Groningen rekent in referendum af met Den Haag

Delfzijl

Slecht een op de vijf kiezers kwam opdagen in Delfzijl. En nergens in de provincie Groningen haalde de Wiv-wet een meerderheid.

Foto ANP / Piroschka van de Wouw

Vóór 21 maart was het in Delfzijl bijna een verkiezingsthema an sich: hoe moesten er ooit 12 partijen over 19 raadszetels verdeeld worden?

Een ongegronde angst, zo blijkt tijdens een gemoedelijke uitslagenavond in theater en congrescentrum De Molenberg in het hart van het Groningse havenstadje. Heel de politieke elite, inclusief burgemeester, wethouders en lijsttrekkers, heeft zich er verzameld. Zij zien even na half twaalf hoe er relatief weinig verschuivingen optreden: de lokale partijen blijven favoriet, de raad (die voorheen wel 21 zetels had maar door de bevolkingskrimp kleiner is) blijft tien partijen tellen.

Burgemeester Gerard Beukema (PvdA) waarschuwde aan het begin van de avond al voor een „historisch lage opkomst”

Gedaan is het met de ene zetel van D66, en de PVV komt met één zetel binnen – een magere score vergeleken met de tweede plek die de partij hier bij de landelijke verkiezingen haalde. „Ik had gehoopt op twee, maar elke winst is mooi”, zegt lijsttrekker Emil Smeding achteraf.

Er kan dus gewoon over coalities gepraat worden. Verbazing is er vooral over het zeer kleine aantal stemmers dat bij sommige stembureaus is komen opdagen. Burgemeester Gerard Beukema (PvdA) waarschuwde aan het begin van de avond al voor een „historisch lage opkomst”. En inderdaad. Er kwam in Delfzijl-Noord niet meer dan 20,44 procent van de stemgerechtigden langs om een stem uit te brengen.

In de rest van de provincie Groningen stemde maar ongeveer de helft van de gemeentes, vooral in het noordoosten. Door herindelingen zal de rest pas later dit jaar naar de stembus gaan, als ze dit niet al in november hebben gedaan. Toen won verrassend genoeg de PvdA in de nieuwe gemeente Midden-Groningen.

Die trend zet zich nu voorzichtig door. De partij handhaaft zich op veel plekken en trok zelfs af en toe iets meer stemmen dan in 2014, zoals in het traditioneel ‘rode’ Oldambt (waar ze nipt de grootste werd), Veendam en Pekela. In die laatste plaats bleef duidelijke winnaar SP oppermachtig met vier zetels.

De PVV, die hier haar tweede Groningse locatie had, eindigde op de vierde plaats door twee zetels van kleine partijen over te nemen – verder bleef de raad met 15 plekken volledig onveranderd. Landelijk haalde de partij hier nog de meerderheid; desalniettemin jubelde lijsttrekker Arthur van Dooren tegen RTV Noord over „een feestdag”.

Vrijwel nergens werd zo massaal tegen de Wiv-wet gestemd als in het noorden van het land

Als dan ook nog in Loppersum eigenlijk alleen het CDA wat inlevert aan grootste partij Loppersum Vooruit, kan je rustig concluderen dat de verhoudingen in de provincie Groningen maar weinig zijn veranderd. Meer dan een enkele zetel is er niet gewisseld tussen partijen. Dat komt deels doordat sommige gemeentes hier nu eenmaal altijd flink rood blijven, maar dat geldt zeker niet voor allemaal. Er tekent zich ook een beeld af van bewoners die niet de behoefte voelen om lokaal ergens mee af te rekenen.

Dat in tegenstelling tot met de landelijke politiek in ‘Den Haag’. Vrijwel nergens werd zo massaal tegen de Wiv-wet gestemd als in het noorden van het land: in nul gemeentes in Groningen haalde een voor-stem de meerderheid. Dat kon geen enkele andere provincie zeggen.

    • Milo van Bokkum