Column

‘Het Westen tegen Rusland is Godzilla tegen Bambi’

Ook in de VN-Veiligheidsraad is het vaak Rusland tegen het Westen, ziet Michel Kerres in New York. Maar een nieuwe Koude Oorlog is het niet.

Pro-Poetin bord tijdens vierde jaardag annexatie van de Krim Maxim Shemetov/Reuters

Op zijn eerste werkdag kon de nieuwe president van Rusland meteen een kleine overwinning op het Westen bijboeken. De Hoge Commissaris voor mensenrechten van de VN, Zeid Ra’ad al-Hussein, wilde maandag in de Veiligheidsraad een verklaring afleggen over Poetins bondgenoot Syrië. Wacht even, zei plaatsvervangend ambassadeur Gennady Kuzmin, mensenrechten hebben in de Veiligheidsraad helemaal niets te zoeken.

De Hoge Commissaris had negen stemmen nodig om het Russische bezwaar te omzeilen. Drie landen onthielden zich, vier stemden tegen, acht stemden voor. De mensenrechten kwamen één stem te kort.

Het is sinds 1962 niet meer voorgekomen dat een zitting van de Veiligheidsraad zo wordt beëindigd. Normaal wordt zo’n geschil beslecht achter gesloten deuren en de verliezer een afgang bespaard. Frankrijk beloofde negen stemmen te leveren om Rusland dwars te zitten, maar had Ivoorkust niet onder controle.

Geen optreden dus voor Zeid. Om de situatie te redden mocht hij op een informele bijeenkomst in een minder zaaltje (van de Economische en Sociale Raad) vertellen over het gifgas, de vluchtelingen en de hongersnood.

Rusland had weer een puntje gescoord. Pats. Nieuwe presidentiële termijn, zelfde aanpak. Dwarsliggen, obstructie plegen, sarren, liegen, spierballen tonen: Rusland is stijlvast. Vorige week zat Rusland in de Veiligheidsraad nog in de beklaagdenbank op beschuldiging van een gifgasaanslag op een oud-spion in het Verenigd Koninkrijk. Op de vierde jaardag van de annexatie van de Krim, waarschuwde de Nederlandse plaatsvervangend ambassadeur Lise Gregoire-van Haaren in de raad dat de bezetting niet het „nieuwe normaal” mag worden.

Spionnen, mysterieus gif uit de krochten van de USSR, nieuwe ‘onoverwinnelijke’ kernwapens, strijd om zeggenschap in het Midden-Oosten, geknoei in buitenlandse verkiezingen: waar doet dit aan denken? Aan de Koude Oorlog. Zeker als je het westerse antwoord erbij optelt: stijgende defensiebegrotingen, militaire versterking aan de NAVO-oostflank, nieuwe Amerikaanse kernwapens.

Spionnen, mysterieus gif, nieuwe ‘onoverwinnelijke’ kernwapens, geknoei in buitenlandse verkiezingen: waar doet dit aan denken? Aan de Koude Oorlog.

Toch is de huidige, gespannen situatie geen terugkeer naar de Koude Oorlog, schreef Harvard-hoogleraar Stephen Walt onlangs. Toen was de héle wereld in de greep van een conflict tussen twee supermachten die elkaars ideologische tegenpolen waren en elkaar min of meer in evenwicht hielden. Nu kent de wereld drie grootmachten (plus China), telt ideologie nauwelijks nog en is de VS vele malen sterker dan Rusland – de Amerikaanse economie is bijvoorbeeld 10 keer zo groot als de Russische. Het is, schreef Walt, „Godzilla versus Bambi”. Kortom, het Westen moet zich niet gek laten maken.

Rusland is assertief, soms agressief, maar Poetin is niet uit op de wereldheerschappij van een mislukte ideologie. Poetin zoekt kansen en invloed. Zijn rol in Syrië zal hij niet snel opgeven, ook al klaagt de VN nog zoveel over humanitair leed. Oog in oog met NAVO-troepen blijft het in Europa sinds 2015 vooralsnog bij intimidatie. Oost-Oekraïne heeft hij niet geannexeerd, heeft hij zelfs geopperd er een VN-vredesmacht te stationeren.

Het kan Poetin niet zijn ontgaan dat het Westen (soms) in staat is een vuist te maken. Het is niet ondenkbaar dat hij wel weer eens met het Westen aan tafel wil als zijn provocaties hem te kostbaar worden. Klein probleempje: het Westen is aan die tafel dan vertegenwoordigd door Donal Trump/Fox News. Groot probleempje: het Westen is vooralsnog niet van plan de Krim op te geven. En hoe dan ook: let altijd op Ivoorkust.

Redacteur geopolitiek Michel Kerres en Oost-Europa-deskundige Hubert Smeets schrijven hier afwisselend over de kantelende wereldorde.