Waarom Spanje nu niet tegen Oranje wil spelen

Nederlands elftal Vier jaar geleden verloor Spanje nog met 5-1 van Nederland. Op dit moment willen de Spanjaarden niet tegen Oranje oefenen. Ze zoeken zwaardere tegenstand.

Het Nederlands elftal trainde zondag in Genève in aanloop naar het oefenduel van maandag tegen Portugal. Van boven naar beneden: Ryan Babel, Georginio Wijnaldum, Virgil van Dijk en Memphis Depay Foto ANP SOCCRATES

Ciudad del Fútbol de Las Rozas, even ten noordwesten van Madrid – zeg maar het Zeist van het Spaanse voetbal. Op het complex werkt het nationale team van Spanje dezer dagen de trainingen af in het kader van een oefencampagne. Op het terrein staat het museum van de nationale trots. Achterin is een aparte zaal ingericht voor het hoogtepunt van het Spaanse elftal: het WK van 2010 in Zuid-Afrika. Op een schilderij is het winnende doelpunt van Andrès Iniesta in de finale tegen Oranje afgebeeld.

Van het WK in 2014 is niet veel bewaard in het museum. Spanje was één van de laatste slachtoffers van Oranje dat zich onder Louis van Gaal nog eenmaal oprichtte. In het Braziliaanse Salvador de Bahia werd met 5-1 sportieve wraak genomen voor de verloren finale in Johannesburg. Nederland werd derde in Brazilië, waarop Oranje van de wereldkaart verdween.

Het Spaanse team bereidt zich op het trainingscomplex van de bond voor op het vriendschappelijke duel met Argentinië, dinsdagavond in het nieuwe stadion van Atlético Madrid. Aanvankelijk zou Spanje op die dag Oranje ontvangen. Maar na de uitschakeling voor het WK in Rusland was Nederland nu geen interessante oefenpartner meer – krap vier jaar na de 5-1.

‘Slechtste’ Oranje in lange tijd

Het is tekenend voor de status van het Nederlands elftal, die internationaal afbrokkelt. Britse media waren vernietigend over Oranje na het oefenduel van vrijdag tegen Engeland in de Arena. Volgens The Guardian mocht er niet te veel waarde worden gehecht aan de Engelse zege op wat als het „slechtste” Nederlands elftal in „lange tijd” wordt gezien.

Terug naar het Spaanse team, hoe ging die afmelding voor het oefenduel? In het najaar van 2017 was de planning grotendeels rond, 27 maart 2018 zou er gespeeld worden. Eind januari kwam het definitieve bericht dat het duel niet doorging, nadat de Argentijnse bond een week eerder al had gemeld dat zij op dezelfde datum tegen Spanje zouden spelen.

„Het is op initiatief van beide [bonden] verschoven”, zegt KNVB-woordvoerder Chris van Nijnatten. „Spanje is zich aan het voorbereiden op het WK en wij zijn eigenlijk aan het opbouwen. Dat zijn twee heel andere belangen op dit moment.”

Ofwel: Spanje zou een te zware tegenstander voor Oranje zijn in deze fase, waarin een nieuwe lichting zich zal moeten profileren onder een nieuwe bondscoach, Ronald Koeman, die bovendien experimenteert met systemen. Van Nijnatten: „Spanje was op dit moment niet de gedroomde tegenstander.”

In plaats daarvan speelt Oranje maandagavond tegen Portugal, de Europees kampioen van 2016. Hoe valt dat te rijmen met de opbouwfase waarin Nederland zit? Portugal is „een heel andere tegenstander dan Spanje”, zegt Van Nijnatten. „Maar dat is een technische afweging. Dit paste kennelijk wel.” Het duel wordt gespeeld in het Zwitserse Genève, waar het Portugese team op trainingskamp is.

Commerciële motieven?

Spanje wilde in voorbereiding op het WK een zwaardere tegenstander dan Oranje, zoveel is duidelijk. Er zijn onbevestigde berichten dat een oefenduel tussen Spanje en Argentinië ook commercieel interessanter zou zijn, omdat zij met Adidas dezelfde kledingsponsor hebben. „Voor zover wij weten heeft dat er niets mee te maken”, zegt Van Nijnatten. „We gaan tegen ze spelen, op een later moment.” Het is nog onbekend wanneer.

Volgens de Spaanse oud-sportjournalist David Ruiz is het logisch dat het Spaanse elftal nu liever tegen Argentinië speelt. Ruiz, die twintig jaar voor de Spaanse sportkrant Marca over internationaal voetbal schreef: „De Argentijnen zijn een mogelijke tegenstander op het WK in Rusland. Spanje wil zich nu graag meten met de sterkste landen. Als Oranje zich wel zou hebben geplaatst zou het anders zijn geweest. Voor Spanje is een confrontatie met de ploeg van Lionel Messi nu even een grotere uitdaging.”

Het Nederlandse voetbal kampt met een gebrek aan talent waardoor het niveau van de nationale competitie sterk gedaald is, zegt Ruiz. „Daardoor ontbreken niet alleen de Nederlandse clubs in de Europese toernooien, maar zijn er ook nauwelijks spelers actief in de top van Europa. Het probleem van Nederland zit veel dieper dan velen denken.”

Voor Jorge Valdano, oud-international van Argentinië, was Nederland al bij het WK in Brazilië van een voetstuk gevallen. Destijds uitte hij harde kritiek op het spel van Oranje. „Het is belangrijker om een school te hebben die grote invloed op het voetbal heeft, dan wereldkampioen te worden”, stelde de voormalig technisch-directeur van Real Madrid.

Nu, vier jaar later onthoudt Valdano zich van een verdere analyse. „Ik heb onvoldoende informatie om daar iets over te zeggen. Het spijt me”, zegt de wereldkampioen van 1986 in een reactie.

Oranje speelt de komende periode nog oefenduels tegen Slowakije (eind mei) en Italië (begin juni), twee landen die ook niet naar het WK gaan. Wilden er geen WK-gangers tegen Nederland spelen? Van Nijnatten: „Wij hebben niet per se naar WK-gangers gezocht, en omgekeerd is er wel belangstelling getoond, maar dat kwam ons niet uit. Er is echt altijd interesse om tegen Nederland te spelen.”

België wil nog wel tegen Oranje spelen

Half oktober oefent Nederland tegen België, een van de favorieten voor het WK. Zij spelen nog altijd graag vriendschappelijke duels tegen Nederland, vertelt Chris Van Puyvelde, technisch directeur van de Belgische bond. „Tuurlijk, waarom niet? Dat zijn altijd hele leuke wedstrijden.”

Volgens hem is een periode van verval in kleinere landen als Nederland en België onontkoombaar door de demografische beperkingen, waardoor de vijver met talent minder is in vergelijking met grote voetballanden als Brazilië, Argentinië en Spanje. En er is te veel en te lang gepraat in Nederland, zegt Van Puyvelde: „Ik denk dat Nederland iets te lang stil heeft gestaan in het debat over voetbal.”

Nederland liep in november ook een oefenduel tegen Duitsland mis. Al ligt dat iets gecompliceerder: met Frankrijk, concurrent in de WK-kwalificatie, was afgesproken dat één van de twee tegen de regerend wereldkampioen zou spelen, ervan uitgaande dat ofwel Frankrijk ofwel Nederland play-offs zou moeten spelen om het WK in Rusland te halen. „Door het falen van Oranje konden we uiteindelijk nog steeds allebei tegen de Duitsers, maar als poulewinnaar ging Frankrijk voor”, zei Jean-Paul Decossaux, commercieel directeur van de KNVB, in het AD.

Oranje, 21ste op de FIFA-ranking, is een van de leden van de zogeheten ‘Union Club’, een exclusief gezelschap met (top)landen die onderling oefenduels plannen. Andere leden zijn Engeland, Italië, Spanje, Frankrijk, Duitsland. Portugal en België zitten er niet bij. De vraag is in hoeverre Nederland nog recht heeft op een plek na twee gemiste eindronden.

Volgens Van Nijnatten staat de positie niet ter discussie. „We hebben zelf aan de basis van de oprichting van die club gestaan. De landen waar we mee samenwerken in de Union Club, die kennen ons voetbal. Die weten ook dat je af en toe een dal hebt in de permanente golfbeweging.”

    • Steven Verseput
    • Koen Greven