Opinie

    • Maarten Zeegers

Met straf bevestigt Grapperhaus het gelijk van imam Fawaz

Imam Fawaz maakte burgemeester Aboutaleb uit voor “afvallige”. In de context van een salafistische preek is dat gevaarlijk, schrijft Maarten Zeegers. Maar het gaat te ver om daarom de vrijheid van meningsuiting in te perken. „Dat is contraproductief.”

Den Haag - Imam Fawaz spreekt in de As-Soennahmoskee over Wilders. Foto Evert-Jan Daniels / ANP

Wanneer sjeik Fawaz Jneid in het nieuws komt, weet je een aantal dingen zeker. De man heeft weer iets geroepen dat niet hoort. Er komt ophef in de media, gevolgd door de roep hem het zwijgen op te leggen – wat uiteindelijk nooit lukt. Deze week was het weer raak.

In een Facebook-preek richtte sjeik Fawaz zijn pijlen op Ahmed Aboutaleb, de burgemeester van Rotterdam. Fawaz omschreef hem als fopmoslim en huichelaar: iemand die beweert moslim te zijn, maar in werkelijkheid oorlog voert tegen de islam. Hij plaatste Aboutaleb in het rijtje meedogenloze dictators, zoals Bourguiba van Tunesië en Hafez al-Assad van Syrië.

Fawaz laakte in de preek onder meer de rol van Aboutaleb bij het blokkeren van een salafistische school en kraakte zijn reactie op de cartoons van Charlie Hebdo. “In plaats van zijn afkeur uit te spreken over de beledigingen aan het adres van de profeet, viel hij oprechte moslims aan die dat wel deden door te stellen dat ze maar op moesten oprotten uit Nederland.”

Aanleiding voor de preek was Aboutalebs interview aan Dit is de Dag (Radio 1) op Eerste Kerstdag, waarin hij zich liet ontvallen dat hij salafist is, zelfs jihadist. Dat schoot bij Fawaz, die zelf tot de salafistische stroming behoort, in het verkeerde keelgat. Hij vond het een belediging voor het salafisme (in zijn ogen de ware islam) dat een vijand van de islam als Aboutaleb zichzelf tot zijn stroming rekende. En over welke jihad had Aboutaleb het eigenlijk? De enige jihad die Aboutaleb voert is tegen de rechten van moslims in Nederland.

Natuurlijk heeft Fawaz ergens wel een punt. Het slaat nergens op dat je jezelf salafist noemt, terwijl je niet eens tot deze theologische stroming behoort. Een katholiek noemt zichzelf ook niet gereformeerd. Overigens vinden niet alleen salafisten de uitspraken van de burgemeester aanmatigend. Hetzelfde geldt voor moslims die helemaal niets met het salafisme te maken willen hebben. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) redeneerde dat Fawaz Aboutaleb had bestempeld als afvallige en vatte de preek op als reële bedreiging. Waarschijnlijk dachten ze aan Theo van Gogh, die kort voor zijn dood door Fawaz was vervloekt.

Fawaz echoot de gevoelens die leven bij een deel van de moslims

De vraag is of je de uitlatingen wel kan kwalificeren als bedreiging. Fawaz vindt van niet. Hij ontkende allereerst dat hij Aboutaleb afvallige had genoemd. „En al zou ik het gedaan hebben? Aboutaleb moet zich niets aantrekken van wat andere mensen van hem vinden, hij moet voor zichzelf bepalen of hij moslim is of niet.” Maar zo gemakkelijk komt Fawaz er niet vanaf. De imam neemt het woord afvallige (moertadd) dan wel niet expliciet in de mond, maar het is wel een boodschap die overduidelijk in de preek zit verpakt. En binnen het salafisme wordt afvalligheid bestraft met de dood. Of zoals een salafistische buurman mij eens uitlegde: „Wij mogen geen geweld gebruiken tegen Wilders, want hij weet niet beter. Maar iemand die de islam kent, en zich daar vervolgens vanaf keert, die verdient een kogel.”

Eerder opiniestuk van Zeegers: Praat maar niet meer over uw geloof, Aboutaleb

Vinden dat iemand een kogel verdient is natuurlijk niet hetzelfde als die kogel daadwerkelijk afvuren. Binnen het salafisme mag alleen een islamitische rechtbank de doodstraf voor afvalligheid opleggen, en moet er ruimte zijn om tot inkeer te komen. Ik hoor in de preek ook geen oproep tot eigenrichting. Fawwaz spreekt zich meermaals uit tegen het gebruik van geweld, al lijkt eigenbelang daarbij zijn belangrijkste motivatie. “Ik heb niets tegen Aboutaleb als persoon en wil niet dat hem iets overkomt. Ik sta al zo onder druk van de overheid en heb geen behoefte aan nog meer problemen. Toch zie ik me genoodzaakt om me uit te spreken tegen de vijanden van de islam, omdat mijn geloof belangrijker is dan mijn persoonlijke situatie.”

Fawaz echoot de gevoelens die leven bij een deel van de moslims (zowel salafisten als niet-salafisten) die vinden dat Aboutaleb danst naar de pijpen van de overheid, in plaats van op te komen voor de rechten van moslims. Het gevaar van dit soort preken ligt in het opruiende karakter. Het discours dat de Nederlandse overheid moslims onderdrukt en hun rechten met voeten treedt.

Wanneer wij onze vrijheden opofferen voor schijnveiligheid, dan doen wij het werk voor hen die onze samenleving willen vernietigen

Uiteraard vond de politiek het weer tijd Fawaz de mond te snoeren, maar bleek opnieuw machteloos. Hier ligt de crux: zijn uitlatingen zijn onaangenaam of opruiend, maar ze zijn niet strafbaar. Dat weet Fawaz zelf dondersgoed en daarom probeert hij net binnen de lijntjes te kleuren.

Ik kan me de frustratie bij veel burgers over deze onmacht voorstellen, omdat ik er zelf ook mee te maken had. Een moslimactivist vond dat mijn boek over de islam in de Schilderswijk “de wijsheid achter de doodstraf op afvalligheid had aangetoond”, hetgeen je zou kunnen uitleggen als een verkapte doodsbedreiging. Het OM kon er alleen niets mee, want geen strafbaar feit.

Minister Grapperhaus suggereerde deze week dan maar om het strafrecht aan te passen, maar dat is zeer onverstandig. Een inperking van de vrijheid van meningsuiting is allereerst niet effectief. Wat is het nut geweest van het gebiedsverbod dat eerder al aan Fawaz is opgelegd? Hij kan nog steeds zijn gang gaan op internet, en heeft daar meer toehoorders dan in dat boekwinkeltje in Transvaal. Contraproductief ook, omdat het een bevestiging is van het beeld dat Fawaz zijn toehoorders zo graag voorschotelt: dat moslims in Nederland door de overheid worden onderdrukt.

Maar het belangrijkste is dat een verdere inperking van burgerlijke vrijheden de fundamenten van onze liberale samenleving aantast. Wanneer wij onze vrijheden opofferen voor schijnveiligheid, dan doen wij het werk voor hen die onze samenleving willen vernietigen. Of zoals Benjamin Franklin ooit zei: „Those who would give up essential liberty, to purchase a little temporary safety, deserve neither liberty nor safety.”

    • Maarten Zeegers