NRC checkt: ‘2 procent geitenbokjes komt op Nederlands bord’

Dat zegt chef-kok Joris Bijdendijk op zijn site en in het AD.

Foto iStock

De aanleiding

Op de website van zijn Amsterdamse sterrenrestaurant RIJKS® zegt chefkok Joris Bijdendijk dat „nog geen 2 procent van de 70.000 geitenbokjes die in Nederland worden geboren, in onze voedselketen belandt”. Veruit de meeste bokjes gaan naar het buitenland, en soms worden ze zelfs vernietigd, zei hij onlangs ook in het AD. Hij roept consumenten en koks op vlees van geitenbokjes te gebruiken. „Het is mijn doel dat de geitenbokjes die hier worden geboren, ook hier worden opgegeten.” We checken of maar 2 procent van de in Nederland geboren geitenbokjes op ons bord terechtkomt.

Waar is het op gebaseerd?

De uitlatingen over de bokjes zijn gebaseerd op zijn kennis van de markt, blijkt tijdens een telefoongesprek met Bijdendijk. Dat duizenden geitenbokjes naar het buitenland worden geëxporteerd, is volgens hem bekend. „We hebben hier een enorme vleesstapel van geitenbokjes waar in Nederland geen vraag naar is.”

Terwijl geitenbokjes rond de zes tot acht maanden oud volgens Bijdendijk even lekker zijn als lamsvlees. Dat is een oncheckbare stelling, want een kwestie van smaak. Bijdendijk organiseert dit weekend in plaats van het traditionele lamsvleesmenu een geitenbokjesdiner.

Bijdendijk heeft „van boeren gehoord” dat sommige geitenbokjes simpelweg vernietigd worden. Een kort geitenleven, van vier tot twaalf weken, vindt Bijdendijk dieronvriendelijk. Bovendien levert dat volgens hem geen lekker vlees op. De geiten die wel in Nederlandse restaurants belanden, hebben 4 tot 6 maanden geleefd op een paar boerderijen.

En, klopt het?

Nederlanders mijden het geitenbokje. Ze behoren nu eenmaal niet tot het standaarddieet: dat bestaat uit varkens- en rundvlees, kip, lamsvlees en vis. Toch worden er elk jaar veel geiten gefokt in Nederland. 248.000 om precies te zijn, meldt desgevraagd land- en tuinbouworganisatie LTO. In 2000 waren er nog geen 100.000 geiten. Maar de vraag naar geitenkaas groeit.

Die 248.000 geiten worden gefokt door 358 melkleverende geitenhouderijen. Van hun melk wordt geitenkaas gemaakt. Maar bokjes, ongeveer 124.000 (de helft van de geiten), geven geen melk. En aangezien bijna niemand hier geitenvlees eet, zijn de bokjes overbodig.

Worden ze vernietigd? Zeker niet, zegt woordvoerder Maarten Leseman van LTO. „Ze worden na een week afgemest [vetgemest, red.] door een collega-boer of op de melkboerderij. Na vier weken worden ze geslacht en vervoerd naar Frankrijk, Portugal en Italië. Daar eet men graag geitenvlees.” Een deel wordt na de slacht verwerkt in dierenvoer.

Uit het brancherapport Welzijn geitenbokken, van eind vorig jaar, blijkt dat op de betere boerderijen 9 procent en de slechtste boerderijen zelfs 19 procent van de geitenbokjes sterft in die vier weken. Hooguit tien procent wordt volgens hetzelfde rapport hier gegeten.

Ook de geitenkaas die Nederlandse boeren maken, gaat vooral naar buitenlandse restaurants. En dan is er de groeiende Aziatische vraag naar Nederlands melkpoeder voor baby’s. Poeder op basis van geitenmelk is er populairder dan poeder van koeienmelk omdat geitenmelk minder lactose bevat.

Conclusie

De getallen die Bijdendijk gebruikt, kloppen niet. Er worden jaarlijks bijna 124.000 Nederlandse geitenbokjes geboren. Daarvan belandt zo’n 10 procent en niet, zoals hij zegt, 2 procent hier op een bord. De strekking van zijn betoog, namelijk dat de overgrote meerderheid van de geitenbokjes naar het buitenland gaat of in dierenvoer eindigt klopt wel. We beoordelen de stelling als grotendeels waar.

Ook een bewering gecheckt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl.
    • Frederiek Weeda