet. Vlak na vertrek in de vroege ochtend van 11 mei voer de loodsboot ter hoogte van de Zevenmanshaven in Vlaardingen op een door de Duitsers afgeworpen zeemijn. Zestien van de opvarenden kwamen om het leven, en met het scheepje verdwenen de 937 goudstaven onder water.

Zoveel liggen er nu niet meer. Na de capitulatie haalden de Duitsers 816 staven – elk 12,5 kilo zwaar – boven water. In de jaren na de oorlog visten baggeraars zo nu en dan goudstaven op, en probeerden ze in een enkel geval achterover te drukken. Nu, bijna tachtig jaar later, worden er nog zes vermist. Als ze niet door baggeraars zijn gestolen, moeten ze zich ergens in het rivierslib bevinden. Door de stroming kunnen ze inmiddels een eind richting zee zijn gespoeld.

De nieuwe Waterweg wordt het komende half jaar over een lengte van 25 kilometer van Hoek van Holland tot de Beneluxtunnel uitgediept. De baggeraars Boskalis en Van der Kamp gaan niet actief op zoek naar het goud, bevestigt een woordvoerder van het Havenbedrijf Rotterdam. Er is de afgelopen weken ook geen goud aangetroffen bij het bodemonderzoek naar eventuele explosieven, zoals mijnen en vliegtuigbommen.

De waarde van ruim 400.000 euro per goudstaaf staat niet in verhouding tot de kosten en de baten van het project. Het Havenbedrijf rekent op 5 tot 10 miljoen ton extra lading per jaar, wat met een zeehavengeld van gemiddeld 1 euro per ton dezelfde cijfers aan directe inkomsten oplevert.

Door de uitdieping verbetert de concurrentiepositie van de bedrijven in de Botlek, voornamelijk petrochemie en tankopslag. Verwacht wordt dat ook zij zullen investeren in uitbreiding van hun capaciteit.

    • Frank de Kruif