Opinie

    • Arjen Fortuin

De publieke omroep is er ook voor Frans Bauer

Zap Zelfs RTL Boulevard discussieerde over de vraag of de programma’s van Frans Bauer passen binnen de doelstellingen van de publieke omroep.

Gesprek met een UFO-deskundige in ‘Frans Bauer in Amerika’ (Avrotros)

Er bestaat een bijzondere variant van de Pavlovreactie, de zogenaamde Fransbauerreflex. Dat gaat zo: Frans Bauer maakt een programma voor de publieke omroep, op zijn eigen vriendelijk-vrolijke Fransbauerse wijze. Dan volgt de Fransbauerreflex: iedereen begint over de vraag of dit wel past binnen de doelstellingen van de publieke omroep.

Zo ook bij Frans Bauer in Amerika (Avrotros), waarin Bauer zich met zijn echtgenote een weg door de Verenigde Staten babbelt, in niet zulk heel goed Engels. Zelfs RTL Boulevard – meestal in beslag genomen door heel andere zaken – leek de Mediawet erbij te willen pakken: „Je zou eventueel kunnen zeggen dat het gaat over de geschiedenis van Amerika”, analyseerde Marieke Elsinga voorzichtig.

De vraag naar ‘publieke waarde’ is een legitieme vraag – en bij Bauers krankzinnige Curling Quiz knalde de vraag oorverdovend uit mijn toestel. Het gekke is wel dat de vraag bij Frans Bauer altijd gesteld wordt en bij een heleboel anderen nooit. Zo zag ik zondagavond Chris Zeegers rondstappen op Sardinië voor 3 op reis (BNNVARA). Gezellige televisie, maar uiteindelijk een voortzetting van de toeristenfolder met andere middelen.

Te snobistisch voor Hans Klok

Zaterdag zag ik, voor Bauer aan de beurt was, een aflevering van Mindf*ck (Avrotros). Dat programma wordt geserveerd met verwijzingen naar de wetenschap – aan het begin wordt benadrukt dat presentator Victor Mids ‘ook arts’ is. Maar als je goed kijkt, is Mindf*ck gewoon een knap goochelprogramma. Daarbij wordt wat extra uitgelegd, er wordt eens een plaatje van de hersenen getoond; het brein is nu eenmaal in de mode. Zo kan de kijker die te snobistisch is voor Hans Klok, toch lekker genieten van een goede goochelaar.

Eigenlijk is Mindf*ck het omgekeerde van Frans Bauer in Amerika. Want Bauer bewijst nooit lippendienst aan snobs, integendeel. Hij kijkt in Pennsylvania een vol vuur vertellende UFO-deskundige met open mond aan alsof deze een UTO (Unidentified Talking Object) is. Zijn vrouw Mariska trekt even laten vergaande conclusies uit de aanwezigheid van kraaien op de plaats waar in de jaren zestig wellicht een UFO is neergestort. Dan moet alles wel waar zijn.

Een ding is duidelijk: deze mensen zijn niet naar Amerika gekomen om te pochen met wat ze al weten. Ze weten heel goed dat het loont om je wat naïever voor te doen dan je bent; het levert gezellige programma’s op.

Onterechte reflex

Zaterdagavond togen de Bauers ook naar een amish bed & breakfast, want die mensen „leven helemaal zoals honderd jaar geleden”. De uitbaters bleken bij nader inzien ex-amish te zijn, maar nog wel mennoniet. Dat verschil werd verder niet uitgelegd – maar ze hadden gewoon elektriciteit. Toen de vrouw des huizes van Bauer een Delftsblauw molentje cadeau kreeg, kraaide ze van enthousiasme.

Best leerzaam was het gesprekje in een toeristenkoets met een jonge amish-vrouw die zei gewoon een iPhone te hebben, inclusief Facebook, Netflix en Snapchat. „Wat er op mijn telefoon staat, is persoonlijk.” Voor mijn geestesoog zag ik de CIA, Mark Zuckerberg, Cambridge Analytica en de God van de amish bekvechten over wie het eerst in deze amish-iPhone mocht kijken. Mijn avond was weer goed.

De missing link tussen Door het hart van China en Over de rug van de Andes is Frans Bauer in Amerika niet, maar die lat haalt bijna niemand. De Fransbauerreflex is onterecht. Misschien moeten we om verder gedoe te voorkomen gewoon dit afspreken: de publieke omroep is er voor informatie, educatie, cultuur en Frans Bauer.

    • Arjen Fortuin