VVD en CDA gaan nek-aan-nek   

Welke partij wordt landelijk de grootste? De VVD claimde woensdagavond de winst, coalitiepartner CDA probeert zijn verlies te relativeren.

Bezoekers tijdens de uitslagenavond van VVD na afloop van de gemeenteraadsverkiezingen. Foto ANP / Olaf Kraak

Wie zou, ná alle lokale partijen, de grootste landelijke partij worden? Het CDA, zoals gewoonlijk? Of zou het de VVD lukken zijn coalitiegenoot af te troeven? Bij het CDA zijn ze er aan het begin van de woensdagavond van overtuigd dat ze de grootste blijven.

De eerste (relatief kleine) verliezen in Rotterdam, Utrecht, Weert en Enschede worden in stilte voor kennisgeving aangenomen. „We staan nu naar getallen te kijken, maar wat zegt het nou, dat we in Rotterdam van 5,9 naar 5,5 procent gaan”, zegt partijvoorzitter Ruth Peetoom.

De verkiezingsavonden bij de twee grootste landelijke partijen zijn onvergelijkbaar

De CDA’ers zijn benieuwd naar het „totaalplaatje”, zeggen ze. Dat ze in de steden wat verliezen, soit. Belangrijker is: hoe hebben de kiezers in de regio gestemd? „Verkiezingen zijn ook maar een momentopname”, relativeert staatssecretaris van Economische Zaken Mona Keijzer, landelijk de nummer twee. „Volgend jaar kan er iets gebeuren waardoor het beeld volledig kantelt.”

Bij de VVD raken ze er in de loop van de avond van doordrongen dat ze het CDA mogelijk voorbij zijn gestreefd. Echt relevant is dat niet, zegt Annemarie Jorritsma, fractievoorzitter van de liberalen in de Eerste Kamer. „Maar het is wel leuk”, voegt een breed lachende Sander Dekker, minister voor Rechtsbescherming, daaraan toe.

Paaseieren en cherrytomaatjes

De verkiezingsavonden bij de twee grootste landelijke partijen zijn onvergelijkbaar. De christen-democraten, bijeen in het eigen partijkantoor in Den Haag, hebben veel aandacht voor het scherm in de hal. De muziek staat zachtjes, zodat de aanwezigen kunnen luisteren naar de uitslagen. Op de tafels staan paaseieren en koekjes, later ook cherrytomaten en reepjes komkommer met een dipsausje. De TL-verlichting maakt dat de sfeer er niet écht in komt.

De VVD daarentegen zit in een hippe rooftopbar op een industrieterrein, een kwartiertje bij het CDA vandaan. De muziek staat er loeihard. De aanwezigen zijn meer bezig met borrelen dan met de uitslagen op de televisieschermen. „Zelfs als we verloren hadden, zou het hier nog gezellig zijn”, aldus VVD-coryfee Loek Hermans.

Als de eerste voorlopige uitslag van Den Haag binnenkomt barst gejoel los. De VVD zou acht zetels hebben behaald. „Verdubbeld! Dat is fijn”, aldus een juichende Sander Dekker, die zelf ook twee keer lijsttrekker was in Den Haag.

Om kwart over elf stapt partijleider Mark Rutte op het podium. Hij houdt nog een slag om de arm, maar, zegt hij, het ziet ernaar uit dat de VVD voor het eerst in de zeventigjarige geschiedenis van de partij de grootste wordt bij de lokale verkiezingen. De premier durft al van een „schitterende avond” te spreken.

Hoewel nog niet alle stemmen zijn geteld en het dus ongewis is wie de strijd heeft gewonnen, hebben de liberalen duidelijk een knappe prestatie neergezet. Het is voor het eerst in twintig jaar tijd dat een regeringspartij winst boekt bij lokale verkiezingen. In Rotterdam behaalde de VVD twee zetels extra. In Amsterdam – met veel concurrentie, onder meer van Forum voor Democratie – wist de VVD gelijk te blijven.

In Den Haag wordt uiteindelijk ex-PVV’er Richard de Mos de grootste, en behaalt de VVD niet acht, maar zeven zetels. Dat zijn er toch drie meer dan vier jaar geleden. En vrolijk feesten de VVD’ers door.

    • Barbara Rijlaarsdam