GroenLinks en D66 kunnen samen verder

Utrecht

Ook in Utrecht werd GroenLinks de grootste. Voortzetting van de samenwerking met D66 ligt voor de hand. Toch is nog veel onduidelijk.

Centrum Utrecht. Foto Sander Koning/ANP

Wie wordt de grootste? In Utrecht was vooraf duidelijk tussen welke partijen het zou gaan : GroenLinks en D66. In de vierde stad van Nederland wonen veel (jonge) hoogopgeleiden en die stemmen vooral op deze twee partijen. GroenLinks is deze raadsverkiezingen de bovenliggende partij geworden met twaalf zetels. Twee meer dan D66, dat vier jaar geleden de grootste partij werd.

De opkomst was in Utrecht deze keer fors hoger dan vier jaar geleden. In 2014 kwam 54,2 procent van de kiezers naar de stembus, dit jaar 59 procent. De gemeente deed er alles aan om kiezers naar de stembus te lokken. In Ondiep, Kanaleneiland en Overvecht – buurten waar normaal gesproken weinig gestemd wordt – reden stembureaubusjes om het de kiezer nog makkelijker te maken om te stemmen. Burgemeester Jan van Zanen: „De mensen die campagne hebben gevoerd kunnen trots zijn dat er zoveel mensen hebben gestemd.”

Coalitie kan door

Het huwelijk in het college tussen D66 en GroenLinks, dat al acht jaar goed werkt, kan vrijwel zeker worden voortgezet. Dat gelukkige samenzijn maakte het beide partijen lastig om zich in de verkiezingscampagne scherp te profileren. Ze moesten het vooral hebben van nuanceverschillen. Zo vindt GroenLinks dat de milieuzone, die dieselauto’s van voor 2001 verbiedt om in het Utrechtse centrum te komen, groter moet. D66 is het daar niet mee eens, maar vindt dat de regels rondom de zone scherper moeten. GroenLinks pleit voor meer sociale huurwoningen, D66 voor meer huurwoningen in het middensegment. In de sociale huurwoningen wonen mensen die daar niet (meer) horen te wonen, aldus D66, die moeten doorstromen.

Wél een groot verschil tussen beide partijen: de voorkeur van de collegepartner(s). D66 kiest voor het rechtse midden en prefereert VVD, GroenLinks heeft liever de SP of PvdA. GroenLinks-fractievoorzitter Heleen de Boer: „Wij geven de voorkeur aan een links college, maar we gaan met iedereen heel serieus praten. Ook voor de VVD staat de deur open.” D66-lijsttreker Klaas Verschuure: „We zitten weer in de dubbele cijfers, dat was ons doel. Dit is een resultaat waar we heel blij mee zijn.”

Versnippering

Maar met de uitslag die er nu ligt kan het nog knap lastig worden om aan de wensen van beide partijen te voldoen. Versnippering alom in Utrecht. In de woorden van VVD-fractievoorzitter Dimitri Gilissen: „Het servies ligt aan gruzelementen op de grond in twaalf stukken.”

De VVD won één zetel en kwam op zes zetels. Zes partijen (CDA, ChristenUnie, Denk, Partij voor de Dieren, Student en Starter) kwamen op twee zetels uit, PVV één zetel en Stadsbelang Utrecht hield één zetel over – het waren er twee. De grote verliezer wederom: de PvdA. De partij verloor twee zetels en hield er drie over. De kans dat de PvdA deze periode weer niet in het college komt, lijkt daarmee groot. PvdA-lijsttrekker Rick van der Zweth: „Ja, dit doet pijn. Maar een aantal pilsjes helpt wel, kan ik je verzekeren.”

Een deel van de PvdA-stemmers is overgelopen naar nieuwkomers in Utrecht: PVV of Denk. Maar volgens de kersverse lijsttrekker Mahmut Sungur heeft zijn partij ook een nieuw publiek aangeboord: de ongehoorden. We voerden campagne in Overvecht, zegt hij, dat door de politiek als afvoerputje van Utrecht behandeld wordt. Als de gemeente ergens wil experimenteren doet ze het daar, zegt hij. Wij spraken daar mensen die zich ongehoord en onbegrepen voelen door de normale politiek, aldus Sungur. „Zij stemmen nu voor het eerst, dat is voor ons een overwinning.”