China ‘niet bang’ voor handelsoorlog met Trump

Importheffingen Het Witte Huis heeft de EU voorlopig vrijgesteld van staalheffingen. Trump opent de aanval op China. Een handelsoorlog dreigt.

China dreigt de VS met heffingen op Amerikaans varkensvlees, als tegenmaatregel voor Amerikaanse heffingen op Chinees staal. Foto How Hwee Young/EPA

Europa krijgt even respijt van Donald Trump. In plaats daarvan richt de Amerikaanse president, in zijn streven het handelstekort van zijn land te verkleinen, alle pijlen op China. Dat is de uitkomst van een reeks verstrekkende besluiten van Trump op donderdag. Het scenario van een handelsoorlog is allerminst geweken.

De Europese Unie wordt toegevoegd aan een lijst met landen waarvoor de Amerikaanse invoerheffingen van 10 procent op aluminium en van 25 procent op staal, die deze vrijdag ingaan, vooralsnog niet zullen gelden. Het is een tijdelijke uitzondering, tot 1 mei. De EU wil een permanente vrijstelling, maar Trump verbindt daaraan voorwaarden. Volgens het Duitse weekblad Der Spiegel eist hij onder meer dat de EU akkoord gaat met een plafond aan de staalexport naar de VS.

De voorbije dagen lobbyden Europese politici voor vrijstelling van de heffingen. Maar EU-leiders, bijeen voor een top in Brussel, bleven op hun hoede. Premier Mark Rutte (VVD) zei „eerst precies te willen snappen wat er nu in Amerika gebeurt”. Rutte benadrukte dat het voor Nederland „cruciaal is dat de wereldhandel volgens regels verloopt”. Werkgeversorganisatie VNO-NCW was minder voorzichtig en sprak in een reactie van „buitengewoon goed nieuws voor Nederlandse bedrijven, zoals Tata Steel in IJmuiden”.

De landen van de EU staan vooralsnog op het lijstje van Canada en Mexico, die al eerder van de tarieven werden vrijgesteld, en Australië, Argentinië, Brazilië en Zuid-Korea, die daar donderdag bij kwamen. Dat zijn bondgenoten van de VS – maar andere bondgenoten, zoals Japan, moeten de heffingen gewoon gaan betalen.

Varkensvlees, wijn en appels

Ook voor China, goed voor meer dan de helft van het totale Amerikaanse handelstekort van 566 miljard dollar (460 miljard euro), gaan de staalheffingen gewoon gelden. China kondigde donderdag meteen een lijst aan met 2,4 miljard euro aan mogelijke extra importheffingen op Amerikaanse goederen, waaronder op varkensvlees, wijn en appels.

Die heffingen zijn nog niet meteen van kracht. China houdt zich vooralsnog in, terwijl het land donderdag hét mikpunt was in het Witte Huis. Trump kondigde voor 48 miljard euro aan importheffingen aan op specifiek Chinese goederen. Om welke producten het gaat is onbekend, een lijst moet snel verschijnen. Het gaat voornamelijk om goederen die China kan maken „door het oneerlijk aanwerven van technologie in handen van Amerikaanse bedrijven”, aldus Trump in een persconferentie. Dat China technologie zou stelen, is ook een veelgehoorde klacht in Europa.

China krijgt dertig dagen te tijd om te reageren voordat de heffingen daadwerkelijk ingaan. Dat kan een methode zijn om de Chinezen te dwingen tot onderhandelingen. „Ik zie ze als mijn vriend”, zei Trump over China. De vraag is evenwel hoelang China zal wachten met een antwoord. Vrijdag klonk dreigende taal uit Beijing. „China hoopt niet verzeild te raken in een handelsoorlog, maar is ook niet bang om er een te voeren”, aldus het ministerie van Handel.

‘Verschrikkelijke behandeling’

Trump wil een einde te willen maken aan wat hij de „verschrikkelijke behandeling” van de VS door zijn handelspartners noemt, met name door China. Zijn regering legt Chinese investeringen in de Amerikaanse techsector aan banden om te voorkomen dat kennis in China belandt. Ook heeft Trump bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO) een klacht ingediend tegen vermeende oneerlijke Chinese concurrentie op de technologiemarkt. Dat is opmerkelijk, omdat hij de WTO regelmatig heeft bekritiseerd; de organisatie zou de VS benadelen in handelsgeschillen. Deze week nog verloren de VS een zaak over Chinese zonnepanelen.

De spanningen over een mogelijke handelsoorlog waren donderdag goed merkbaar op de beurzen. De Dow Jones-index verloor vrijdag 700 punten, ofwel bijna 3 procent, de grootste daling in zes weken. De Amsterdamse AEX-index stond vrijdagochtend op 1,8 procent verlies.