Gijzelnemer stond bekend als staatsgevaarlijk

Terreurdaad

De aanslag in het zuiden van Frankrijk deed vrijdag even de angst van de terreurdaden in 2015 en 2016 herleven.

Foto Guillaume Horcajuelo/EPA

Voor het laatst in juli 2016 stelde Facebook in Frankrijk zijn ‘safety check’ in werking. Dat was na de aanslag met een vrachtwagen in Nice. Vrijdagochtend, tijdens een uren durende terreuractie in Zuid-Frankrijk konden mensen in de omgeving van Carcassonne opnieuw hun online vrienden laten weten of ze „in veiligheid” waren.

Met drie dodelijke slachtoffers en zestien gewonden was de gijzelactie bij een supermarkt in omvang onvergelijkbaar met de grote aanslagen van 2015 en 2016. Maar de kennelijke willekeur van de daad, de afgelegen plek en de verschillende etappes die uiteindelijk het werk bleken van één man deden de nerveuze angst van de reeks eerdere Franse terreurdaden weer even herleven. Wat is er precies gebeurd?

De terreurdag begint rond 10 uur met een gewelddadige autoroof in Carcassonne zelf. De chauffeur raakt zwaargewond, de bijrijder wordt gedood. Met de gestolen witte Opel Corsa rijdt de 25-jarige schutter naar een kazerne van de Franse oproerpolitie CRS, waar hij vier joggende agenten beschiet. Een van hen wordt geraakt in de schouder, maar verkeert niet in levensgevaar.

Slager

De man vervolgt zijn weg naar het enkele kilometers oostwaarts gelegen dorpje Trèbes, waar hij even na elven met een handwapen en een mes de plaatselijke vestiging van supermarktketen Super U binnenstormt. „Allahu Akbar”, zeggen ooggetuigen te hebben gehoord. Twee mensen, de slager en een klant, komen door kogels om het leven. De man houdt klanten en personeel gegijzeld, maar de gendarmerie is snel ter plaatse, waarna veel klanten kunnen ontkomen. Een kolonel van de gendarmerie biedt na onderhandelingen aan de plaats in te nemen van de gijzelaars.

De gijzelnemer zou de vrijlating eisen van Salah Abdeslam, de enige overlevende terrorist van de aanslagen in Parijs in november 2015. Gesprekken om hem tot rede te brengen lopen op niets uit. Als de gendarmerie via een openstaande telefoonlijn hoort dat in de zaak opnieuw geschoten wordt, zetten antiterreureenheden de aanval in. Zij doden de gijzelnemer en treffen de 45-jarige gendarme zwaargewond aan. Hij „vecht tegen de dood”, zou president Emmanuel Macron uren later over deze instant „held” zeggen.

De dader is volgens de Franse autoriteiten Redouane Lakdim, in 1992 geboren in Marokko. Hij zou alleen gehandeld hebben. Hij heeft een grillig cv in de kleine criminaliteit, met korte periodes in de cel voor drugshandel, diefstal en verboden wapenbezit. Hii woonde met zijn moeder en zussen in Carcassonne. Voordat hij om de hoek van het huis van zijn moeder de witte Opel kaapt, had hij, volgens de buren, nog zijn jongste zusje naar school gebracht. ‘Monsieur Tout-le-monde’, noemt een ooggetuige hem op televisie: zomaar iemand.

Een soldaat van IS

Maar Lakdim stond ook in het zogenoemde ‘fiche S’ van staatsgevaarlijke individuen. Zijn radicale opvattingen waren bekend en hij is korte tijd in de gaten gehouden. „Hij is onverwachts tot actie overgegaan”, zei minister van Binnenlandse Zaken Gérard Collomb. „Niets kondigde zijn actie aan”, bevestigde procureur François Molins, hét gezicht van de Franse juridische strijd tegen terreur. Een „islamistische terroristische aanslag” noemde Macron de daad. En net als zo vaak eerder was terreurgroep Islamitische Staat er snel bij om de aanslag, door „een soldaat die op het appel heeft gereageerd”, op te eisen.

Want al lijkt het nu al lang rustig, dit was zeker niet de eerste aanslag tijdens het presidentschap van Macron. De lat voor Facebook en buitenlandse media is alleen wat hoger komen te liggen. In oktober nog werd twee meisjes de hals doorgesneden in Marseille. Dader: een kruimelcrimineel uit Tunesië. In augustus reed een Algerijn bij Parijs op een groepje agenten in. Zoals ook op de Champs-Élysées eerder in juni was gebeurd.

„We hebben sinds enkele jaren de prijs van het bloed betaald”, zei Macron vrijdagavond. Hij waarschuwde dat het gevaar nog niet geweken is.

    • Peter Vermaas