Denk wint slechts één zetel in Enschede. Samenwerking wordt overal heel moeilijk

Enschede

Denk deed voor het eerst mee aan de raadsverkiezingen in veertien gemeenten. In Enschede viel het resultaat met één zetel tegen. En de wil van anderen om met Denk samen te werken is nergens erg groot. „De vraag is of je op langere termijn de belangen van je achterban kunt behartigen als je zo geïsoleerd bent als Denk.”

Enes Sariakçe, lijsttrekker van Denk in Enschede. Zijn partij brak niet echt door in Enschede. Sariakçe komt alleen in de gemeenteraad. Foto Lars Smook

Blijdschap bij Enes Sariakçe, lijsttrekker van Denk in Enschede. Hij vertaalt de exit-poll van onderzoeksbureau Ipsos in zijn voordeel. „Van nul naar twee zetels. Dat is heel goed”, zegt hij woensdagavond op het stadhuis.

Een week voor de verkiezingen dacht de 23-jarige Sariakçe nog dat drie zetels haalbaar zouden zijn, en dat hij voor de vierde zou moeten knokken. Hij zorgde ervoor zo veel mogelijk mensen te ontmoeten, deed mee aan debatten, deelde chocolademelk uit aan winkelend publiek.

Maar in Enschede bleef Denk steken op één zetel. „Eén zetel is een begin”, zegt Sariakçe woensdagnacht.

In de grote steden maakt de partij haar entree, met 2 zetels in Utrecht (voorlopige uitslag), 3 zetels in Amsterdam (exitpoll) en 3 zetels in Rotterdam (voorlopige uitslag). „Een enorme prestatie”, reageert hoofddocent politicologie Floris Vermeulen van de Universiteit van Amsterdam.

De Tweede Kamerleden Kuzu en Öztürk scheidden zich in 2015 af van de PvdA. Zij hadden kritiek op het integratiebeleid van partijgenoot minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken). Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2017 won Denk drie zetels. Denk deed mee aan de verkiezingen in veertien gemeenten.

‘Enschede is van ons allemaal’

Vrij snel na de oprichting van Denk, in 2015, sloot Sariakçe zich aan. De „leuke, vriendelijke mensen”, hun „mooie woorden” spraken hem aan. Dus stroopte hij de „mouwen op’’, en deed hij mee. Het campagnemotto: ‘Enschede is van ons allemaal’.

De partij pleit landelijk en lokaal voor ‘acceptatie’ van mensen met een migratieachtergrond die al langer in Nederland wonen en voor ‘integratie’ van nieuwkomers. Sariakçe is geboren en getogen in Enschede, studeert sociaal juridische dienstverlening en vraagt zich af: „Hoever moet ik nog integreren?’’

Enschede heeft relatief veel inwoners van Turkse afkomst (5,5 procent van de bevolking). In de van oorsprong textiel- en daarmee arbeidersstad, was de PvdA decennialang de grootste partij tot vier jaar geleden, bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2014. Het initiatief voor de collegevorming lag niet meer bij de PvdA, maar bij D66; de PvdA belandde zelfs buiten het college.

Sinds woensdagavond is Burgerbelangen de grootste partij (zeven zetels volgens de voorlopige uitslag), D66 verliest twee van de zeven zetels. PVV komt nieuw binnen met drie zetels. De PvdA wordt nog kleiner: van vijf naar vier zetels. „Een verlies dat pijn doet’’, reageerde de lijsttrekker Laurens van der Velde.

Denk voelde ‘sentiment goed aan’

Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk, oprichters van Denk, hebben als parlementariër „het sentiment’’ onder de Turkse Nederlanders ,,goed aangevoeld’’, stelt hoofddocent Vermeulen. Hij doet sinds 1994 onderzoek doet naar stemgedrag van migrantengroepen in Amsterdam. „Je zag vanaf 2010 dat mensen met een Turkse en Marokkaanse achtergrond teleurgesteld waren in de traditionele partijen, maar er was geen alternatief.’’ Mensen met een Turkse of Marokkaanse achtergrond stemden in het verleden meestal PvdA, SP of GroenLinks, vaak op kandidaten met dezelfde afkomst.

Vermeulen is benieuwd naar hoe het lokaal verder gaat met Denk. „De vraag is of je op langere termijn de belangen van je achterban kunt behartigen als je zo geïsoleerd bent als Denk. Om zaken te regelen, zal je moeten samenwerken.’’

Of dat lukt is nog maar de vraag. In Amsterdam heeft grote winnaar GroenLinks al laten weten niet met Denk te willen samenwerken vanwege de reactie van Denk op de erkenning van de Armeense genocide door de Tweede Kamer. Op de Turkse tv riep Kuzu Nederlanders van Turkse afkomst op om kandidaat-raadsleden van Turkse afkomst te vragen wat zij vinden van dat besluit. Voor Turkije is het erkennen van de Armeense genocide onacceptabel.

In Deventer weigerde VVD-lijsttrekker Daaf Ledeboer in aanloop naar de verkiezingen in debat te gaan met de lokale Denk-lijsttrekker Ahmet Kaya omdat die geen afstand wilde nemen van de uitlatingen van Kuzu. Ledeboer spreekt over intimidatie van (kandidaat-)raadsleden: „Ik ga niet mee in een situatie waarin mensen zich niet meer veilig voelen en niet meer vrij zijn om te zeggen wat ze denken. Je neemt liberale vrijheden bij elkaar weg waardoor je de democratie ondermijnt.’’

De Enschedese lijsttrekker Sariakçe vindt de oproep van Kuzu niet intimiderend, maar „juist transparant. Durf te vragen, hoe sta jij erin? Dat is het enige wat hij heeft gezegd.’’

    • Annette Toonen