Vergeet de expat-stem niet: die telt mee in grote steden

Gemeenteraadsverkiezingen Expats zijn een steeds belangrijke groep kiezers geworden. Zij maken in de grote steden ongeveer 10 procent van het electoraat uit.

Stemlokaal in een oude trolleybus Foto ANP

Het ruikt naar verschaald bier in de donkere Amsterdamse danszaal waar het verkiezingsevenement, Rock the Vote, voor internationals plaatsvindt. „Ze hebben de big guns gestuurd”, zegt de Britse Robin Pascoe. Ze is verbaasd over de aanwezigheid van de lijstrekkers van de grootste Amsterdamse partijen. Alleen de Amsterdamse SP stuurde maandagavond de nummer drie van de lijst naar het debat. „Vier jaar geleden deden ze dat niet”, vertelt Pascoe, die al dertig jaar in Nederland woont en over de verkiezingen schrijft op de Engelstalige nieuwssite Dutchnews.nl.

Politieke partijen in de grote steden richten hun vizier tijdens de gemeenteraadsverkiezingen steeds meer op internationale kiezers. Inwoners van de Europese Unie (EU) mogen namelijk voor de gemeenteraadsverkiezingen stemmen. Ook niet-EU-burgers zijn stemgerechtigd, als ze ten minste vijf jaar in Nederland wonen. Als ze allemaal zouden gaan stemmen, gaat het in de grote steden al gauw om vier à vijf zetels.

„Vier jaar geleden waren we veel minder met de international-stem bezig”, zegt de Amsterdamse GroenLinks-lijsttrekker Rutger Groot Wassink. „Politieke partijen zijn zich er nu van bewust dat ook expats en internationale werknemers erbij horen.” Electoraal spelen zij een grote rol, aangezien de stemgerechtigde groep internationals de afgelopen jaren toegenomen is tot ongeveer 10 procent van het electoraat in de grote steden.

Gewone Amsterdammers

„Willen ze mijn geld of niet?”, vraagt de Britse software-ontwikkelaar Chris Willis, die al dertig jaar in Amsterdam woont. „Medewerkers van de Belastingtelefoon spreken alleen maar Nederlands.” Willis stemt woensdag voor de tweede keer. „Vier jaar geleden sprak de coalitie af voor meer vertaalde documenten en Engelstalige medewerkers te zorgen”, zegt hij na afloop van de avond. Hij moet nog altijd zijn internationale vrienden in Nederland helpen met hun administratie, omdat hij wel Nederlands spreekt.

De vragen uit de zaal verschillen nauwelijks van de verkiezingsthema’s die spelen onder Nederlandse Amsterdammers: huisvesting, milieu en de drukte in de stad. „We denken bij expats vaak aan mensen met hoge inkomens”, zegt VVD-lijsttrekker Eric van der Burg. „Maar de meesten hebben een middeninkomen en zijn vergelijkbaar met de Amsterdammer.”

Verloren stemrecht

Tien armen gaan de lucht in, onder de 200 aanwezigen, na de vraag wie er eerder heeft gestemd. „Veel internationals weten niet dat ze mogen stemmen”, vertelt Stephen Guiver. De half-Engelse, half-Nederlandse jachtenbouwer organiseert meet-ups voor expats. „Ze krijgen niks van de gemeente mee. Pas als ze een stempas in hun brievenbus krijgen, weten ze van de verkiezingen af.” Alleen in Maastricht hebben ze een Engelse brief meegestuurd met de stempassen, weet Pascoe van Dutchnews.nl.

Voor internationals die al jaren in Nederland wonen, is woensdag een van de weinige keren dat ze kunnen stemmen. „Ik ben mijn Britse kiesrecht kwijt”, vertelt Pascoe. Na vijftien jaar buiten Groot-Brittannië gewoond te hebben, verloor ze haar Britse kiesrecht. Nu mag ze alleen nog maar voor de gemeenteraadsverkiezingen stemmen. „En voor de waterschappen”, benadrukt ze.

Willis roept al zijn internationale vrienden op te gaan stemmen. „Vandaag stuurde ik op Whatsapp een bericht: ‘Pak je rode potlood voor donderdag!’.” Hij reageert verbaasd als duidelijk wordt dat op woensdag de verkiezingen plaatsvinden. „Verkiezingen zijn toch altijd op donderdag?”