Oprichter wereldberoemd jeugdorkest ‘El Sistema’ overleden

José Abreu (78) gaf in Venezolaanse sloppenwijken zijn model voor muziekonderwijs vorm. Hij kreeg hiervoor de Erasmusprijs.

Foto Leo Ramirez/AFP Photo

José Abreu, die het netwerk van kinder- en jeugdorkesten ‘El Sistema’ opzette, is zaterdag op 78-jarige leeftijd overleden. Dat meldt Reuters zondag. Abreu zette in Venezuela een sociaal programma op met muziekonderwijs voor kinderen uit sloppenwijken. Het werd in ongeveer zestig landen in Zuid-Amerika en Europa overgenomen.

Abreu zette het netwerk in 1975 in een garage in Venezuela op, toen nog met negen muzikanten. Vanuit daar breidde hij het model uit naar een nationaal netwerk van kinder- en jeugdorkesten in Venezuela.

Erasmusprijs

Aan de basis van Abreau’s muziekonderwijs lag het idee dat sociale problemen en armoede aangepakt kunnen worden door kinderen samen muziek te laten maken. Muziek, aldus Abreu, verlicht armoede maar zorgt ook voor wederzijds begrip en solidariteit. De koren en orkesten werden wereldwijd bekroond met internationale prijzen van onder andere UNESCO. In 2010 ontving Abreu uit handen van prins Willem-Alexander de Erasmusprijs, de prestigieuze onderscheiding voor bijdragen op cultureel, kunstzinnig of sociaalwetenschappelijk vlak.

Abreu studeerde in de jaren zestig economie en studeerde tegelijkertijd af als componist en organist van het Nationaal Conservatorium van Venezuela. Hij werkte als hoogleraar en was een tijdlang afgevaardigde in het Venezolaans Congres. In 1975 richtte hij ‘El Sistema’ op. Het project werd jaren later financieel ondersteund door de overheid van Venezuela en ongeveer een miljoen kinderen kwamen via het programma in contact met klassieke muziek. Abreu gaf onder meer les aan Gustavo Dudamel, de dirigent van het Philharmonisch Orkest van Los Angeles:

Twitter avatar GustavoDudamel Gustavo Dudamel Con todo mi amor y eterna gratitud a nuestro padre y creador de El Sistema. With devoted love and eternal gratitude to my mentor and father of El Sistema. https://t.co/tPpA0oCRzm

‘Seksueel misbruik’

Recent kwam Abreu in opspraak door zijn banden met president Nicolás Maduro, de Venezolaanse socialist die ervan wordt beschuldigd de oppositie structureel buitenspel te zetten. “De Venezolanen die zoveel van je houden, huilen om dit verlies”, schreef de president zaterdag op sociale media. In Venezuela zijn drie dagen van nationale rouw afgekondigd.

In een recent boek over ‘El Sistema’ werd de muzikant beschreven als visionair maar ook als gevreesde autocraat. Het netwerk zou verbonden zijn met corruptie op hoog politiek niveau en tussen muziekdocenten en leerlingen zou seksueel misbruik hebben plaatsgevonden. Kort na de publicatie van het boek ging Abreu met pensioen. Vorig jaar werd bekend dat de organisatie loog over zijn doctoraat. Op de website van ‘El Sistema’ was een tijdlang te lezen dat Abreu in economie gepromoveerd zou zijn maar dit bleek onwaar, ontdekte persbureau AP.