China is klaar voor een handelsoorlog

Handel Beijing heeft onmiddellijk tegenmaatregelen tegen de nieuwe importheffingen van president Trump afgekondigd.

Foto Jonathan Ernst

Amper een paar uur na de Amerikaanse aankondiging om de importheffingen op Chinese producten te verhogen, kondigde China een eerste pakket tegenmaatregelen aan. Op 128 producten ter waarde van 3 miljard dollar, waaronder varkensvlees, fruit, noten, wijn en gerecycled aluminium, komen importheffingen van 15 tot 25 procent.

De maatregel steekt wat schril af bij het pakket van 60 miljard dollar waar Trump hogere tarieven over wil gaan rekenen. Volgens Beijing is dit pas het begin. In een verklaring noemt het ministerie van Handel het een Amerikaans staaltje „protectionisme”. China is „volledig bereid om haar legitieme belangen te verdedigen”.

De net opnieuw benoemde Xi Jinping is zijn nieuwe termijn als oppermachtige president deze week begonnen. Hij zal koste wat kost willen voorkomen dat hij overkomt als een zwakke leider.

Maar voorlopig is het allemaal nog retoriek. China wil niet overhaast reageren, omdat de komende weken pas duidelijk wordt waar de Amerikaanse maatregelen precies pijn gaan doen.

Chantage en intimidatie

Ruim een vijfde van alles wat de Verenigde Staten importeren komt uit China. Volgens Amerikaanse cijfers kwam dat in 2016 neer op 462,6 miljard dollar. Voor de Chinezen gaat het om een zesde van alle export. De Amerikanen importeren vooral apparaten, meubels, speelgoed en schoenen. Over ongeveer 12,5 procent van dat volume gaat China nu heffingen betalen.

Of deze eerste slag van Trump leidt tot een handelsoorlog „hangt af van de VS”, zegt Mei Xinyu, onderzoeker bij het ministerie van Handel. Hij spreekt aan de telefoon over „chantage en intimidatie” door de Verenigde Staten, maar zegt dat China „klaar is voor een handelsoorlog”.

Volgens de China Daily houdt Trump zijn eigen bevolking voor de gek. Miljoenen Amerikanen betalen de prijs voor die paar duizend Amerikaanse banen die de president wil redden, schrijft de krant.

De vraag is hoeveel effect de heffingen zullen hebben op de Chinese economie. China kan door haar enorme afzetmarkt allerlei sectoren beïnvloeden. Beijing kan bijvoorbeeld het contract herzien waarin staat dat Boeing 300 vliegtuigen ter waarde van 37 miljard dollar aan Chinese luchtvaartmaatschappijen levert.

Volgens de krant China Daily houdt Trump zijn eigen bevolking voor de gek

Als een handelsoorlog volgt, zou het goed kunnen dat China hem door het Chinese volk laat uitvechten. Als Apple de assemblage van de iPhone weghaalt uit China, dan kan Beijing dwars gaan liggen bij de verkoop van de telefoon, zogenaamd om consumentenbelangen te beschermen – dat zou niet de eerste keer zijn. De populistische staatskrant Global Times dreigt in een commentaar al met een boycot op door Washington gesubsidieerde sojabonen en auto’s van General Motors.

Het kostte China 23 jaar van economische hervormingen voor het land in 2001 officieel werd toegelaten tot de club van liberale economieën, de Wereldhandelsorganisatie WTO. China schoof van een communistische planeconomie op in de richting van een markteconomie. Nog steeds bepaalt de communistische regering in Beijing de grote lijnen, maar de economie wordt steeds verder opengesteld. Zo zijn buitenlandse investeringen nu toegestaan en mogen Chinezen een eigen bedrijf opzetten. Het resultaat: tussen 1990 en 2017 werd het bruto binnenlands product 43,8 keer zo groot.

Buitenlandse bedrijven in China klagen intussen wel over de verplichte overdracht van intellectueel eigendom, dubbele standaarden, ondoorzichtige juridische regels en bemoeienis van de Communistische Partij in de bedrijfsvoering. Verdere liberalisering, een voorwaarde waarop China tot de WTO toetrad, stokt.

Dat de nieuwe directeur van de Volksbank bij zijn benoeming, afgelopen week, nieuwe hervormingen aankondigde, heeft weinig indruk gemaakt. „Dat is een structureel probleem”, zegt Christopher Balding, econoom aan een businessschool in de Zuid-Chinese stad Shenzhen. „Als dit om een ander land ging, zou de VS het meer tijd gunnen. Maar China heeft al zoveel beloftes gedaan, dat het moeilijk is ze serieus te nemen.”

Ondertussen beklagen diplomaten bij de WTO zich in The New York Times over de directe manier waarop de VS en China elkaar beschuldigen – zonder de klachten eerst bij de WTO neer te leggen. Trump duwt de Wereldhandelsorganisatie richting „irrelevantie”, kopt de krant. Maar eigenlijk was China daar al een tijdje mee bezig.