Moord op bejaarde joodse vrouw schokt Frankrijk

Antisemitisch motief

In de moordaanslag op de 85-jarige Shoah-overlevende Mireille Knoll houdt de politie ernstig rekening met antisemitisme.

Een flatgebouw in het 11de arrondissement van Parijs, waar de 85-jarige Joodse vrouw is vermoord. Foto Thomas Samson / AFP

Een Joodse vrouw van 85 jaar oud is in Parijs om het leven gekomen in wat volgens het Franse Openbaar Ministerie een antisemitische moordaanslag lijkt te zijn. Shoah-overlevende Mireille Knoll werd vrijdagavond rond zeven uur dood gevonden in haar appartement in het oosten van Parijs. Ze had elf steekwonden. Haar lichaam was door brandstichting in het appartement deels verkoold.

Volgens haar familie had ze al meermalen bij de politie melding gemaakt van dreigementen. Een buurman, die ze vanaf zijn geboorte zou kennen, is aangehouden. Hij zou in het verleden hebben gezegd dat hij haar wilde verbranden. De man is vaker in aanraking geweest met de politie en is volgens het centrumrechtse parlementslid Meyer Habib, die met de familie in contact staat, een moslim van 35 jaar. Desgevraagd kon Justitie deze informatie niet bevestigen.

Allahu Akbar

De zaak roept herinneringen op aan de dood van de 65-jarige orthodox-joodse Sarah Halimi, vorig jaar april, een paar honderd meter verderop in hetzelfde elfde arrondissement van Parijs. Zij werd uit het raam van haar appartement geworpen door een buurman die „Allahu Akbar” riep. De man, die ze ook al vele jaren gekend had, zou onder invloed zijn geweest van drugs en zit nu in een psychiatrische inrichting. Pas begin maart, tien maanden na de moord, besloot het Parijse parket antisemitisme aan de aanklacht toe te voegen.

Joodse organisaties hadden na die zaak harde kritiek op de Franse autoriteiten en de media. Die zouden te veel terughoudendheid hebben bij het noemen van antisemitisme als motief. In een toespraak bij de Joodse belangengroep CRIF probeerde president Emmanuel Macron de onvrede onlangs weg te nemen. „Het heeft ons maanden en maanden gekost om te benoemen wat voor hen die de misdaad vastgesteld hebben een vanzelfsprekendheid was”, zei hij begin deze maand.

Nu heeft het Parijse parket „moord vanwege het werkelijk of vermeend toebehoren aan een religie” direct als mogelijk motief in het onderzoek aangehouden. Omdat in het appartement meerdere brandhaarden geconstateerd werden, hield de politie al meteen rekening met een crimineel motief.

Hevige emoties

De zaak leidt niet alleen in de Joodse gemeenschap, maar in heel Frankrijk tot hevige emoties. Politici van links en rechts veroordelen de daad. Joodse organisaties hebben aangekondigd woensdag een ‘witte mars’ voor het slachtoffer te organiseren.

Vooral in de banlieue rond de grote steden worden sinds enige jaren meer antisemitische incidenten geregistreerd. Veel Franse Joden zeggen zich volgens Sammy Ghozlan van antisemitismewaakhond BNVCA sinds de terreuraanvallen op een Joodse school in Toulouse in 2012 en de aanval op de kosjere supermarkt HyperCacher in 2015 niet meer veilig te voelen in Frankrijk. Het elfde arrondissement van Parijs is van oudsher een zeer gemengde wijk die de laatste jaren sterk verhipt is.

Knoll, in 1932 geboren in Parijs, is volgens haar familie tijdens de Tweede Wereldoorlog ontsnapt aan de razzia van het Vél d’Hiv in juni 1942. Toen werden meer dan 13.000 Joden uit Parijs en omgeving op verzoek van nazi-Duitsland gearresteerd en vastgehouden in een wielerstadion bij de Eiffeltoren voordat ze gedeporteerd werden. Knoll zou dankzij het Braziliaanse paspoort van haar moeder hebben kunnen ontsnappen.