Recensie

Jongensboek over een Brabantse industrieel

Boekrecensie Wim van der Leegte bouwde eigenhandig miljardenconcern VDL op. Zijn biografie schetst het leven van een calvinist in Brabant: hard werken en het verdiende kapitaal terugploegen in groei.

Van der Leegte is paardenman, aanhanger van PSV, lezer van de Donald Duck. Foto Cindy Marler/Hollandse Hoogte

Wim van der Leegte, een babyboomer (1947) die in enkele decennia het Brabantse miljardenconcern VDL opbouwde, laat zich om te beginnen typeren door wat hij niet is.

Hij is geen uitvinder à la Anton Philips die de gelijknamige gloeilampenfabriek in het zuiden des lands stichtte. Van der Leegte nam het metaalbedrijfje van zijn vader over en stootte dat op tot een van de grootste Nederlandse familiebedrijven. Onder meer door een grote dochter van het krimpende Philips te kopen.

Hij is geen vernieuwer à la Frits Goldschmeding van Randstad, die een totaal onbekend concept op de Nederlandse arbeidsmarkt introduceerde. Uitzendwerk. Van der Leegte nam wat er was: metaal.

Hij heeft wel iets met cultuur en kunst, maar hij bouwt er geen eigen museum omheen, zoals de miljardairs Hans Melchers of Joop van Caldenborgh. Ook al is Van der Leegte puissant rijk.

Hij ging met zijn VDL-concern niet naar de beurs, zoals Goldschmeding, Philips of Joop van den Ende en John de Mol. Dan was Van der Leegte nog rijker geworden. De beurs staat hem tegen. Hijgere beleggers met een kortetermijnhorizon.

Hij leest nooit een managementboek. Toch weet Van der Leegte competente managers te benoemen en maakt hij, ondanks tientallen grote en kleine overnames, zelden een zeperd.

Wat is hij ook?

Aanhanger van PSV.

Lezer van de Donald Duck.

Paardenliefhebber.

Familieman.

Calvinist in Brabant: hard werken en het verdiende kapitaal terugploegen in de groei van de onderneming.

De titel Wim van der Leegte. Hoe een Brabantse familieman Nederland aan werk hielp van Frits Conijn, journalist bij Het Financieele Dagblad, zegt de lezer dat hij een biografie krijgt over een zakenman. Maar hij krijgt ook een familieroman, een streekroman en een klassiek jongensboek dat als titel zou kunnen hebben: Hoe Wim het klaarde.

De vermenging van genres schept een charmante, bijna huiselijke sfeer. Maar soms gaat het over de rand, zoals bij de eindeloze lof van politici en managers bij Van der Leegte’s afscheid als president-directeur eind 2016. Meer geschikt voor het personeelsblad.

Kleinste in de klas

Wim van der Leegte kun je makkelijk onderschatten. Vanwege z’n lengte. „Toen ik naar de middelbare school ging was ik de grootste van de klas, maar in de laatste klas was ik de kleinste.” Of om zijn opleiding. Hij maakte de HTS niet af.

In plaats daarvan begon hij op 1 november 1966 als stagiair bij Metaalindustrie P. van der Leegte van zijn vader Piet. Daar blijkt wat zijn kracht is: rekenen, kostprijscalculatie, interne organisatie en altijd die tomeloze energie om nieuwe producten en nieuwe klanten te vinden en te binden. Al snel blijk dat het bedrijf er slecht voor staat. Verliezen stapelen zich op. Zijn vader kan het tij niet keren. Op zijn 24ste koopt hij het bedrijf voor het eigen vermogen dat op de balans staat: 52.475 gulden. Toen hij eind 2016 wegging was het eigen vermogen van VDL 1,16 miljard euro.

Een paar jaar voordat hij het bedrijf overneemt is Van der Leegte getrouwd met een (bijna) buurmeisje. Er komt een zoon. Het ging allemaal te snel. Een scheiding volgt. Het gezinsleven en de huiselijke verplichtingen die hij „als tekenen van volwassenheid” zag, komen pas in rustiger vaarwater als hij Margriet ontmoet. Zij krijgen twee kinderen, waarvan de oudste Wim nu de leiding heeft over VDL.

Opzij, Philips

De expansie van VDL is onlosmakelijk verbonden met de neergang van de nationale industriële iconen Philips en vrachtwagenfabrikant DAF. Van der Leegte neemt de bussenbouwers van DAF over als het concern dringend geld nodig heeft. Hij is na het bankroet van DAF in 1993 een van de financiers van de succesvolle doorstart. Als autofabriek Nedcar, ook ooit deel van de ‘DAF-familie’, eind 2012 gesloten zal worden, regisseert en financiert Van der Leegte de wederopstanding. Hij krijgt alle politieke steun en overheidsgaranties die je maar kunt dromen. Nedcar is voor VDL een profijtelijke reddingsactie die Conijn beter had kunnen uitdiepen.

Eindhoven ís Philips-stad als Van der Leegte in 1966 begint. De krimp van het verkalkte voormalige familiebedrijf steekt schril af tegen het succesvolle, kwikzilveren ‘ouderwetse’ familiebedrijf VDL. In 2006 koopt hij een grote werkmaatschappij van Philips - een emotionele uitbreiding, omdat zijn vader daar ooit begonnen is. Terzijde: in Jan Timmers recente autobiografie Die man van Philips, die ook over deze periode handelt, komt de naam Van der Leegte niet voor.

In 2014 neemt hij van de nazaten van Anton Philips de 400 hectare grote Eindhovensche Golf plus omliggend natuurgebied over. Dat moet „behouden blijven voor het nageslacht.”

Eerder, in 2002, is hij al voorzitter geworden van de Eindhovensche Fabrikantenkring, hét regionale netwerk van zakenlieden, dat daarvoor tientallen jaren werd aangevoerd door een vertegenwoordiger van Philips. Dé erkenning.