NRC is tegen de ‘Sleepwet’: maar wat weet de krant eigenlijk allemaal van u?

Drinkt u thuis liever rode wijn dan bier, bewoont u een rijtjeshuis, is uw muziekvoorkeur ‘licht klassiek’ en gebruikt u bij voorkeur een spray (en geen stick) als deodorant? Dan zou het goed kunnen dat u NRC Handelsblad of nrc.next leest.

Dat valt tenminste op te maken uit publiekspeilingen, met vragenlijsten en een panel, van het Nationaal Onderzoek Media, een stichting van uitgeverijen die het bereik van media onderzoekt. Alle media doen zulk onderzoek, NRC is er geen uitzondering op.

Maar ja, nu het referendum over de ‘sleepwet’ achter de rug is, een wet waar NRC zich in het Commentaar tegen uitsprak omwille van de privacy, kunnen we eens vragen: wat weet NRC Media eigenlijk allemaal van u?

Dat geldt temeer nu de journalistiek ‘digitaal-eerst’ is en ook bij NRC dagelijks leescijfers en leestijd worden bijgehouden, gemeten van bezoekers van nrc.nl en abonnees die de krant lezen op hun tablet of telefoon. Hoe weet u dat allemaal, vragen lezers geregeld, kijkt u thuis soms met mij mee terwijl ik de krant lees?

Nee, dat niet. Nou ja, al uw aanklikken, wegklikken, inzoomen en bladeren, wordt vastgelegd in een digitaal ‘pakketje’ dat bij de volgende keer dat u de krant op uw tablet of telefoon laadt, wordt verstuurd. Op basis daarvan kan worden bepaald welke artikelen het meest worden gelezen en hoe lang. Alleen digitaal, met de papieren krant is dat nu eenmaal een stuk, eh, onmogelijker. Wilt u dit principieel niet, dan zit er niets anders op dan de tablet elke keer als u de krant uit hebt, te wissen – Sisyphus is er niks bij.

Dit is huis- tuin- en keukentechnologie in de wereld van internet. Maar, zeggen de betrokken afdelingen bij NRC Media, het is ook nog lang geen Big Brother. Integendeel, menen zij: NRC onderscheidt zich juist door terughoudendheid. De gegevens worden in geaggregeerde vorm geleverd, dat wil zeggen compleet geanonimiseerd. Het ‘pakketje’ is ontdaan van individuele kenmerken, inclusief IP-adres. NRC Media kan dus wel dagelijks zien hoeveel mensen de winkel ingaan en hoe druk het is bij bepaalde schappen, maar niet welke mensen dat zijn en al helemaal niet welke klant uit welk schap welk artikel pakt.

En zo hoort het ook, zegt digitale uitgever Han-Menno Depeweg. De krant is immers het product, niet de lezer. Klinkt logisch, maar dat spreekt anno 2018 allang niet meer vanzelf. Bij een sociaal medium als Facebook is de gebruiker bijvoorbeeld juist eerder het product: individuele data worden zoveel mogelijk opgeslagen en doorverkocht, bij voorbeeld om gepersonaliseerde reclame mogelijk te maken – of, zoals nu bekend is geworden, politieke propaganda.

NRC doet niet aan zulke online profiling, aldus Matthijs van de Peppel, hoofd marketing van NRC Media, dat wil zeggen het opbouwen van ‘klantprofielen’ door via datamining verkregen gegevens van andere bedrijven te koppelen aan het abonneebestand. Hij zegt: het netjes omgaan met klantrelaties en tevredenheid van lezers en loyaliteit bevorderen, is belangrijker dan het bij elkaar graaien van zoveel mogelijk big data.

Voor het werven en behouden van abonnees gebruikt NRC Media wél bepaalde statistische instrumenten, maar dat zijn doorsnee voorspelmodellen op basis van zeer beperkte gegevens. Welke auto u rijdt of wat u verdient, speelt in die modellen geen rol.

Zorgvuldigheid is ook geboden, want er doemt nieuwe Europese privacywetgeving op. Vanaf mei wordt de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) van kracht, een wet die bedrijven strikte privacyregels oplegt. Burgers krijgen recht op inzage – wat weet u van mij? – en bedrijven moeten kunnen verantwoorden welke data ze van klanten verkrijgen, hoe ze die opslaan en wat ze ermee doen. Van de Peppel is ervan overtuigd dat NRC Media aan de goede kant van die streep zit, door al nadrukkelijk te streven naar ‘data-minimalisatie’.

Over de gevolgen van die wet en de uitzonderingen voor journalisten – voor wie openbaarheid boven privacy kan gaan – wordt nu alom nog druk overlegd.

Kortom, wat weet de krant van lezers? Best veel, maar dan toch vooral als anonieme groep, minder van u als individu. Voor een deel komen die gegevens bij het nemen van een abonnement, zoals adres en geboortedatum. Op basis daarvan weet de krant bijvoorbeeld hoe oud de gemiddelde abonnee is, en hoe zij verdeeld zijn over het land (zie kaartje). Voor een ander deel komen data uit peilingen van organisaties zoals de NOM, of het Nederlands Online Bereik Onderzoek (NOBO, dat bereik onderzoekt van online media). Dáár komen die weetjes vandaan over wijn en bier, deodorant, auto’s en rijtjeshuizen.

Trouwens, ook die data zijn anoniem en geaggregeerd. De krant kan er niet uit opmaken waar en wanneer u met wie naar het theater gaat, welk wijnjaar u op tafel heeft, of met welke vrienden u de slag bij Waterloo naspeelt. Maar goed ook, want, zoals het Commentaar afgelopen zaterdag stelde over privacy: „Daar kan niet zorgvuldig genoeg mee worden omgegaan.”

Ja, dat geldt dan natuurlijk ook voor de krant en zijn lezers.

Reacties: ombudsman@nrc.nl