'Booking.com voor advocaten tegengewerkt’

Recht Toezichthouder ACM is kritisch over de manier waarop de Nederlandse Orde van Advocaten het provisieverbod, waarbij advocaten niet mogen betalen voor het aanbrengen van klanten, uitlegt. De Orde heeft weinig geloof in het nut van een Booking.com voor advocaten.

Het provisieverbod „kan gevolgen hebben voor de concurrentie tussen advocaten en innovatie op de markt”, stelt een woordvoerder van de Autoriteit Consument en Markt. Foto Getty Images/iStockphoto

Vanuit Londen kijkt oud-advocaat Daniel van Binsbergen al jaren bedenkelijk naar Nederland. Met zijn advocatenplatform Lexoo wordt hij in het Verenigd Koninkrijk gelauwerd. Het platform won in november een Innovative Lawyers Award van zakenkrant Financial Times en staat al drie jaar in een belangrijke top honderd van Britse start-ups.

Lexoo is een online marktplaats die advocaten en bedrijven met een juridische behoefte samenbrengt. De advocaten – die door Lexoo worden geselecteerd – doen vervolgens een pitch om de opdracht binnen te slepen. Lexoo ontvangt daarvoor een vergoeding van 10 tot 15 procent. De Nederlandse markt kan Lexoo vergeten, want vanwege het provisieverbod zijn zulke vergoedingen hier verboden.

Volgens Van Binsbergen brengt zijn platform transparantie op een van oudsher ondoorzichtige markt. En dat is goed voor de kwaliteit en prijs. „We horen dat de klant gemiddeld 50 procent goedkoper uit is.”

Bij Lexoo schrijven zich vooral advocaten in die bij de grote, dure advocatenkantoren zijn vertrokken en „wel kwaliteit, maar geen merknaam hebben”, zegt de oprichter die zelf jaren bij het vooraanstaande advocatenkantoor De Brauw werkte. „Advocaten die vroeger 450 euro per uur kostten, kunnen ze zich bij ons voor 225 euro aanbieden en alsnog meer verdienen. Want van hun oude uurloon ging 75 procent naar de winst voor de partners en het marmeren kantoorpand”.

Serieuze vraagtekens

Sinds 2014 werden 3.000 juridische klussen vergeven via Lexoo, dat inmiddels twaalf werknemers telt. Van Binsbergen wil graag naar Nederland. „Maar dat mag dus niet.”

Nog niet. Na een klacht van LegalDutch, een vergelijkbaar Nederlands platform gericht op ondernemers, bleek vorige week namelijk dat mededingingswaakhond Autoriteit Consument en Markt (ACM) zijn pijlen heeft gericht op de Nederlandse Orde van Advocaten en de wijze waarop zij het provisieverbod uitlegt. Onder dat verbod mogen advocaten niet betalen voor het aanbrengen van klanten.

„De ACM zet serieuze vraagtekens bij de vormgeving van het provisieverbod in de gedragsregels voor advocaten”, stelt een ACM-woordvoerder desgevraagd. „Dit verbod kan gevolgen hebben voor de concurrentie tussen advocaten en innovatie op de markt.”

Volgens Bart van Tongeren, algemeen deken van de Orde van Advocaten, is het provisieverbod heel belangrijk. „Zodra een advocaat betaalt voor het doorverwijzen van een cliënt of aannemen van een opdracht heeft hij een financieel belang: die investering terugverdienen. En dat raakt de onafhankelijkheid.”

Lees ook de Togacolumn over de tuchtmaatregelen van de Nederlandse Orde van Advocaten: Koppelsites verdienen nader onderzoek

Prijsconcurrentie

LegalDutch-oprichter Jan-Hein Strop zou echter niet weten hoe. „Dat argument heeft niets te maken met onafhankelijkheid maar met afschermen van de markt.” Volgens Strop is de advocatenmarkt niet transparant en is het moeilijk om prijs en kwaliteit van advocaten te vergelijken. In tegenstelling tot in het Verenigd Koninkrijk is er hier geen onafhankelijke toezichthouder. „De Orde van Advocaten mag haar eigen regels stellen en daarop zelf toezien. Tegelijkertijd is ze de belangenbehartiger van advocaten.” Volgens Strop houdt dat vernieuwing en prijsconcurrentie tegen. Met zijn platform wil hij daar iets aan doen.

Maar de lokale Orden van Advocaten hebben duidelijk gemaakt daar niet van gediend te zijn. Eind 2015 werd in het landelijke ‘dekenberaad’ besloten op te treden tegen platforms als LegalDutch. Aangesloten advocaten ontvingen strenge brieven van hun lokale dekens waarin klemmend werd gewezen op de gedragsregels. Daarna ontving LegalDutch verschillende opzeggingen uit het hele land, zo blijkt uit berichten die het ter inzage gaf. „Ik heb geen zin in enige discussie met de Orde”, schrijft een advocaat. Een ander: „Onduidelijk is welke acties en maatregelen de Orde precies gaat nemen, behalve dat ze tuchtrechtelijk van aard zijn. Dat zie ik niet zitten.”

LegalDutch richt zich nu met de 170 aangesloten advocaten op andere juridische diensten zoals adviesgesprekken tegen vaste tarieven. „Door de opstelling van de Orde is het lastig om te groeien”, zegt Strop, die naar de ACM stapte.

'Weloverwogen en doordacht'

In zijn handhavingsverzoek wijst hij de ACM op een uitspraak van het gerechtshof Amsterdam over het provisieverbod van notarissen dat nagenoeg gelijk zou zijn aan dat van advocaten. In een tuchtzaak tegen een notaris die net als andere notarissen zijn diensten via de HEMA-website aanbood, oordeelde het hof dat er geen sprake was van provisie omdat de HEMA - net zoals LegalDutch - tegelijkertijd ook diensten zoals marketing levert en de klant uiteindelijk zelf de notaris kiest.

De Orde zegt verdere stappen van de ACM af te wachten. Van Tongeren is vooralsnog niet bereid om de regels aan te passen. Hij wijst erop dat de gedragsregels voor advocaten na een „weloverwogen en weldoordacht” traject van 1,5 jaar net nog zijn gemoderniseerd. Sindsdien zijn bemiddelingssites waar niet per klant wordt betaald, toegestaan.

Terwijl Strop en Van Binsbergen ervan overtuigd zijn dat hun platforms – net zoals bijvoorbeeld Booking.com – een vooruitgang zijn voor zowel dienstverlener áls consument, heeft de Orde duidelijk minder geloof in het nut van zulke internetplatforms op basis van provisie. Van Tongeren: „ De bemiddelingswebsites leiden niet tot lagere tarieven omdat de exploitant van de website immers ook een beloning ontvangt. Dan zal de cliënt waarschijnlijk meer moeten betalen.”

    • Camil Driessen