Opinie

    • Clarice Gargard

Het kan alleen maar beter dan gisteren

De colonne van zwarte auto’s met getinte ruiten rijdt met zwaailichten voorbij. Het bruinrode zand stuift op wanneer ze me passeren. Dit is al de derde keer dat ik de stoet van, vermoedelijk, de nieuwe president van Liberia tegen het lijf loop. George Oppong Weah was een internationaal gevierde voetballer en won afgelopen december met een landslide de verkiezingen. Weah beloofde het volk iets dat politici altijd beloven maar zelden waarmaken: ontwikkeling.

Ik reisde afgelopen maand naar West-Afrika voor werk en bezocht onder andere mijn moederland met haar kersverse regeringsleider, die ik graag had geïnterviewd. Maar mijn broer hielp me uit die droom. „Denk je dat omdat je in Afrika bent je de president gewoon kunt spreken alsof hij je buurman is?” Ik protesteerde hevig om te verhullen dat die gedachte ergens stiekem toch voorbij was gekomen.

Liberia is door vrijgelaten Amerikaanse tot slaaf gemaakten gesticht, een beetje op dezelfde wijze als Columbus die Amerika ‘ontdekte’. Een Liberiaans gezegde luidt: the fly was here before dog’s ears were cut. Wat heel vrij te vertalen valt naar ‘alleen omdat jij de dingen niet eerder zag, betekent niet dat ze niet bestonden’.

Het land ging van de eerste welvarende Afrikaanse republiek naar een door oorlog verteerde en verwrongen natie. Maar de afgelopen decennia stonden in het teken van verandering. Tijdens mijn verblijf vroeg ik me af wat die ‘ontwikkeling’ nou daadwerkelijk betekent wanneer de gemiddelde burger van minder dan twee dollar per dag moet leven en het nochtans moeilijker is om aan stromend water en elektriciteit te komen dan aan geestverruimende middelen.

Tegelijkertijd zag ik ook de geasfalteerde wegen die er voorgaande jaren niet waren, nieuwe wijken met flatgebouwen en de ongeletterdheid die van 60 naar 47 procent was teruggedrongen. Daardoor besefte ik dat er geen standaard formule is waar je ontwikkeling aan kunt toetsen, behalve misschien de dag van gisteren. Je kunt tenslotte – wanneer je je ontwikkelt – alleen maar beter worden dan je eerder was.

Terug in Nederland aangekomen zag het landschap er heel anders uit dan in Liberia. Ik heb de wegen hier nooit onverhard gezien, de wijken nooit zo verpauperd dat er door een krakkemikkig dak van golfplaten regenwater het huis binnen druppelt. Maar toch voelt het alsof er iets verloren is gegaan.

De afgelopen jaren waren we steeds meer een land dat door angstige wij-zij-retoriek gegijzeld werd, een land waar je als hulpbehoevende ineens jezelf maar van de grond moet zien te rapen en een land dat voor de donkere kanten van zichzelf schuilt.

Ik zag laatst op Facebook een citaat dat de neiging van sommige Nederlanders om tegen de eigen belangen in te stemmen, omschreef: „Het bos was aan het krimpen maar de bomen bleven maar voor de bijl kiezen. Zij dachten door het houten handvat dat hij één van hen was.”

Volgens historicus en politicus Joseph Ki Zerbo worden mensen niet ontwikkeld maar ontwikkelen wij vooral onszelf. Het is donderdag 22 maart als deze column verschijnt en dat betekent dat de gemeenteraadsverkiezingen zich inmiddels hebben voltrokken. Waar je ook voor gekozen hebt, of het nou verduurzaming, radicale gelijkwaardigheid of religieus comfort is, ik hoop dat je met overtuiging kunt vaststellen dat het de stad beter maakt dan die dinsdag was.

Clarice Gargard is programmamaker bij BNNVARA en publicist.
    • Clarice Gargard