Defensie ‘liet steken vallen’ bij onderzoek naar misbruik

Drie militairen vertelden vorig jaar dat ze op de kazerne in Schaarsbergen zijn gepest, mishandeld, aangerand en verkracht.

De Oranjekazerne in Schaarsbergen, waar het misbruik zou hebben plaatsgevonden. Foto Remko de Waal/ANP

Bij intern onderzoek naar misstanden op de kazerne in Schaarsbergen heeft Defensie fouten gemaakt. Zo luidt de conclusie van een tussenrapportage van de commissie-Giebels, die de sociale veiligheid binnen de strijdkrachten onderzoekt. Staatssecretaris Barbara Visser (Defensie, VVD) heeft dat woensdag aan de Tweede Kamer gemeld.

Verhalen over het misbruik kwamen vorig jaar november naar buiten in de Volkskrant. Drie militairen vertelden dat ze op de kazerne door collega’s waren gepest, mishandeld, aangerand en verkracht. Toen de militairen met hun verhaal naar hun meerderen stapten, zouden die eerst niets gedaan hebben. Pas later kwam er een intern onderzoek.

Volgens het rapport van de commissie heeft Defensie “bij zowel de procedurele als inhoudelijke afhandeling” van het misbruik in Schaarsbergen “steken laten vallen”. “Hierdoor hebben de slachtoffers niet altijd de ondersteuning, het vertrouwen en respect gekregen dat zij verdienden in deze voor hun moeilijke situatie. Dat betreur ik ten zeerste”, schrijft Visser aan de Kamer.

Verschillende gebreken

Het interne onderzoek naar de misstanden vertoont volgens de commissie-Giebels verschillende gebreken. In het dossier ontbreken bijvoorbeeld belangrijke stukken. Het is ook niet zeker of de commissie die binnen Defensie het onderzoek uitvoerde wel onafhankelijk was. Mogelijk was er bij de commissieleden sprake van belangenverstrengeling.

Verder noemt de commissie-Giebels het opmerkelijk dat Defensie sommige aantijgingen niet heeft onderzocht. Het gaat dan bijvoorbeeld om militair die met een zware klok om zijn nek moest lopen en moest toestaan dat zijn collega’s over hem heen urineerden. Ook naar het vermeende gebruik van harddrugs in de eenheid van de misbruikte soldaten is geen onderzoek gedaan.

De militaire vakbond AFMP zegt dat de klachten over het interne onderzoek van Defensie herkenbaar zijn. “Al vaker stelden wij de angstcultuur binnen Defensie aan de orde. En niet voor niets pleitten wij er (samen met twee andere vakbonden) voor om een extern meldpunt en een externe onafhankelijke commissie in te stellen. Dat pleidooi lijkt nu stevig bevestigd te worden door het rapport van de commissie”, zegt voorzitter Anne-Marie Snels.

Het meldpunt waar Snels het over heeft, bestaat sinds vorig jaar december. Het Meldpunt sociaal veilige werkomgeving Defensie heeft sindsdien 55 meldingen ontvangen. Het eindrapport van de commissie-Giebels wordt op 15 juli verwacht.