Recensie

Een legende, maar als mens misvormd

Tiger Woods

Tiger Woods – de biografie werpt nieuw licht op de donkere kanten van het leven van de golflegende.

Tiger Woods, eerder deze maand in actie op het Valspar Championship in Palm Harbor in de staat Florida. Foto Michael Reaves/AFP

Tiger-mania is back. Alle ogen in de met name Amerikaanse golfwereld zijn dit jaar weer gericht op één speler. Toernooiwinnaars vormen nieuws voor in de kantlijn, Tiger Woods overheerst als vanouds. Nog niet op de golfbaan, wel in de media.

De aandacht voor de 42-jarige golflegende zal alleen maar toenemen. Over ruim een week begint de Masters, het toernooi dat Woods vier keer won. Maar zijn laatste zege dateert van 2005 en sinds 2015 liep hij geen ronde meer op de beroemde baan van de exclusieve Augusta National Golf Club. Toch is hij bij de bookmakers een van de favorieten voor de groene blazer die elk jaar ligt te wachten op de winnaar.

Maar Tiger-mania bereikt dinsdag waarschijnlijk een voorlopig hoogtepunt met de verschijning van Tiger Woods, een biografie van de Amerikaanse sportjournalisten Jeff Benedict en Armen Keteyian. Zonder medewerking van Woods, want de auteurs wilden niet voldoen aan zijn voorwaarden „voordat ook maar enig interview in overweging kon worden genomen”.

De twee bekeken meer dan 100 uur beeldmateriaal, lazen transcripties van 320 officiële persconferenties, spitten door duizenden artikelen die in de loop der jaren over hem zijn geschreven door en spraken met ruim 250 personen „die ooit deel uitmaakten van zijn inner circle”.

Het heeft geleid tot „een allesomvattende biografie over Tigers leven die zijn wortels in detail beschrijft, samen met de essentiële rol die zijn ouders speelden in zijn opkomst, ondergang en terugkeer”.

Earl en Kultida Woods beloven elkaar bij de geboorte van Eldrick – Tigers officiële voornaam, met de ‘e’ van Earl en de ‘k’ van Kultida – dat „we al onze energie en geld zouden wijden aan de best mogelijk opvoeding van Tiger”. Dit voornemen leidt weliswaar tot de vorming van de beste golfer aller tijden, maar ook tot de misvorming van de mens Tiger.

Half jaar oud

Earl Woods, die in mei 2006 overlijdt – op zijn graf in Manhattan, Kansas is om onbekende redenen nooit een steen geplaatst – komt op latere leeftijd in aanraking met golf. Earl had twee zoons en een dochter uit een eerder huwelijk, maar hij nam zich voor dat als hij nog een kind zou krijgen, hij het al jong golf zou leren spelen.

Als Tiger een half jaar oud is, kijkt hij dagelijks naar zijn vader die in de garage urenlang aan zijn swing werkt. Bij elke slag doet Tiger zijn mond open, waar moeder Kultida gretig gebruik van maakt om hem hapjes eten te voeren. Tiger heeft in zijn jeugd geen knuffel of dekentje, maar sleept de hele dag met een afgezaagde putter door het huis. Als hij anderhalf is, rijdt zijn moeder elke dag met hem naar de driving range van de plaatselijke golfclub.

Tiger blijkt een natuurtalent, maar een leven zonder golf kent hij niet. Hij beoefent ook nooit een andere sport. Dat mag niet van Earl. Zelfs Tigers spreekbeurt in groep 3 gaat over golf, vertelt onderwijzeres Maureen Decker. Het is „de vreemdste spreekbeurt in de dertig jaar dat ze lesgaf”. Buiten op het schoolplein slaat Tiger golfballen weg. „Tiger gaf de show, vader Earl de spreekbeurt.”

Als je aardig bent, word je afgemaakt. Dus moet je hen afmaken. Maak ze af

Kutilda Woods moeder Tiger Woods

Earl wil de buitenwereld graag doen geloven dat het Tigers eigen keuze is om te gaan golfen. In That’s Incredible, een realityshow op televisie waarin de vijfjarige Tiger zijn golfkunsten mag vertonen, vertelt Earl: „Iedereen heeft zijn eigen leven. En hij heeft de keus om te leven zoals hij wil.” Op zijn vierde krijgt Tiger in Rudy Duran zijn eerste privé-leraar. Waar 15 dollar het normale uurtarief is, krijgt Duran nooit een cent voor zijn werk. Hij vraagt er niet om, zo graag wilde hij hem trainen. En Earl biedt het niet aan.

Duran regelt ook Tigers eerste sponsor, een bedrijf dat graag „geassocieerd wilde worden met de jongen over wie iedereen sprak” en Tiger een nieuwe set clubs aanbiedt.

Het leert hem op jonge leeftijd al dat topsporters alles gratis krijgen. Het blijkt geen goede les. Nog voor hij een bal als prof heeft geslagen, verdient Tiger door sponsorcontracten met Nike en Titleist 60 miljoen dollar. Toch geeft hij zelden een fooi, zelfs als een maaltijd gratis is. Medewerkers van de PGA-tour stoppen het clubpersoneel regelmatig honderd dollar toe om Tigers gierige houding uit de pers te houden. Het „fundamentele gebrek aan respect en waardering”, is ook wat Peggy Lewis zo steekt. Tijdens de Masters verblijft Tiger altijd in haar huis, zonder te betalen voor de huur en de schoonmaak. Maar vooral zonder te bedanken.

Van zijn moeder leert Tiger keihard te zijn. „Als je aardig bent, word je afgemaakt. Dus moet je hen afmaken. Maak ze af.” Op de baan geldt één regel: geen medelijden. Dan is er nog de psychologische oorlogsvoering door Earl, die op de baan expres Tigers concentratie verstoort door met muntgeld in zijn zak te rinkelen of zijn zoon verbaal te schofferen. Hij wil er zeker van zijn dat nooit iemand sterker zou zijn dan Tiger. Jaren na de dood van zijn vader onthult Tiger dat dit gedrag naar de huidige maatstaven mishandeling is.

10.000 uur-regel

Een voorzichtige schatting van de schrijvers, leert dat Tiger op zijn twaalfde 10.000 uur golf achter de rug heeft. Het is, volgens de regel die Malcolm Gladwell in het boek Outliers propageert, een verklaring voor het feit dat Tiger zoveel beter is dan andere golfers. Ter vergelijking: genieën als Bill Gates, John Lennon en Paul McCartney bereikten die 10.000 uur-grens pas rond hun twintigste. Tiger zegt golf leuker te vinden dan kind zijn, en belangrijker: hij is verslaafd aan oefenen.

Het is voor Tiger nooit „genoeg”, het codewoord dat hij met zijn vader heeft afgesproken als Earl over Tigers grenzen heengaat. Maar hij weigert dat woord ooit uit te spreken en zo groeit hij uit tot „een koelbloedige killer op de baan”.

Benedict en Keteyian wisselen het leven van Tiger buiten de baan af met zijn leven op de baan. „We wilden laten zien hoe geweldig goed hij was”, vertellen ze aan de website Golf.com. Dat zou je bijna vergeten, door de seksschandalen en huwelijksperikelen, die tot in detail worden uitgeplozen.

De prestaties op de golfbaan zijn nog altijd ongekend. Woods is de enige golfer die alle vier de majors achter elkaar heeft gewonnen. Hij stond 681 weken op de eerste plaats van de wereldranglijst. Een minder bekend, maar veelzeggende statistiek: in 2006 slaat hij met zijn ijzers gemiddeld 2,54 meter verder dan de concurrentie. „Met 30 centimeter onderscheid je je al van 30 tot 50 golfers”, legt een analist van Golf Channel uit.

Zo overheersend zal Woods waarschijnlijk niet meer worden. Maar een tachtigste toernooizege op de PGA-tour, of een vijftiende major – wat er één meer zou zijn dan Earl in een dronken bui voorspelde in 1995 na Tigers tweede Amerikaanse amateurtitel op rij – is niet uitgesloten.

Met zijn rentree eind januari bij het Farmers Insurance Open op zijn favoriete baan Torrey Pines, begon voor de man die ooit van zichzelf zei „ik ben mentaal de sterkste golfer” een tweede golfleven. Als we zijn biografen tenminste moeten geloven: „Hij was als herboren, klaar om zijn kinderen, en een nieuwe generatie golfprofs en -fans, te laten zien hoe een levende legende eruitziet.”

En wat Tiger-mania inhoudt.

Lees ook over de rentree van Tiger Woods: Tiger Woods vond het gewoon fijn om weer terug te zijn