PvdA neemt ingecalculeerd verlies

Voor de PvdA kwam dit derde verlies op rij niet als een verrassing. De partij ziet dit dieptepunt als nieuwe start.

Fractievoorzitter Marjolein Moorman van de PvdA in Amsterdam tijdens de uitslagenavond in de Stopera. Foto ANP / Remko de Waal

Teleurgesteld? Als PvdA’ers dat na het binnenkomen van de eerste uitslagen al zijn, dan geven ze er weinig blijk van. Op grote schermen volgen ze de exitpolls. Wel wordt op de uitslagenavond in Amsterdam gezucht als de verliezen groot blijken. Maar de klappen lijken ingecalculeerd. Alsof men dit zoveelste slechte nieuws er ook nog wel bij kan hebben.

Slechter dan vorig jaar is het in elk geval níet

Vier jaar geleden kwam de klap nog wel hard aan. Toen verloor de partij ook fors en zakte ze landelijk van 15,7 naar 10,3 procent. De partij kreeg, twee jaar na de start van Rutte II, de eerste rekening voor het regeren met de VVD. Symbolisch was in 2014 vooral het verlies in alle grote steden, waardoor de PvdA vrijwel nergens meer de grootste was. In het traditionele PvdA-bolwerk Amsterdam verloor de partij vijf van de vijftien zetels en moest ze de koppositie aan D66 afstaan.

Dit jaar krimpt de partij nog verder: in Amsterdam dreigt zelfs halvering. In Rotterdam blijven er van de acht zetels nog vijf over, in Utrecht zakt de partij van vijf naar drie. In Eindhoven, de laatste grote stad waar de PvdA nog de grootste was, wordt de partij nu voorbijgestreefd door de VVD en GroenLinks.

„Vorig jaar stond ik nog op een begrafenis”

Maar, benadrukken PvdA’ers woensdagavond fanatiek: slechter dan vorig jaar is het in elk geval níet. Toen behaalde de partij tijdens de Tweede Kamerverkiezingen niet meer dan 5,7 procent van de stemmen, negen Kamerzetels. Dat absolute dieptepunt is voor de PvdA nu het ijkpunt.

Wanneer in Emmen een verlies van 0,6 procent wordt voorspeld, volgt gejuich. „Mooi hè, van Leiden!”, klinkt het, nadat zich een gerucht over één zetel winst in die stad verspreidt. De zaal reageert euforisch op het verlies van D66 in Amsterdam en Utrecht.

Babyshower

„Jongens, we hebben verloren hè”, moet de Amsterdamse lijsttrekker Marjolein Moorman het uitgelaten publiek aan het begin van haar toespraak herinneren. En ook als partijleider Lodewijk Asscher halverwege de avond het woord neemt, lijkt het haast een overwinningsspeech. Er was „strijd geleverd in volle tegenwind”. Maar: „Het herstel is begonnen.” En: „De boodschap aan Nederland is: de PvdA komt altijd weer terug.”

Maar ‘terug’ is de PvdA na woensdag nog lang niet. Eerder is er in de partij berusting, dat de PvdA als grote bestuurspartij niet meer bestaat. Op de uitslagenavond in Amsterdam, in een zaaltje waar de Kamerfractie tot een paar jaar geleden nauwelijks zou hebben gepast, ontbraken partijkopstukken vrijwel volledig. „Neem een biertje, maak er een feestje van”, spoorde Asscher de vooral jonge Amsterdamse campaigners aan. „Let’s hear it for Emmen!” Met een high-five verliet hij de zaal rond 23:00 uur.

„De weg is nog lang”, erkende Kamerlid Gijs van Dijk. Maar bijna verbaasd constateerde hij bij zichzelf een behoorlijk vrolijke stemming. „Vorig jaar stond ik nog op een begrafenis.” En nu? „Misschien een soort babyshower?”