Recensie

De foto’s van Foglia zijn een oefening in goed kijken

Fotograaf Lucas Foglia toont onwaarschijnlijke overeenkomsten tussen bioboeren en de vormgeving van McDonalds, tussen gevangenistuinen en de hangende tuinen in een metropool

Lucas Foglia, Esme zwemmend, Parkroyal on Pickering, Singapore Courtesy of Michael Hoppen Gallery

Wat een contrast. Het persbericht van Foam rept – heel terecht overigens – dat de tentoonstelling van Lucas Foglia gaat over de relatie tussen mens en natuur, onderzoek, het klimaat, enzovoorts. Maar wat klinkt als belegen voorlichtingsmateriaal over natuureducatie, blijkt heel spannende foto’s op te leveren. Met bosbranden en badpakshoots in enorme bossen en op barre gronden, met gevangenistuinen naast oerwouden en duizelingwekkende stadstuinen in torenflats, is het een tentoonstelling vol dynamiek. Een tip voor regisseurs die een actiefilm willen maken over de natuur: huur Lucas Foglia in.

In zijn expositie rijgt hij beelden aaneen. Zo laat hij een naakt liefdeskoppel zien dat, toepasselijk, op een vulkaaneiland van Hawaii ligt. De foto ernaast toont dramatisch zwart gestolde lava, het beeld daarnaast een actieve lava-eruptie met met alle natuurgeweld vandien. Elke compositie lijkt te reageren op het voorgaande. Een kas waarin nieuwe gewassen high tech gekweekt worden, hangt hij naast sinaasappelbomen die traditioneel bedekt worden met ijs om ze tegen kou te beschermen – twee oranje uitslaande foto’s, twee heel verschillende benaderingen.

Van dat soort slimmigheidjes houdt Foglia. Om het meeste uit je bezoek aan de tentoonstelling te halen, doe je er goed aan om zijn foto's van dichtbij te bestuderen. Dan zie je wat hij ook zag. Dat er zulke grappige overeenkomsten zitten tussen die foto van de McDonalds en die van drie bioboeren ernaast. De kleding van de bioboeren heeft dezelfde kleuren als de McDonalds huisstijl. En bij die McDonalds staan twee tuinmannen een perkje aan te harken, alsof ook McDonalds natuur hoog in het vaandel heeft – mits binnen de perken. Bovendien doen ze dat met een peuk tussen de lippen, terwijl achter hen een bordje hangt dat roken verbiedt.

Het is allemaal puur toeval, er is nul kans dat die bioboeren ’s ochtends voor de slaapkamerspiegel dachten ‘kom, laat ik mijn kleding kiezen op basis van de huisstijl van McDonalds’. Net zoals er nul kans is dat het huisje op de Hawaiiaanse lava zó schuin achter een varen was neergezet dat de compositie lijkt op die van de foto van de kust, die ernaast hangt. Maar dat hier zoveel toeval te vinden is, komt doordat Foglia veel te kiezen heeft. Hij is een Amerikaans fotograaf die veel reist en publiceert, in verschillende bladen. Van de tachtigduizend foto’s die hij heeft, koos hij er 35 uit. Hij komt overal, van oerwoud tot poolvlaktes. Omdat hij is opgegroeid op een boerderij met weinig comfort hecht hij daar niet te veel aan, en in diezelfde jeugd reisde hij geregeld naar het museum om er oude meesters te bekijken. Zoals oude meesters subtiele kleuraccenten over hun composities verspreiden en perspectieven afwisselen, doet hij dat ook en zet vergezichten – bioboeren – naast ondiepe foto’s – een beeldvullende McDonalds.

Zo meandert de tentoonstelling voort als een oefening in goed kijken. Foglia is iemand die niet gaat voor een signature look, een heel eigen beeldtaal, maar voor de subtiele intelligente aanpak. Dat is mooi maar die zorgvuldigheid heeft ook een keerzijde. Het betekent dat op een ander niveau iets verloren gaat: gevoelsmatig sluiten de foto’s elkaar uit. Dramatische of sensuele beelden hangen naast sfeerarme documentaire shots – dat ontkracht de romantiek. In die zin kiest Foglia niet die spanningsboog die films wel hebben. Al zijn er opmerkelijke scènes genoeg. Zoals een opgezette eland in een kantoorruimte. Dat zou in een film een slotscène kunnen zijn die meteen Foglia’s oeuvre samenvat: over hoe eigenaardig mensen met de natuur omgaan.

    • Sandra Smets