Opinie

    • Willem Pekelder

Tuschinski

De Burgerzaal van het stadhuis was voor even een oord van magie. Op de plek waar Abraham Tuschinski ruim een eeuw geleden zijn eerste bioscoop begon, klonk nu weer de filmmuziek van voorheen. En op het witte doek schitterde Charlie Chaplin in The Kid, een stomme film uit 1921.

Bij Tuschinski denkt iedereen aan Amsterdam, maar in werkelijkheid was hij een Rotterdamse filmpionier. De joodse immigrant uit Polen stichtte vanaf 1911 in hoog tempo vijf bioscopen in de Maasstad. Het eerste was Thalia aan de Coolsingel.

Maar die moest al weer snel dicht, legde historicus Jacques Börger uit, omdat de gemeente op die plaats een nieuw stadhuis wilde bouwen. Vervolgens verrees aan de Hoogstraat Thalia II, weer geheel in Tuschinski-stijl. Börger: „Het grootste van het grootste, en het beste van het beste. Met een rode loper voor de deur en een vriendelijke dame achter de kassa. Tuschinski haalde de bioscoop uit de sfeer van smoezeligheid.”

Geïnspireerd door Amerika lokte hij bij premières regisseurs naar zijn filmpaleizen. En in 1916 startte hij met een Rotterdams bioscoopjournaal. Ook daarin liep hij volgens Börger weer voorop. Pas in 1921 ging hij naar Amsterdam, waar nog altijd het prachtige Tuschinski Theater staat.

In Rotterdam was Tuschinski’s grootste trots het Grand Théâtre aan de Pompenburgsingel. Daar fêteerde hij op royale wijze wereldsterren als Josephine Baker en Marlene Dietrich. Tot 14 mei 1940, toen het bombardement in één klap het Tuschinski-imperium van de kaart veegde. Daarna ging het snel bergafwaarts. De nazi’s pakten de joodse ondernemer op en vergastten hem in 1942 in Auschwitz.

En nu dus, om Tuschinski’s naam levend te houden, een filmconcert in de afgeladen Burgerzaal.

Alwaar Ensemble Houdin The Kid begeleidde met een compositie van stadsorganist en pianist Geert Bierling. Er werd hard gelachen om de tijdloze, fysieke humor van Charlie Chaplin. Nog altijd.

Maar bovenal was het een mooi eerbetoon aan een vergeten bioscooppionier die Rotterdam honderd jaar geleden omtoverde tot de leukste uitgaansstad van Nederland.

Het volgende filmconcert van de Stichting Stadsmuziek in de Burgerzaal is The hunchback of Notre Dame op 12 april.
    • Willem Pekelder