Brood is weer in op de paasbrunch (en de fruitshake is uit)

Pasen Wie wil weten wat Nederlanders wel of niet eten, moet bij de paasbrunch aanschuiven. En het allerbelangrijkst is: Hoe je zo’n paastafel uiteindelijk fotografeert.

Illustratie Kamagurka

In het snoepschap van de supermarkt liggen de karamel-zeezout-eitjes te lonken. In het koelvak liggen plakken kaas in de vorm van paashazen en kant-en-klaar-gevulde eieren. Bij de biowinkel is het scheppen uit een grote bak Tony Chocolonely-eitjes, bij de bakker ligt de paasstol al weken in de etalage. Wat overal hetzelfde is, is de aanprijzing: ‘Perfect voor de paasbrunch!’

Brunchen is al jaren onlosmakelijk verbonden met de Paasdagen. Winkels staan de weken voor Pasen vol met ambachtelijke jams en afbakscones, restaurants bieden aparte paasbrunchmenu’s aan. Op sociale media wemelt het van de recepten voor de perfecte eggs benedict en carrotcake met paaseitjes erop – alles om het late paasontbijt zo fotogeniek mogelijk te maken. Maar waar komt het fenomeen paasbrunch vandaan?

Net als de invulling van andere officiële feestdagen wordt de paasbrunch voor een groot deel gedicteerd door de supermarkten. En Pasen is voor hen een uitdaging, zegt voedseltrendwatcher Anneke Ammerlaan – meer dan een traditioneel feest als kerst waarbij eigenlijk iedereen wel een of twee diners organiseert.

„De planning die families tijdens het paasweekend aanhouden, is voor een groot deel weersafhankelijk.” Bij slecht weer is het binnen monopolyen met opa en oma, met goed weer misschien een fietstocht naar het pannenkoekenhuis. Vandaar dat supermarkten zo hoog inzetten op brunchartikelen: ontbijten moet je toch, en bij een vrije feestdag als Pasen hoort een uitgebreide ontbijttafel.

Albert Heijn, met 900 winkels in Nederland en een marktaandeel van 35,3 procent veruit de grootste supermarkt, neemt dit jaar het zekere voor het onzekere door naast brunch in te zetten op ‘brinner’. Inderdaad: breakfast, lunch, dinner, oftewel de hele dag eten. „Clockless eating”, noemt Rutger Anema, hoofdredacteur van AH-blad Allerhande het. „Het houdt in dat je bijvoorbeeld bij het ontbijt ook een quiche kan eten, of bij het avondeten een gebakken ei.” En dat het niet uitmaakt hoe laat je ontbijt. „Net zoals bij van die Amerikaanse diners: daar serveren ze ook ‘all day breakfast’.” Volgens Albert Heijn kan je dus ook om een uur of zes ’s avonds nog beginnen aan het Paasontbijt. Zo kom je hoe dan ook toe aan die blini’s met zalm die je had ingeslagen – ook als je besluit de hele dag te gaan wandelen.

Illustratie Kamagurka

De paasbrunch is – waarschijnlijk meer dan het kerstdiner, waarbij all out gaan de norm is – een goede graadmeter van wat de Nederlanders wel en niet willen eten. Waar we een jaar of drie geleden bijvoorbeeld nog collectief aan de zelfgeblenderde fruitshakes zaten, staan die nu nauwelijks nog op tafel: veel te veel suiker. „Soep is nu de nieuwe smoothie”, zegt Anema van Allerhande. „Dat kan je ook drinken, er zit alleen groente in, en dus veel minder suiker.” De verse soeppakketten zijn niet aan te slepen bij Albert Heijn. Lidl promoot deze Pasen in plaats van de fruitshakes de komkommer en broccoli-smoothie, en het andijvie en spinazie-sap. En in het paasassortiment van de Jumbo staan verschillende bakken verse soep: courgette, bospaddestoelen, gele paprika.

Trendwachter Ammerlaan heeft een andere mening over ‘de nieuwe smoothie’: volgens haar gaat thee juist de plaats van de vruchtenshake overnemen „We zaten bij zo’n brunch ook wel eens met een cocktail van prosecco en sinaasappelsap, maar alcohol is ook een beetje geweest, dat is niet gezond.” Zij voorspelt: oolongthee wordt de nieuwe mimosa. In de paasfolder van biologische super Marqt staat op de ontbijttafel inderdaad geen champagne of sap, maar een kopje kurkumathee.

Brood komt terug

Brood maakt dit jaar een comeback, zien Anema en Ammerlaan. „Brood was lang een stuk minder populair, uit angst voor dik worden en ‘broodbuiken’”, zegt Anema. Nu ziet Albert Heijn een verschuiving van casinowit naar zuurdesem- en volkorenbrood. „En het broodje oude kaas is veranderd in een broodje gegrilde groente.”

Wat volgens Ammerlaan in deze tijden van sociale media waarschijnlijk nog het allerbelangrijkst aan de paasbrunch is: „Hoe je zo’n paastafel uiteindelijk fotografeert, hoe het eruitziet op je telefoonscherm.” Vandaar waarschijnlijk dat zalm zo’n standaardpaasproduct geworden is. „Dat zachte roze staat heel mooi op foto’s. Zeker gecombineerd met het groene van een avocado.” Ook het simpele ei bewijst steeds fotogenieker te kunnen zijn. Vorig jaar was de ‘cloud egg’ een paashit: opgeklopt eiwit uit de oven, met de dooier erbovenop, als een soort vogelnest. Dit jaar zullen op Instagram veel gepocheerde eieren voorbijkomen, denkt Ammerlaan. „Dat is echt zo’n culinaire manier van eieren bereiden die best toegankelijk is.”

Dat Pasen specifiek een ‘brunchfeest’ is geworden, heeft waarschijnlijk toch ook nog ergens grondslag in de christelijke traditie. „Het is gebruikelijk dat christenen op de ochtend van Paaszondag naar de kerk gaan en als ze thuiskomen samen uitgebreid ontbijten”, vertelt Gerard Rouwhorst, emeritus hoogleraar lithurgiestudies. Bovendien luidt Eerste Paasdag het einde in van de veertig dagen vasten die na carnaval van start gaan: reden te meer om veel te eten.

Illustratie Kamagurka

Het fenomeen ‘brunchen’ heeft natuurlijk eigenlijk niets met Pasen te maken, zegt Rouwhorst, „maar ik kan me goed voorstellen dat het ontbijten na het kerkbezoek in de loop der jaren tot een brunch is uitgegroeid.” Eieren staan in de christelijke traditie symbool voor nieuw leven. „En met Pasen vieren we natuurlijk dat Jezus uit de dood is opgestaan.”

Anema en Ammerlaan kijken al vooruit naar de volgende paastrends. Bij Allerhande verwachten ze voor volgend jaar een hype rond veganistisch eten. „Je ziet al een grote populariteit van vegetarische chef Ottolenghi”, zegt Anema, „maar dat is nu nog vooral in de Randstad. Ik denk dat dat veel breder gaat worden.” Volgend jaar Pasen wordt het dus een groentebuffet, denkt Anema. „Trendsetters zijn op dit moment bezig met onbewerkt voedsel”, zegt Ammerlaan. „Die willen geen pakje zalm uit de supermarkt meer, maar gaan zelf aan de slag met een stuk verse vis.”