Zorgen over snelle groei studies met losse vakken

De Jonge Akademie

Multidisciplinair onderwijs, zoals de brede bachelor, verdringt specialismen, waarschuwt een groep jonge KNAW-onderzoekers.

Foto Getty Images/iStockphoto

De Jonge Akademie, een platform van vijftig jonge onderzoekers, maakt zich zorgen dat de snelle groei van multidisciplinair onderwijs aan universiteiten ten koste kan gaan van de disciplines zelf. „De meeste leden vinden dat basiskennis van een bepaalde discipline een vereiste is”, stellen de onderzoekers in de verkenning Grensoverstijgend.

Over de grenzen van het eigen vak kijken, is een van de doelstellingen van De Jonge Akademie, een zelfstandige groep binnen de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Maar grensoverstijgende studies nemen een grote vlucht.

Conflictstudies

De inmiddels tien university colleges en andere varianten op liberal arts and sciences groeien. Na zo’n bachelor kan een student één vak kiezen, maar ook multidisciplinaire opties zoals conflictstudies, internationale betrekkingen, biomedische technologie, milieuwetenschappen en Europese Studies. Multidisciplinair is een losse verzameling vakken, interdisciplinair is een samenhangend pakket.

Ook in het middelbare onderwijs is multidisciplinair een trend. Een jaar geleden heeft de Tweede Kamer vernieuwers van het curriculum (Onderwijs 2032) er op het laatst van weerhouden een grotendeels vakoverstijgend pakket voor basis- en middelbaar onderwijs samen te stellen.

De Jonge Akademie vindt het raadzaam om te beginnen met een discipline en daarna pas de breedte in te gaan. Maar een groeiend aantal studenten begint juist met een brede bachelor, omdat ze niet kunnen kiezen.

Lees ook: KNAW waarschuwt voor bedreiging van academische vrijheid

Een interdisciplinaire aanpak heeft een ‘meerwaarde’, maar mag niet ten koste gaan van bestaande disciplines, vindt De Jonge Akademie. De traditionele Neerlandicus die zich in één richting specialiseert, bestaat niet meer, concluderen de wetenschappers. Een bachelor Nederlandse taal en cultuur moet met vakken buiten de discipline worden aangevuld. De master daarna kan van alles zijn: letterkunde maar ook literair bedrijf, Europese letterkunde, boekwetenschap, literary studies of ancient of medieval & renaissance studies.

„Het behoud van specialismen blijft van belang”, zegt Lotte Jensen, hoogleraar Nederlandse literatuur- en cultuurgeschiedenis aan de Radboud universiteit en lid van de Jonge Akademie. „Maar het accent ligt nu op het maatschappelijke nut en de toepasbaarheid [van onderwijs]. Dan kan het van de wetenschap losgezongen raken. Er worden heel veel specialismen opgeheven. Daar moet je de consequenties van doorzien”.

Een interdisciplinaire aanpak blijft wel belangrijk, vindt Jensen. Zelf is ze gespecialiseerd in nationale identiteitsvorming en doet ze een grote studie naar rampverwerking. „Dit onderzoeksproject is heel interdisciplinair. Het heeft ook te maken met klimaatwetenschappen en waterbeheer.”

Volgens De Jonge Akademie moeten docenten in een klein team beginnen en streven naar samenhang in een interdisciplinair vak. En studenten moeten een coherent vakkenpakket kiezen. Jensen: „Vergeet niet, interdisciplinariteit vereist een stevige basis in ten minste één discipline.”

    • Maarten Huygen