Knot: rente kan volgend jaar voor het eerst weer omhoog

Jaarverslag De president van De Nederlandsche Bank voorziet hogere inflatie en maant de ECB tot haast met afbouw van haar ruime geldbeleid.

De wereldeconomie floreert, zei Knot, en „veel beter dan dit zal het niet worden.” Maar er zal zich onvermijdelijk in de toekomst een recessie aandienen, en dan zal de ECB weer voldoende munitie moeten hebben om die te lijf te gaan. Foto Bart Maat/ANP

Inwoners van de eurozone moeten volgend jaar rekening houden met de eerste renteverhoging door de Europese Centrale Bank. Dit heeft president Knot van De Nederlandsche Bank (DNB) donderdag gezegd bij de presentatie van het jaarverslag.

Volgens Knot is uit de koersen op de financiële markten af te leiden dat beleggers verwachten dat de grootschalige opkoop van staatsleningen door de ECB eind dit jaar afloopt. Rond het tweede kwartaal van 2019 is er dan de verwachting van een renteverhoging door de ECB. „Daar kan ik me wel in vinden”, zei Knot.

Het belangrijkste rentetarief van de ECB is na de crisis van 2008 stelselmatig verlaagd en staat al twee jaar op nul. Afgezien van een kortstondige verhoging in 2011, die snel werd teruggedraaid, zou het de eerste maal in elf jaar zijn dat de rente wordt opgeschroefd. Ook president Jens Weidmann van de Bundesbank, de Duitse centrale bank, zei onlangs dat hij medio 2019 de eerste opwaartse rentestap verwacht.

Beide bankpresidenten voeren nu de druk op de ECB en president Draghi op, om in september van dit jaar defintief te stoppen met het opkoopprogramma van staats- en bedrijfsleningen, dat nu nog 30 miljard euro per maand bedraagt. Dat opkoopprogramma was bedoeld om de lange-termijnrentes naar beneden te krijgen en de financiering door banken weer op gang te helpen. Maar volgens Knot is het instrument sleets aan het worden en nemen de bijwerkingen toe. „Het ruime geldbeleid heeft politieke ruimte geschapen om te hervormen in de eurozone. Maar de tijd die de ECB daarmee heeft gekocht loopt af”.

Recessie en inflatie

De wereldeconomie floreert, zei Knot, en „veel beter dan dit zal het niet worden.” Maar er zal zich onvermijdelijk in de toekomst een recessie aandienen, en dan zal de ECB weer voldoende munitie moeten hebben om die te lijf te gaan. „De kans is waarschijnlijk dat we de komende tien jaar weer met een recessie geconfronteerd worden”, zei hij. Reden om „niet langer te wachten” met normalisering van het monetaire beleid.

Er is in Knots optiek nóg een reden om vaart te maken met beëindiging van het ruime geldbeleid: de inflatie in de eurozone (1,1 procent in februari) kan weer gaan oplopen. „We hebben een langdurige periode gehad met lage inflatie, maar inflatie is niet dood.”

De financiële markten, zei Knot, prijzen een stijging van de inflatie niet in. „Maar het is de vraag of dat wel realistisch is.” Als de ECB „schoksgewijs” moet reageren op oplopende inflatie, is dat „zeer gevaarlijk”, zei Knot, „gezien de nog altijd hoge schulden”. Schulden bij onder meer bedrijven en huishoudens zijn gefinancierd tegen de huidige lage rentes en moeten dan plots tegen hogere rentes worden geherfinancierd.

De nieuwe Zoutendijk

Tijdens de persconferentie van DNB kwam ook de lastige zoektocht van ABN Amro naar een nieuwe president-commissaris ter sprake. In februari stapte Olga Zoutendijk op als voorzitter van de raad van commissarissen, na interne spanningen. Minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) zei hierover op 15 maart in de Tweede Kamer: „Cruciaal is natuurlijk dat de nieuwe president-commissaris echt een goede maatschappelijke antenne heeft.”

Maar de ECB, verantwoordelijk voor het toezicht op ABN Amro, heeft andere prioriteiten, zo suggereerde DNB-directielid Jan Sijbrand in de persconferentie. Met commissarissen die vooral maatschappelijk geprofileerd zijn, niet zozeer als bankier, heeft Nederland „goede ervaringen”, zei hij, „maar dat ligt in Europa anders”. De ECB kijkt meer naar ervaring van bestuurders in het bankieren. „Dat maakt de discussie met de ECB een stuk moeilijker.”