Column

‘Pap, wat deed jij toen…?’

Column Ben Tiggelaar Van David Letterman leerde Ben Tiggelaar een belangrijke les. Vraag jezelf eens af: krijg ik later spijt van deze keuze?

Ik loop eindeloos achter met alles. Met mijn e-mail, mijn to-dolijstjes, het onderhoud aan onze tuin en ook met Netflix. Pas deze week bekeek ik het interview dat David Letterman deed met Barack Obama. Eén les, niet van Obama, maar van Letterman, raakte me. Even een snelle update voor mensen die nog meer achterlopen dan ik. Talkshowhost David Letterman, die in 2015 na 23 jaar stopte met The Late Show, doet een tijdelijke come-back op Netflix. Hij interviewt zes bekende gasten. Onder wie acteur George Clooney, de Pakistaanse Nobelprijswinnares Malala Yousafzai en dus ook, meteen in de eerste show in januari, voormalig president Obama.

Het interview is niet wereldschokkend. Het is vooral sympathiek. Een gesprek tussen twee oude vrienden. Maar tegen het einde gebeurt er iets interessants. Letterman wordt emotioneel en hij biecht Obama een jeugdzonde op. Iets dat hem duidelijk dwars zit.

In 1965 eisten zwarte Amerikanen, gesteund door enkele blanke demonstranten, in Alabama met vreedzame protestmarsen hun recht om te stemmen op. De toen 18-jarige Letterman was ergens anders. Op een cruiseschip, met vrienden, onderweg naar de Bahama’s. Reden van deze bestemming: geen leeftijdsgrens voor alcoholgebruik. Letterman en zijn vrienden waren de hele week stomdronken. Met vochtige ogen kijkt Letterman Obama aan: „Waarom was ik niet in Alabama. Waarom wist ik er niet van?”

„Over twintig jaar zegt mijn zoon tegen mij: wacht eens even, jij wist dat dit een probleem was en je hebt er niets aan gedaan.”

Achteraf zie je dat Letterman in het programma naar dit punt toe had gewerkt. Hij moest dit kwijt. Zo was hij met een cameraploeg naar Alabama getogen om met congreslid John Lewis wandelend de brug in Selma over te steken. De beroemde Edmund Pettus-brug waar Lewis en Martin Luther King in maart ‘65 met 600 andere mensen begonnen aan hun marsen. De politie greep toen gewelddadig in tegen de ongewapende, vreedzame betogers. Lewis liep daarbij een schedelbreuk op. Letterman nam uitgebreid de tijd om hem - in het programma met Obama - respect te betonen.

Maar al veel eerder in het gesprek noemde Letterman een les die hij had geleerd van Obama. Over verantwoordelijkheid en spijt. „Over twintig jaar zegt mijn zoon tegen mij: wacht eens even, jij wist dat dit een probleem was en je hebt er niets aan gedaan.” Letterman vertelde dat hij dit idee tegenwoordig op allerlei terreinen toepast.

Psychologen zien spijt als een nuttige emotie die je helpt om foute beslissingen te herzien. En vooraf nadenken over mogelijke spijt in de toekomst, kan je helpen om nu in actie te komen. Geanticipeerde spijt, zoals het in vaktermen heet, stimuleert je om in het hier en nu tóch iets risicovols of iets lastigs te doen. Sterker nog: van alle vragen die je jezelf kunt stellen, is volgens onderzoekers de vraag: krijg ik later spijt van deze keuze, een van de krachtigste.

Goed. Al loop ik flink achter met veel dingen, ik heb de spijtvraag van Letterman deze week toch maar bovenaan mijn lijstje gezet. In mijn eigen woorden: wat speelt er nu in de wereld waar ik niet voor weg mag lopen? Zodat ik over twintig jaar in elk geval iets van een antwoord heb op de vraag van mijn dochters: Pap, wat deed jij toen?