Studenten vieren hoge score van tegenkamp bij ‘hun’ referendum

Initiatiefnemers De initiatiefnemers van het referendum zijn verheugd. „Ik heb het gevoel dat ik iets goeds heb gedaan voor Nederland.”

Nina Boelsums, initiatiefneemster van het referendum Foto: David van Dam

Hier hangt een feestsfeer. Spannender dan fifty-fifty kun je een exitpoll voor een referendum niet krijgen – en 48 procent tegen, dat is ruim tien procent meer dan de peilingen voorspelden. „Ik ben heel blij”, glundert initiatiefnemer Marlou Gijzen (23) in een café in Amsterdam-Oost, waar ze met de andere initiatiefnemers de uitslag volgt op een groot scherm. „Zelfs als het vóór wordt, kan de regering dit niet zomaar naast zich neerleggen.”

Gijzen, masterstudent Logica aan de Universiteit van Amsterdam, bracht het raadgevend referendum acht maanden geleden aan het rollen door een appgroep op te richten uit verontwaardiging over de inlichtingenwet. Met nog vier studenten en anderen verzamelde ze 407.582 handtekeningen. Amnesty International en privacy-organisatie Bits of Freedom, vanavond ook aanwezig, sloten zich aan.

De winst van nee – met flinke opkomst – in het referendum over de Wiv is een tegenvaller voor de coalitie en inlichtingendiensten. Lees ook: Strategie van kabinet werkte weer niet

Dat in dit café de oorsprong van een veelbesproken volksraadpleging huist, zou een voorbijganger niet opmerken. Het had een afstudeerborrel kunnen zijn. Het café is druk, maar niet vol; de gemiddelde leeftijd is laag. Bier in de hand, tegen-sticker op de borst. Het gemoed opgewekt: het is ze toch maar gelukt, een landelijke discussie teweegbrengen over een technische wet en een abstract onderwerp als privacy.

Geen demagogie

„Dit is toch democratie?”, zegt initiatiefnemer Nina Boelsums (22) uitgelaten aan een witte wijn. „Dat je als student met je megafoon de straat op kan en daadwerkelijk iets teweegbrengt!” Ze vindt het „absurd” dat Den Haag het raadgevend referendum onlangs heeft afgeschaft.

Bits of Freedom-directeur Hans de Zwart is er trots op dat de privacydiscussie zo inhoudelijk gevoerd is, zegt hij bij een kop thee – hij is zijn stem kwijt na een lange dag flyeren. „We hebben er geen demagogie van gemaakt.” Ook Boelsums zegt: fijn dat een brede campagne óók aan kan slaan. „Wij wilden niet de Jan Roos van het referendum zijn.”

Er is een enorme last van haar schouders gevallen, vertelt ze – er ging veel tijd zitten in het referendum. Soms waren ze wel tot drie uur ’s nachts bezig. „Onze studies zijn een beetje ingezakt.” Maar het was het waard. „Werkelijk iedere student die ik heb gesproken is zo faliekant tegen deze wet. Dat laat zien dat mijn generatie dit soort shit niet pikt. De politiek deed alsof privacy een non-issue was, maar we hebben laten zien dat het een grondrecht is.”

Voor de verkiezingsuitslag van Amsterdam wordt de muziek stilgezet – die tot teleurstelling van Boelsums niet harder mag omdat er naast het café nog stemmen worden geteld. Gejuich als blijkt dat GroenLinks gewonnen heeft. „Dit is toch ook wel spannend hoor”, zegt Gijzen. „Ik hoop niet dat Forum voor Democratie veel zetels wint. Ik hoop dat de Piratenpartij het haalt.” Boelsums excuseert zich voor haar grote woorden. „Ik heb het gevoel dat ik aan de goede kant van de geschiedenis sta, dat ik iets goeds heb gedaan voor Nederland.” Nu nog een keer vragen of de muziek harder mag.

Ze hebben de hele nacht op hun telefoon de tussenstand bijgehouden, vertelt initiatiefnemer Luca van der Kamp (22) de volgende ochtend aan de telefoon. De stand, rond het middaguur: 1,5 procent voorsprong voor het tegenkamp. Hij voelt zich moe en blij en kan het nog steeds niet helemaal geloven.

    • Mirjam Remie