Gasproductie naar nul

Besluit kabinet

Om het risico op aardbevingen in Groningen terug te dringen, stopt Nederland de gaswinning in elk geval vóór 2030. „Een echt keerpunt”, noemt de minister het.

Illustratie Martien ter Veen

Zelfs de meest verbitterde Groningers zullen verrast zijn door het besluit van het kabinet. Over twaalf jaar haalt Nederland geen gas meer uit de Groningse bodem, maakte minister Wiebes donderdag bekend.

Het is snel gegaan. In 2013 piekte de winning nog op 54 miljard kuub; sindsdien nam die af tot ruim 21 miljard kuub. Nu is ineens de nul in zicht. „Een echt keerpunt in het gasdossier”, noemde Wiebes het. „Tot nu bestreden we de symptomen, nu nemen we de oorzaak [van de bevingen] weg.”

Vanwege de angst voor nieuwe aardbevingen gaat Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) verder dan het recente advies van toezichthouder Staatstoezicht op de Mijnen.

Beperk de productie tot maximaal 12 miljard kubieke meter Gronings gas per jaar, schreef de toezichthouder begin vorige maand nog. Dat „veilige” niveau wordt uiterlijk in oktober 2022 bereikt.

Lees ook: De gasloze tijd gaan we voelen

En in 2030 gaat in Groningen de kraan dicht. Uiterlijk. Want de Gasunie, het staatsbedrijf dat het gasnet beheert, voorzag donderdag al een einde aan de gaswinning „binnen tien jaar”. Nog niet alle maatregelen zijn meegerekend, schreef ook Wiebes in de brief die hij donderdag naar de Kamer stuurde. Als er meer fabrieken van het Gronings gas af gaan dan nu voorzien, of meer woningen of tuinders, kan de winning nog verder omlaag. Aan het begin van deze zomer volgen de uitgebreide berekeningen.

Nieuwe stikstoffabriek

Het opvallendste besluit dat het kabinet nu al neemt, is om de komende jaren voor circa 500 miljoen euro een stikstoffabriek te bouwen in Zuidbroek (bij Hoogezand). Daarmee kan niet-Gronings aardgas worden omgezet in ‘laagcalorisch’ gas dat geschikt is voor onder meer Nederlandse woningen.

Jaren is geaarzeld over die stikstofinstallatie. Vorig jaar nog raadde de Gasunie de grote investering voor korte tijd af. Als er geen bedrijven en burgers meer op laagcalorisch gas zijn aangewezen, wordt de installatie immers overbodig. Maar nu noemt Gasunie de stikstoffabriek „één van de belangrijkste maatregelen”. Als die in Zuidbroek in 2022 klaar is, scheelt dat in één klap 7 miljard kuub Gronings gas.

Ook concreet: Wiebes komt nog dit voorjaar met een wetsvoorstel dat producent NAM een strakker jaarlijks plafond voor de gaswinning voorschrijft.

Maar verder is de brief van de minister toch vooral een aankondiging, met voorzichtige en minder voorzichtige suggesties. Wiebes speelt het spel van verleiden en ontmoedigen, vooral met de grootverbruikers die binnen vier jaar afscheid moeten nemen van Gronings gas. Wat de bewindsman bedoelt met „fiscale instrumenten”, houdt hij voorlopig in het midden.

De brief legt ook bloot wat er níét kan. De levering van Gronings gas aan België, Duitsland en Frankrijk kan pas in 2029 beëindigd worden. Eerder stoppen „bleek niet reëel”.

Lees ook:De Groningers vinden het besluit ‘alleen maar mooi’

Wiebes wilde evenmin details geven over de onderhandelingen die momenteel met Shell en ExxonMobil worden gevoerd, de aandeelhouders van producent NAM. „Ik ga me er verder niet over uitlaten, maar dit is voor hen natuurlijk geen opsteker”, zei Wiebes onderkoeld op een persconferentie. „Mijn inzet is in elk geval dat er geen schadeclaim komt voor het gas dat nu in de bodem blijft zitten.”

Hij laat zich ook niet uit over de financiële gevolgen van het besluit om de gasproductie al op korte termijn te verminderen. „Dit is niet een dag voor de financiën, dit is een dag voor de veiligheid.

    • Hester van Santen
    • Erik van der Walle