Frankrijk eert heldhaftige gendarme die zijn leven opofferde tijdens gijzeling

Een Bretonse gendarme is het vierde dodelijke slachtoffer van het terroristische gijzelingsdrama in Zuid-Frankrijk. Hij stelde zijn leven in de waagschaal als plaatsvervanger van de gijzelaars. ,,Hij verdient respect en bewondering van de hele natie.”

Foto van Arnaud Beltrame, uit 2013. Foto La Gazette de la Manche / AFP

Half december organiseerden de lokale autoriteiten in het Zuid-Franse departement Aude een grote antiterrorismeoefening. In een oud pand van elektriciteitsbedrijf EDF in Carcassonne werd een bloedbad in een supermarkt gesimuleerd. „Dat is de enige informatie die de politie gekregen heeft”, zei een woordvoerder van de gendarmerie destijds in La Dépêche du Midi. „We willen zo dicht mogelijk bij werkelijke omstandigheden blijven, er is dus geen vooraf vastgesteld scenario.”

De woordvoerder die de lokale krant te woord stond was luitenant-kolonel Arnaud Beltrame. In de nacht van vrijdag op zaterdag bezweek hij aan de verwondingen die hij vrijdag had opgelopen toen hij bij de terroristische gijzelingsactie in een supermarkt in Trèbes, net ten oosten van de middeleeuwse vestingstad, de plaats had ingenomen van de gijzelaars. „Nooit zal Frankrijk zijn heldhaftigheid, zijn moed en zijn opoffering vergeten”, schreef minister van Binnenlandse Zaken Gérard Collomb zaterdagochtend vroeg toen hij via Twitter het overlijden van Beltrame (44) bekendmaakte. Beltrame is het vierde dodelijke slachtoffer van deze terreurdaad.

Nooit zal Frankrijk zijn heldhaftigheid, moed en opoffering vergeten

Gérard Collomb, minister van Binnenlandse Zaken

Open telefoonlijn

De precieze omstandigheden zijn nog altijd niet helemaal duidelijk, maar vast staat dat de door Beltrame aangevoerde eenheid van de gendarmerie vrijdag als eerste bij de winkel arriveerde waar de 25-jarige terrorist Radouane Lakdim op dat moment mensen gegijzeld hield. Een klant en een supermarktmedewerker waren al doodgeschoten toen Beltrame met de gijzelnemer in onderhandelingen zou hebben voorgesteld om te ruilen met een vrouw, die op dat moment door Lakdim bedreigd werd, en met andere gijzelaars die nog in de zaak waren. Hij liet een telefoonlijn openstaan om contact met de buitenwereld te behouden. Gespecialiseerde elitetroepen die konden interveniëren waren op dat moment nog onderweg.

Foto van Arnaud Beltrame, vrijgegeven door de gendarmerie. Foto Gendarmerie Nationale / AFP

Die daad getuigt van „exceptionele koelbloedigheid” en „verdient respect en bewondering van de hele natie”, liet president Emmanuel Macron zaterdagochtend in een eerbetoon weten. Zijn aansporing was niet nodig: al sinds vrijdagmiddag prijst Frankrijk de „héros” van de gendarmerie. Zaterdagochtend werd het land met een kater wakker. Niet alleen was de angst voor willekeurige terreur door de lang gevreesde plattelandsaanslag na lange tijd weer aan de oppervlakte gekomen, ook bleek de held van de vorige dag gevallen.

Hoge onderscheiding

De Franse vlag hangt halfstok bij de gendarmerie in Hédé-Bazouges, als eerbetoon aan Arnaud Beltrame. Foto Damien Meyer / AFP

De Breton Beltrame was geen gewone politieagent. Leden van de gendarmerie zijn formeel militairen en zijn ook zo getraind. Voordat Beltrame nummer drie van de gendarmerie in het departement Aude werd, had hij onder andere van 2005 tot 2007 in Irak gediend. Dat leverde hem een hoge Franse onderscheiding op. Als commandant van de prestigieuze Republikeinse Garde was hij enige tijd betrokken bij de beveiliging van het Élysée, het presidentiële paleis in Parijs. Na een periode als gendarmeriecommandant in het Normandische Avranches, was hij in 2014 op eigen verzoek overgeplaatst naar het zuiden om dichterbij zijn vriendin te zijn. Met haar was hij voor de wet al getrouwd, komende juni zou het huwelijk ook nog kerkelijk ingezegend worden.

Een woordvoerder van de gendarmerie wil desgevraagd niets kwijt over standaardprocedures bij gijzelingsacties. Voorop staat dat militairen het als hun taak zien te voorkomen dat er burgerslachtoffers vallen. Volgens criminoloog Alain Bauer is het op papier niettemin „al veertig jaar verboden” om, zoals Beltrame lijkt te hebben gedaan, je op eigen initiatief in een situatie te begeven die op voorhand kansloos lijkt. „De normen bestaan, maar ze zijn er ook om overschreden te worden”, zei Bauer op nieuwszender BFMTV. Ook bij het bloedbad in de Bataclan in november 2015 in Parijs trok een hoge politieman zich weinig van de regels aan toen hij zonder overleg de concertzaal binnenging en een terrorist doodde. Maar hij kon het navertellen.

De hoogste baas van de gendarmerie, Richard Lizurey, prees zaterdag op televisie Beltrames „uitzonderlijke altruïsme” en benadrukte dat zijn opofferingsactie vooral getuigt van „zijn persoonlijke waarden”. Beltrame, zei hij, is „het beeld van de vastberadenheid van onze samenleving tegenover de terroristische barbarij”. De Franse regering heeft zaterdagavond besloten om een ‘nationale hommage’ voor Beltrame te organiseren, waarschijnlijk bij de Invalides in Parijs.

Correctie (28-03-2018): In een eerdere versie van dit stuk stond dat Beltrame een periode gendarmeriecommandant was in het Bretonse Avranches. Dat moet het Normandische Avranches zijn. Hierboven is dat aangepast.