Opinie

Laat het ook Pasen worden voor Halbe Zijlstra

Geef publieke personen die iets verkeerd deden, en door Google nooit vergeten zullen worden, een tweede kans, betogen de predikanten en .

‘Laat hem kruisigen!’, klinkt er deze week op talloze plekken in Nederland tijdens uitvoeringen van de Matthäus-Passion van J.S. Bach. Het volk heeft zich tegen Jezus gekeerd, en eist dat hij ter dood wordt veroordeeld. De leiders zijn aarzelend: er heeft immers geen enkele vorm van proces of onderzoek plaatsgevonden voorafgaand aan deze veroordeling door het volk. De feiten zijn amper bewezen. Dat deert het volk niet. Hun oordeel is bepaald. Zij zullen niet stil worden voordat Jezus zal hangen. En uiteindelijk krijgen zij hun zin, en wordt Jezus aan het kruis genageld.

Komt deze gang van zaken u bekend voor? Ons doet het denken aan hedendaagse hetzes tegen mensen die iets verkeerd zouden hebben gedaan. Nog voordat de rechter zich heeft uitgesproken, moeten zij al hangen. De media en de publieke opinie drammen door, totdat de beschuldigde daadwerkelijk aan het kruis gehangen wordt. Laat hem kruisigen!

Wij hebben dit zien gebeuren bij Jan Hoekema met zijn wachtgeldregeling en ambtswoning, Halbe Zijlstra in de datsja, en Beatrix Ruf met haar vermeende nevenfuncties. Het is maar een klein lijstje uit de kranten van de laatste tijd. Wij willen nadrukkelijk in het midden laten, of zij daadwerkelijk schuldig waren of niet. Daarover gaat in ons land de rechter. Met politici kunnen we afrekenen bij de verkiezingen. Dat maakt ook niets uit voor wat we willen zeggen. Zij waren niet bestand tegen de hetze die tegen hen gevoerd werd en moesten hangen. Zij waren bij voorbaat veroordeeld, ook al kwam er geen rechter aan te pas. Het volk en de media hadden hun oordeel al klaarliggen – laat hem kruisigen!

Op Goede Vrijdag volgt Stille Zaterdag. De rust is wedergekeerd. Het volk keerde terug naar huis, tevreden met het uiteindelijke resultaat. De schurk is dood of in elk geval monddood gemaakt. Zij hebben hun zin gekregen. Vanaf volgende week kunnen zij een volgende kruisiging voorbereiden, maar voor nu is het tijd om bij te komen. Netflix zorgt voor de nodige afleiding en rust. Zo zijn de veroordeelden er ook aan toe. Moegestreden zitten zij op de bank, zonder enige perspectief op een nieuw begin. Ook al liggen zij niet als Jezus in een graf, het voelt wel als levenslang. De nevenfuncties sneuvelen een voor een. Geen uitnodigingen meer voor leuke openingen, feesten en partijen. De samenleving heeft hen dood verklaard. Google zal er altijd zijn om de pijnlijke herinneringen levend te houden. Een doodlopende weg.

Wie van ons zou zijn hele hebben en houden uitgemeten willen zien op de voorpagina van de krant?

„Zij mogen Jezus doden, begraven, in het graf sluiten met een zware steen. Christus zal verrijzen! Goede Vrijdag moet voorgaan, Pasen zal volgen”, betoogde Johannes Uytenbogaert (1557-1644), een van de eerste remonstrantse predikanten. Hiermee is Pasen kernachtig samengevat. Het hart daarvan ligt op Paasochtend. Het graf is leeg. De veroordeling heeft niet het laatste woord. Het leven gaat door. Er is een perspectief. Deze laatste cruciale stap missen wij in de samenleving. Goede Vrijdag en Stille Zaterdag moeten voorgaan, maar daar volgt niks meer op. De ongemakkelijke stilte heeft het laatste woord.

Kunnen wij de beschuldigden aan hun lot overlaten, in deze volstrekte stilte? Volgens ons wordt daar niemand beter van. Zij niet, maar de samenleving ook niet. We blijven vastzitten in een eindeloze kringloop van straf en wraak, van zelfbehoud en veroordeling. Op naar de volgende kruisiging! Er is volgens ons maar een manier om uit deze kringloop te komen: dat is te aanvaarden dat wij geen haar beter zijn dan de beschuldigde. Ook ons leven zit vol missers en misvattingen. Alleen hebben wij het geluk dat deze niet constant onder een vergrootglas worden gelegd. Met Sartre: ook wij hebben vuile handen! In onze eigen levens is er in ieder geval genoeg gebeurd, dat voor velen niet door de beugel zou kunnen. Wie van ons zou zijn hele hebben en houden uitgemeten willen zien op de voorpagina van de krant? Al helemaal niet voor ons predikanten! Maar het gaat niet om ons, of om hem of haar, maar om de condition humaine. En hoe makkelijk is het dan om te wijzen naar de schuld van de ander, in de hoop dat jouw eigen schuld bedekt blijft. Nee: wij zijn als die ander. Laat dat besef in ons doordringen. Geef daarna de rechter de ruimte, om zijn werk te doen.

De Matthäus-Passion eindigt met een dissonant. Deze slottoon wijst de weg naar voren. Goede Vrijdag moet voorgaan, maar godzijdank zal Pasen volgen. Er wordt iets open gebroken, en het begint weer te stralen. Laat het ook Pasen worden voor de Eurlings, Hoekema’s en Zijlstra’s van deze wereld.

Want wie eerlijk in de spiegel kijkt, zal barmhartiger naar anderen kijken. Die zal beseffen: iedereen moet nieuwe kansen krijgen. Daar worden we allemaal beter van. Goede Paasdagen gewenst!