Kiesraad: tegen-kamp wint referendum over inlichtingenwet

De tegenstanders behaalden 49,44 procent van de stemmen, terwijl 46,5 procent voor stemde. De uitslag is in lijn met de voorlopige uitslag vorige week.

Minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) vorige week bij het stemmen bij het referendum. Foto Sander Koning/ANP

Het tegen-kamp heeft bij het referendum over de nieuwe inlichtingenwet Wiv de meeste stemmen ontvangen. Bij de volksraadpleging vorige week woensdag zei 49,44 procent van de stemmers nee tegen de wet, terwijl de voorstanders uitkwamen op 46,53 procent. De Kiesraad heeft de officiële uitslag donderdagochtend gepresenteerd. Een aanzienlijk deel stemde blanco: ruim 4 procent. De opkomst bedroeg 51,54 procent en daarmee is de uitslag van de volksraadpleging geldig. De opkomstdrempel bedraagt 30 procent.

Vorige week bleek al uit de voorlopige uitslag dat de nee-stemmer in de meerderheid is. Ten opzichte van die voorlopige cijfers (49,5 procent tegen en 46,5 procent voor) veranderde weinig: het aantal tegenstemmers kwam net iets lager uit. In absolute aantallen ging het om 3.317.496 kiezers tegen-stemmen en 3.122.628 stemmen voor de nieuwe wet. Er waren 270.288 blanco stemmen.

Met name in de grote(re) steden werd in grote meerderheid tegen de inlichtingenwet gestemd. Uit voorlopige cijfers bleek dat in Groningen bijna 71 procent tegenstemde, in Amsterdam 67, procent in Utrecht ruim 60 procent. De hoogste opkomst werd gemeten in de gemeente Schiermonnikoog (82,88 procent) en de laagste op Bonaire (5,74 procent). Verhoudingsgewijs was het grootste aantal voorstanders te vinden in Reimerswaal (63,55 procent). Relatief gezien waren de meeste tegenstemmers te vinden op Saba (74,16 procent).

Twitter avatar pimvandendool Pim van den Dool Officiële uitslag referendum via Kiesraad: 46,53 procent stemde voor nieuwe inlichtingenwet, 49,44 procent tegen. Ruim vier procent blanco. https://t.co/k8Bg7yqN59
Lees ook onze analyse van de voorlopige referendumuitslag: Strategie van kabinet werkte weer niet

Tegenvaller kabinet

De uitslag van het referendum is een forse tegenvaller voor het voor-kamp, waaronder het kabinet. Premier Rutte en verantwoordelijk minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) stapten pas laat in de campagne in. Op dat moment gaven verschillende opiniepeilingen nog aan dat de voorstanders op winst lagen. Het kabinet vertrouwde waarschijnlijk op de gunstige peilingen en het idee dat de kiezer vlak voor verkiezingsdag nog kon worden overtuigd.

Lees hier onze reconstructie van de kabinetsstrategie ten aanzien van het referendum: Hoe het kabinet het referendum over de Intelwet uit handen gaf

Winst van het nee-kamp betekent dat het kabinet de inlichtingenwet opnieuw moet bekijken. Het gaat weliswaar om een raadgevend en dus een niet-bindend referendum maar minister Ollongren heeft beloofd een eventuele tegen-stem serieus te gaan wegen. Donderdag herhaalde ze dat standpunt na de ministerraad. Een officiële kabinetsreactie op de uitslag wordt een van de komende weken verwacht.

Wiv

De Wet op de inlichtingen en veiligheidsdiensten (Wiv) regelt dat de AIVD en MIVD meer bevoegdheden krijgen. Deze diensten mogen straks op een grotere schaal internetnetverkeer van de kabel aftappen wanneer zij aanwijzingen hebben dat een gebruiker een concrete bedreiging voor de samenleving vormt. Op dit moment mogen zij alleen nog heel gericht één persoon of organisatie tappen. Hoe geheime diensten computers mogen hacken is ook explicieter in de regels vastgelegd.