Wat wil John de Mol met het ANP?

Analyse Talpa krijgt door de overname van ANP een efficiënte, maar ook stagnerende nieuwsfabriek in handen. Wat ziet Talpa-eigenaar John de Mol in het persbureau?

De redactie van het ANP. Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP

Is Nederland boos omdat de favoriet uit The Voice of Holland ligt? Boekt Talpa slechte cijfers? Is er ophef over een nieuwe film van Linda de Mol? Persbureau ANP blijft er over schrijven, ook al heet de nieuwe eigenaar binnenkort John de Mol.

Expliciet spraken de directie van het ANP en de Talpa-top de afgelopen weken over de redactionele onafhankelijkheid van het persbureau. Kan het bedrijf nieuws blijven melden dat mogelijk vervelend is voor De Mol? Jazeker, benadrukken zowel Talpa als ANP. „Op onze vragen kwam een prima, meer dan bevredigende reactie van de Talpa-top”, zegt ANP-hoofdredacteur Marcel van Lingen. „We blijven snel, feitelijk en onafhankelijk berichten. Zoals we dat nu ook al doen. Het redactiestatuut staat niet ter discussie.”

Woensdag maakten Talpa Network van De Mol en de huidige eigenaar van het ANP, de investeringsmaatschappij van de Vereniging Veronica, de overname bekend. Het 84-jarige persbureau dat onder meer nieuwsberichten, radionieuws, foto’s en video levert aan nieuwsorganisaties in Nederland alsmede zakelijke informatie aan bedrijven en overheden, wordt onderdeel van het „crossmediale bedrijf” dat De Mol bouwt.

Zo krijgt Talpa een uiterst efficiënt werkende nieuwsfabriek in handen. Circa zestig voltijdsmedewerkers (plus freelancers) produceren er vierhonderd tot zeshonderd nieuwsitems per dag. Maar waarom? Wat moet Talpa met een persbureau? Waarom investeert De Mol naar verluidt meer dan 17 tot 20 miljoen euro in een leverancier van nieuwsberichten die op het moment van publicatie al worden gekopieerd en zo hun waarde snel verliezen?

1. Nieuws ontbreekt

Vier tv-zenders heeft Talpa Network: SBS 6, Veronica, Net 5, SBS 9. Plus vier radiozenders (Radio 538, Sky Radio, Radio 10 en Veronica), digitale activiteiten en productiebedrijven. Maar ‘nieuws’ ontbreekt. En nieuws, blijkt uit veel media-onderzoeken, is een belangrijke magneet voor lezers, kijkers en luisteraars. Je kunt online de mooiste achtergrondverhalen publiceren, maar pas bij breaking news gaan de bezoekcijfers door het dak.

Talpa probeerde vorig jaar dat gat in zijn netwerk te vullen met De Telegraaf en de andere onderdelen van Telegraaf Media Groep (TMG). Die overname mislukte, na een harde strijd met Mediahuis (ook NRC). De Mol liet zijn oog vallen op NU.nl, maar eigenaar Sanoma liet herhaaldelijk weten de grootste nieuwssite van Nederland voor geen goud kwijt te willen.

Gaat Talpa nu een eigen nieuwssite beginnen? Een mobiel platform met actualiteiten? Aansluitend bij Hart van Nederland (SBS 6) of Sky Radio? „Ik wil geen enkele mogelijkheid uitsluiten”, zegt de woordvoerder van Talpa. „Maar we hebben geen concrete plannen. Wij gaan het ANP een vooraanstaande en speciale plek geven binnen Talpa Network.” Is het netwerk nu af? Nee, zegt de woordvoerder, maar welke gaten dan nog moeten worden gevuld wilde hij niet zeggen.

Lees ook: Talpa koopt persbureau ANP

2. Slimme zakelijke diensten

Het ANP levert niet alleen kopij aan kranten en omroepen, maar ook zakelijke informatie aan bedrijven en overheden. Een knipseldienst, maar dan in een moderne vorm, noemde Marcel van Lingen dat eerder. Het persbureau brengt in kaart wat media schrijven over een bedrijf, een ministerie, een ngo, een gemeente.

Die informatie en bijbehorende analyse vormt al enige tijd een tweede inkomstenbron voor het ANP, net als voor andere persbureaus. Meer dan de helft van de omzet, blijkt uit het jaarverslag van 2015 (nieuwe cijfers ontbreken).

Die ‘nieuwe’ inkomsten zijn belangrijk, want de traditionele klanten van het ANP staan al langer onder financiële druk. Advertentie-inkomsten dalen, Facebook en Google zijn grote concurrenten, de pers moet scherp letten op de kosten en dat voelen leveranciers als het ANP.

Ook Talpa ziet de waarde van data-analyse voor zakelijke klanten, zijn adverteerders. Het heeft recentelijk een bedrijfsonderdeel opgericht, Talpa Media Solutions, dat adverteerders helpt efficiënt hun commerciële boodschappen uit te venten. De kennis van het ANP zou die zakelijke diensten kunnen versterken.

3. Nationale verantwoordelijkheid

John de Mol hamerde het afgelopen jaar regelmatig op het Nederlandse karakter van de mediagroep die hij wil bouwen. Hij hekelde in november het kabinet dat „niet één maatregel” voorstelt om Nederlandse bedrijven te helpen tegen de Amerikaanse tech-giganten. „Het kabinet kijkt passief toe hoe buitenlandse bedrijven de Nederlandse kaas van ons brood eten”, zei hij.

En wie zegt een Nederlandse mediabedrijf te bouwen voelt wellicht ook een zekere verantwoordelijkheid voor het enige persbureau van het land en de nationale nieuwsvoorziening in brede zin. Want terwijl ANP zelf en de oude eigenaar Veronica blijven benadrukken dat het persbureau het economisch goed doet, tonen de meest recente jaarcijfers (2016) een stagnerende omzet van 25 miljoen euro en een verlies van 422.000 euro (door een grote afschrijving op de goodwill).

Die maatschappelijke verantwoordelijkheid voelde Veronica in elk geval wel, in 2010, toen de investeerder het ANP kocht, zegt Yoeri Albrecht van Veronica. „Het ANP is van groot belang voor de Nederlandse journalistiek. En dat bedrijf is gediend bij een professionele eigenaar als Talpa. Wat dat betreft zijn wij slechts een amateurbestuur.”

Albrecht ziet geen bezwaar in het feit dat nu één mediabedrijf de leverancier van veel concurrenten in handen krijgt. „De kranten en omroepen zien de kracht van het persbureau. Ik weet zeker dat er geen nieuwsbedrijf is dat goedkoper en efficiënter kan werken dan het ANP.”

    • Jan Benjamin