Europese Unie en VS zetten tientallen Russische diplomaten uit

Ook Canada en Oekraïne dwingen Russische diplomaten hun land te verlaten. In totaal worden meer dan honderd Russen uitgezet.

Diplomaten staan geparkeerd bij het gebouw van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken in Moskou. Foto EPA/MAXIM SHIPENKOV

Veertien Europese landen, de Verenigde Staten, Oekraïne en Canada wijzen in een gecoördineerde actie meer dan honderd Russische diplomaten uit. Ze doen dit in reactie op de vergiftiging van voormalige dubbelspion Sergej Skripal in het Verenigd Koninkrijk begin maart. De Russische ambassadeur in Washington spreekt van een “onwetmatige uitzetting”.

De VS zetten met zestig het grootste aantal diplomaten uit. Ook wordt het Russische consulaat in de Amerikaanse stad Seattle gesloten. Het Witte Huis hoopt met de actie “de mogelijkheden voor Rusland om te spioneren” in de VS te verkleinen. Geheime, Russische operaties zouden de staatsveiligheid bedreigen, aldus woordvoerder Sarah Huckabee Sanders. Het is de grootste uitzetting van Russische inlichtingenofficiers door de VS ooit.

Minister-president Mark Rutte maakte maandagmiddag tijdens een debat in Brussel bekend dat twee Russische diplomaten, werkzaam in de inlichtingen, Nederland moeten verlaten. De Russen hebben twee weken de tijd om te vertrekken. In een verklaring laat Rutte weten dat ook de EU-ambassadeur in Moskou teruggeroepen wordt voor “consultaties”.

“We zijn met alle leden van de Europese Unie eensgezind; het is zeer waarschijnlijk dat Rusland verantwoordelijk is voor deze aanval. Er is geen geloofwaardige andere verklaring. Met deze maatregelen laten we zien dat aanvallen als in Salisbury onaanvaardbaar zijn. En we laten zien dat we eensgezind zijn om hiertegen te strijden.”

Twitter avatar MinPres Mark Rutte N.a.v. aanslag Salisbury heeft NL’s kabinet in nauw overleg met andere landen besloten dat twee Russische inlichtingenmedewerkers niet meer welkom zijn in ons land. Lees meer → https://t.co/1pZ1txHzZ4
Rusland ontkent betrokkenheid bij de aanval op Skripal. Kremlin noemt incident met Russische ex-spion ‘tragisch’.

Begin maart werd de Russische oud-dubbelspion Sergej Skripal samen met zijn dochter bewusteloos aangetroffen in hun Engelse woonplaats Salisbury. De Russen bleken vergiftigd met Novitsjok, een zenuwgas van Sovjetmakelij. Skripal en zijn dochter liggen sindsdien in coma, de kans op herstel is klein.

In de jaren negentig werkte Skripal, destijds medewerker van de Russische militaire inlichtingendienst GROe, heimelijk voor Spaanse en Britse inlichtingendiensten. Door zijn werk werden tientallen Russische agenten in Europa ontmaskerd. In 2006 werd Skripal veroordeeld tot dertien jaar gevangenisstraf, maar vier jaar later werd hij vrijgelaten als onderdeel van een omstreden spionnenruil.

Volgens Britse media bleef Skripal na zijn vrijlating werken voor de Britse geheime dienst MI6. Dit wordt gezien als een motief voor Rusland om de man uit te willen schakelen. De aanslag op Skripal lijkt bovendien in het patroon te passen waarin Russen worden vermoord op Brits grondgebied. In 2006 werd spion Aleksandr Litvinenko, die jarenlang werkte voor MI6 en op het punt stond te getuigen tegen de Russische president Poetin, in Londen vermoord met een zeldzame radioactieve stof.

Oekraïne en Canada

Alle veertien Europese landen hebben inmiddels bekendgemaakt hoeveel diplomaten zij uitzetten. Net als Nederland zetten Italië en Denemarken twee diplomaten uit. Duitsland, Polen en Frankrijk zetten vier diplomaten uit. Litouwen en Tjechië wijzen drie Russische diplomaten uit en Estland, Letland, Finland, Roemenië, Kroatië en Zweden allemaal één.

Ook Oekraïne heeft zich aangesloten bij de actie en zet dertien diplomaten uit. Canada liet maandagmiddag bovendien weten vier Russische diplomaten uit te zetten. Deze vier inlichtingenofficiers hebben volgens het land hun diplomatieke status misbruikt om de veiligheid van Canada te ondermijnen en zich te bemoeien met de democratie van Canada. Albanië maakte later op maandag ook bekend twee diplomaten uit te zetten. NAVO-partner Noorwegen volgde in de avond en zei dat een Russische diplomaat het land moet verlaten.

Reactie Rusland en VK

De Russische ambassadeur in Washington protesteert tegen de collectieve uitzetting, meldt persbureau Reuters. “De Verenigde Staten vernietigen het weinige dat nog resteert van de relatie met Rusland.” Een bron bij het ministerie zei: “De reactie zal symmetrisch zijn. We zullen er de komende dagen aan werken en op ieder land beurtelings te reageren.” Dmitry Peskov, een woordvoerder van het Kremlin, zegt de actie van de landen te betreuren.

Skripal werd vergiftigd met een zenuwgas van Russische makelij. ‘Onbekende’ nieuwkomer novitsjok was allang bekend.

De Britse premier Theresa May heeft de landen bedankt voor hun solidariteit. “We staan duidelijk schouder aan schouder”, zei zij volgens Reuters. Volgens de premier geven de landen “het sterkst mogelijke signaal aan Rusland dat het land niet mag spotten met internationale wetgeving”. Het VK maakte twee weken geleden bekend 23 diplomaten uit te zetten.

Ook minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson reageerde op de gecoördineerde actie. Hij spreekt op Twitter over een “buitengewone internationale reactie”. Volgens de minister helpen de landen bij het beschermen van de gedeelde, internationale veiligheid. Hij spreekt over de “grootste collectieve uitzetting van Russische diplomaten ooit”.

Twitter avatar BorisJohnson Boris Johnson Today’s extraordinary international response by our allies stands in history as the largest collective expulsion of Russian intelligence officers ever & will help defend our shared security. Russia cannot break international rules with impunity
    • Rik Wassens
    • Floor Bouma