Ook in Maastricht is de Muur nu weg

Infrastructuur Snelweg A2 deelde Maastricht jarenlang doormidden. Veel mensen kwamen nauwelijks aan de overkant. Koning Willem-Alexander opent donderdag de tunnel die de stad ‘geopend’ heeft.

Waar eens zo’n 45.000 auto’s per etmaal zich dwars door Maastricht wurmden, is het nu stil. Twee vrouwen uit de wijk Nazareth maken hun dagelijkse wandeling en zijn neergestreken op een bankje op een heuvel vlak bij de noordelijke tunnelmond. Ze genieten van het uitzicht. Waar voorheen blik, asfalt en steen domineerden, is er nu ruimte, rust en groen.

Donderdag komt koning Willem-Alexander naar Maastricht om de A2-tunnel officieel te openen. Een deel van zijn aandacht zal uitgaan naar de ondergrondse prestatie: twee keer twee op elkaar gestapelde buizen, op tijd opgeleverd. Het verkeer rijdt er al sinds eind 2016 doorheen. Maar de helft van het programma van het staatshoofd draait om het leven boven op de Koning Willem-Alexandertunnel. Daar wordt tot minstens 2026 gewerkt aan ‘De Groene Loper’. De A2-traverse met zijn ooit legendarische „enige stoplichten tussen Amsterdam en Genua” heeft alvast plaatsgemaakt voor een avenue met enorme trottoirs, twee smalle rijbanen en daartussen een half verharde fiets- en flaneerboulevard.

 
Foto (kleur) Chris Keulen

Op de kunstmatige heuvels bij de twee tunnelmonden verrijzen de komende jaren twee „markante” woontorens, daartussen langs de nieuwe Parklaan huizen en bedrijfspanden. Jos Geurts, manager gebiedsontwikkeling van het projectbureau A2: „Geen kolossale blokken. Maar bebouwing en activiteiten die passen bij de aangrenzende delen. Een deel van de oude flats langs voorheen de A2 is of wordt nog gesloopt. In totaal heeft dit gebied straks duizend woningen meer dan in de oude situatie. Het doel is dat ze energieleverend voor wijken er omheen worden. Dat kan met slim gebruik van wind- en zonne-energie.”

Met het ondergronds gaan van de snelweg is een barrière verdwenen die de stad in tweeën sneed. Geurts gelooft in een „Oost-Berlijn-effect. Daar zag je ook dat mensen na de val van de Muur ontdekten: verrek, we hebben nog een stadsdeel.” Dat gaat hier ook gebeuren, verwacht hij. Eenderde van de ruim 120.000 Maastrichtenaren woont ten oosten van het spoor en De Groene Loper, maar veel mensen kwamen er niet of nauwelijks.

Eugenie Verhey begon vorig voorjaar met haar man een bistro aan het Oranjeplein, en ziet het al gebeuren. „Wandelclubs die op station Maastricht Noord uitstappen, de Groene Loper ‘doen’ en dan op station Maastricht Randwyck weer opstappen. En mensen met jonge gezinnen die hier in de buurt neerstrijken in het besef dat het alleen maar mooier wordt.”

Verhey opende als eerste een zaak aan de Groene Loper. „Toen we dit pand huurden, verklaarden mensen ons voor gek. Vroeger was het hier ook vies en lawaaiig. Gevaarlijk ook. Mijn broer heeft hier vlakbij ooit een zwaar ongeluk gehad. Nu knapt het zienderogen op en heb ik elke dag wel mensen in de zaak die ons spekkoper noemen.”

Bij het begin van het A2-project wilden bewoners van het chiquere Wyckerpoort niet naar een voorlichtingsavond in de volkswijk Wittevrouwenveld aan de overkant. Nu ziet Verhey de vermenging wel: op informatiebijeenkomsten, maar ook in haar zaak en op haar terras.

Foto’s Chris Keulen

Niet iedereen gelooft in die verbinding van stadsdelen. „Langs de Groene Loper komen vooral duurdere woningen, omdat een deel van de kosten van de tunnel nog moet worden terugverdiend”, zegt Mik Hamers. „Dan krijg je weer een muur, een muur van welstand.”

Hamers huurde zes jaar geleden een eerdaags te slopen flatje van de gemeente. „De werkzaamheden waren toen net begonnen. Overlast? Nee, ik vond het een fenomenaal schouwspel. En de projectorganisatie regelde zelfs stewards voor contacten met de buurt. De bewoners zijn hier niet op hun mondje gevallen, maar als ze wat te klagen hadden, was het snel opgelost.”

Hamers schreef haar bevindingen als bewoonster op in een het boekje Een buurvrouw in blok 8. Ze is niet louter jubelend over het project. Voor haar raam hangt een poster van actiegroep Klaor Loch (Maastrichts voor: schone lucht) met de beeltenis van Willem Alexander met een mondkapje en een tranend oog. „Filter de tunnel”, luidt de leus onder de koning. Hamers vindt het ongelofelijk dat de uitlaatgassen van de tunnel „zomaar de lucht in gaan”. Ze was ook initiatiefnemer van een brief aan de koning over de onderbetaling van Portugese werknemers aan de tunnel. Of het wel zo verstandig was dat de koning zijn naam aan de tunnel verbond nu die Portugezen niet fatsoenlijk tegemoet zijn gekomen? „Na een jaar kregen we een brief retour, ondertekend door minister Schultz van Haegen [Verkeer, VVD]. De boodschap in het kort: dat het allemaal heel erg was, maar niet erg genoeg.”

    • Paul van der Steen