Rutger Groot Wassink (rechts) viert de overwinning in Amsterdam met fractievoorzitter Jesse Klaver. Foto David van Dam

In de hoofdstad is GroenLinks op z’n linkst

GroenLinks Amsterdam

Rutger Groot Wassink leidde GroenLinks naar de zege in Amsterdam. In zijn partij representeert hij de meest linkse vleugel. Dat is voor anderen wel even wennen.

Op 1 mei legt Rutger Groot Wassink, de triomferende GroenLinks-leider van Amsterdam, weer een roos bij het standbeeld van Domela Nieuwenhuis, voorman van de arbeidersbeweging in Nederland. Als hij daar op andere dagen langs fietst – hij woont er om de hoek – kijkt hij wel eens op naar het bronzen gezicht en vraagt zich af: ‘Hoe zou hij het nu vinden dat ik het doe?’

Groot Wassink maakte GroenLinks met tien zetels voor het eerst de grootste fractie in Amsterdam – de hoofdprijs van de landelijke uitslag voor GroenLinks. Ook in andere delen van het land, vooral de middelgrote steden, won GroenLinks, maar het ziet ernaar uit dat de partij vooral in de hoofdstad een stempel op de politiek kan drukken.

Dat wordt, als het aan de lijsttrekker ligt, een behoorlijke ruk naar links. Want Groot Wassink (43) is duidelijk representant van de linkervleugel van de partij die in 1989 voortkwam uit de pacifistische PSP, de progressief-christelijke PPR en de communistische CPN. En hij staat daarin ten opzichte van andere prominente partijgenoten best alleen. Groot Wassink: „Ik denk dat er niet heel veel GroenLinksers zijn die zich ook zo verbonden voelen met onze linkse traditie.”

Groot Wassink groeide op in Doetinchem. „Ik geloof niet dat mijn ouders vaak gestemd hebben, misschien wel nooit, voordat ik in de politiek ging.” De eerste keer dat hijzelf mocht stemmen, in 1994, werd het SAP-Rebel, „Trotskisten.” Hij vond als student geschiedenis een bijbaantje als avondportier op het landelijk bureau van GroenLinks.

Lees ook: Lichte schouderklopjes en een grimmige blik in Amsterdam

Daar scherpte Groot Wassink zijn politieke belangstelling aan partijcoryfeeën als Ab Harrewijn, bijgenaamd ‘de rode dominee’. „Iemand die met hetzelfde gemak met een hoogleraar sprak als met een arbeider. In de politiek, ook in mijn eigen partij, heb je mensen die ‘gewone mensen’ best eng vinden. Extra pijnlijk om te zien bij linkse politici. Ik zou willen dat links meer mensen had als Eberhard van der Laan. Daar worden we geloofwaardiger en effectiever van. We kunnen ons verhaal dan ook vertellen op plekken waar we dat nu niet altijd doen.”

Communistengroet

Als hij, zoals op het uitslagenfeest woensdag, opkomt met zijn gebalde vuist in de lucht – „de communistengroet” – kijken ook sommige partijgenoten met gefronste wenkbrauwen naar Groot Wassink. Voor hem past het logisch in een traditie die ver voor de oprichting van GroenLinks begint. „Links, kritisch en strijdvaardig”, zo vat hij de kern samen. „Met een buitenparlementair tintje.”

Met zo’n buitenparlementair tintje liep GroenLinks Amsterdam onder aanvoering van Groot Wassink mee met de jaarlijkse demonstratie tegen racisme, vorige week zondag. Daar was veel gedoe aan vooraf gegaan, buiten en binnen de partij. Omdat het motto (‘Geen racisten in de raden’) en het manifest van de demonstratie gericht was tegen PVV en Forum voor Democratie, besloten de lokale PvdA en SP af te zien van deelname. Slappe hap, vond Groot Wassink. „Ik ken sommige jongens die meelopen al twintig jaar: de Koerden, de vakbonden. Wat zou nou het beeld zijn geweest als zelfs ik had gezegd: ik doe niet mee? Dan hadden mensen gedacht dat we waren bezweken onder de druk van rechts.”

Groot Wassink beaamt het verhaal dat dinsdag in Het Parool verscheen dat ook zijn eigen partijtop grote druk op hem heeft uitgeoefend om van de demonstratie af te zien. „Daar hebben we inderdaad een stevige clash over gehad”, zegt hij. Onder meer partijvoorzitter Marjolein Meijer vroeg hem van de betoging af te zien. Groot Wassink wil er drie dagen na de verkiezingen niet veel over kwijt. Hij zegt dat ‘Den Haag’ uiteindelijk heeft geluisterd naar zijn argument dat de strijd tegen racisme en discriminatie in Amsterdam veel dieper zit dan elders. „Zwarte Piet hebben we hier al afgeschaft. Dat vinden andere afdelingen van GroenLinks best ingewikkeld. Amsterdam is nu eenmaal linkser dan de rest.”

Centrumpartij

Als leider van de grootste fractie heeft Groot Wassink inmiddels partijgenoot Maarten van Poelgeest als informateur aangezocht. De voormalig wethouder kent de wensen van Groot Wassink: de nieuwkomers Denk en Forum voor Democratie horen niet in het college thuis.

Was dat geen verkiezingsretoriek?

„Geen sprake van”, zegt Groot Wassink. „Bekijk je de uitslag optimistisch, dan kun je zeggen dat allerlei groepen nu worden gerepresenteerd die nooit vertegenwoordigd waren. Maar ik had ze liever niet in de raad gehad. Voor mij loopt er een rechte lijn tussen de Centrumpartij van Janmaat en Forum voor Democratie. Wat Denk betreft, ik vind de Amsterdamse leider Mourad Taimunti een prima man en zijn programma is best links. Maar hoe de landelijke leiders van Denk omgaan met parlementariërs van Turkse afkomst, is onacceptabel.”

    • Bas Blokker
    • Philip de Witt Wijnen