De slag om minder regels in de zorg moet nog beginnen

Overbodige administratie

Artsen willen meer tijd voor de patiënt en pleiten voor het schrappen van ruim zestig overbodige regels. Nu hun plannen concreet worden, is de eerste tegenwerking zichtbaar.

Cartoon van de VvAA, een ledenorganisatie van zorgverleners en een van de initiatiefnemers van de Ontregel de Zorg-actie. Illustratie: Floris Oudshoorn/ComicHouse

Het feestje op de eerste verdieping van het ministerie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport was er een voor medisch specialisten, huisartsen, verpleegkundigen en andere zorgverleners. Minister Bruno Bruins (VVD, Medische Zorg) kreeg er dinsdag twee ‘anti-administratiecartoons’ om op zijn werkkamer te hangen. Hij liet zich gewillig leiden langs borden waarop medici en verpleegkundigen ruim zestig overbodige regels hadden verzameld waarmee ze dagelijks te maken krijgen. Ontregel de Zorg, heet de actie. Het credo: ‘Snappen of schrappen’. Minder regels moeten artsen meer tijd voor patiënten opleveren.

Wie goed rondkeek op het feestje, miste een paar belangrijke gasten: de bazen van grote zorgverzekeraars. Ze hebben een cruciale rol in het verminderen van administratieve regels, maar waren niet in Den Haag. Een van de regels die medisch specialisten willen schrappen, bijvoorbeeld, is dat ze voor tal van beslissingen vooraf een ‘machtiging’ van de verzekeraar moeten aanvragen. In plaats van te doen wat ze medisch noodzakelijk achten en achteraf de kosten te declareren, zoals vroeger, moeten ze eerst een fiat vragen. En een van de schrap-suggesties van de fysiotherapeuten is ‘de behandel-index’ – een ranking van fysiotherapie-praktijken waarop de verzekeraar inzichtelijk maakt welke praktijk het efficiëntst werkt, per kwaal. Daarvoor moet de fysiotherapeut weer tal van gegevens verzamelen en inleveren. Werkt hij inefficiënt, dan zal de zorgverzekeraar minder behandelingen bij hem inkopen.

Zorgverzekeraars worden nerveus

De zorgverzekeraars lijken een beetje nerveus te worden van de massale Ontregel-de-Zorg-beweging die grote media-aandacht krijgt en bovendien een warm onthaal van de nieuwe bewindslieden.

De boodschap van vakmensen die meer tijd aan patiënten willen besteden en minder aan administratie, slaat aan. Minister Bruins zei maandag: „Ik ben pas écht blij als er daadwerkelijk regels verdwenen zijn en zorgverleners dat dagelijks merken. Dat kan nog jaren duren.”

De verzekeraars schoven aan bij de vele ‘schrap-sessies’ die in aanloop tot het manifest zijn georganiseerd. Ze leken enthousiast.

Maar in een brief van 12 februari had de branche-koepel Zorgverzekeraars Nederland de initiatiefnemers van Ontregel de Zorg ook gewaarschuwd: „Wel willen wij met [het ministerie van] VWS en de VVAA, als initiatiefnemers, onze zorg delen dat een aantal van de aangedragen punten niet zozeer een administratief maar een beleidsmatig karakter hebben. De schrap-sessies lijken dan niet de juiste plek om deze te bespreken.” Als voorbeeld noemen zij, in de brief, de behandel-index voor fysiotherapeuten.

Vorige week waarschuwden twee verzekeraars (Menzis en Lentis) en de Patiëntenfederatie Nederland in vakblad Medisch Contact al voor al te rigoureus schrappen van regels. Het laat een gevaar zien voor de schrapbeweging, waar initiatiefnemers stuk voor stuk bang voor zijn: veel partijen hebben belang bij de administratie van zorgtaken.

Er zijn allerlei partijen die kwaliteit proberen te meten in de zorg: de Inspectie, de beroepsverenigingen van artsen, patiëntenverenigingen. Maar één partij – de zorgverzekeraar – probeert kwaliteit te meten en die uitkomst vervolgens te koppelen aan de vergoeding van de doktersrekening. Dat is ook zijn taak sinds 2006. Om de almaar stijgende zorg-uitgaven te drukken, onderhandelen verzekeraars met ziekenhuizen, huisartsen, apothekers, wijkverpleegkundigen, psychiaters en fysiotherapeuten. Werken ze efficiënt en leveren ze bovendien ‘kwaliteit’, dán mogen ze meer behandelingen uitvoeren dan de concurrent.

Afvinklijstjes

En dus zijn het de afvinklijstjes, eisen en regels van de inkoopboeren, de zorgverzekeraars, die artsen en verpleegkundigen het meest irriteren.

Peter de Groof, huisarts en één van de initiatiefnemers van Ontregel de Zorg, zei gisteren bij de presentatie dat er „hindermachten” aan het werk zijn nu de plannen voor het verminderen van regels concreet worden. „Ze wrijven ons aan dat wij tegen het meten van kwaliteit zijn. Niets is minder waar: transparantie is noodzakelijk, maar alleen als er betrouwbaar kan worden gemeten en uitkomsten aantoonbaar leiden tot betere en zinnige zorg voor de patiënt”, zei De Groof.

Ook Marcel Daniëls, voorzitter van de Federatie voor Medisch Specialisten, zei: „Natuurlijk zijn we niet tegen kwaliteit! We willen de zorg verbeteren voor patiënten. Het is echt onzin dat wij regels willen schrappen als daar de kwaliteit van zorg door achteruit gaat.”

Maar niet alleen de verzekeraars hebben (financieel) belang bij administratieve beslommeringen van zorgverleners. Ook ICT-bedrijven die elektronische patiëntendossiers maken en aanpassen of bedrijven die mensen verhuren die komen controleren of al het personeel wel aan de opleidingseisen voldoet. In totaal ging er vorig jaar zo’n 96 miljard euro om in de zorg.

In een reactie zegt Zorgverzekeraars Nederland: „Het is goed dat er kritisch gekeken wordt. Zorgverzekeraars hebben daarom ook deelgenomen aan de schrapsessies. Maar niet álle regels zijn er voor niks. Een deel wordt opgelegd door de eigen beroepsvereniging en door de overheid. Regels zijn er ook om te zorgen voor zinnige zorg. We moeten het per slot van rekening met z’n allen betalen.”

De komende maanden moet blijken of het inderdaad lukt meer dan zestig regels uit de zorg te verbannen. In een van de cartoons die minister Bruins dinsdag kreeg zie je een man in pak vanachter zijn bureau (bezaaid met formulieren) springen en landen in de armen van twee verpleegkundigen. Het onderschrift, een oude uitspraak van Bruins, zou de komende tijd weleens cruciaal kunnen zijn voor het slagen van de actie om de zorg te bevrijden uit de houdgreep van overbodige administratie. „Vertrouw elkaar, schrappen maar.”

VvVA