OM onderzoekt coöperatie om dodelijk poeder

Zelfdoding De Coöperatie Laatste Wil lag al langer onder vuur. Nu onderneemt justitie stappen.

Over een ‘humaan laatstewilmiddel’ is al sinds begin jaren 90 felle discussie. Foto Roos Koole/ANP

Het Openbaar Ministerie (OM) start een strafrechtelijk onderzoek naar de Coöperatie Laatste Wil (CLW), de organisatie die zelfdodingspoeder wil gaan verspreiden onder leden. Dit maakte het OM woensdagmiddag bekend.

Het OM heeft de coöperatie verzocht direct te stoppen met de voorbereidingen voor het verspreiden van dodelijke middelen. Justitie hoopt daarmee te voorkomen dat de eerste duizend leden, zoals gepland, binnenkort de dodelijke middelen ontvangen.

De Coöperatie Laatste Wil maakte in september vorig jaar bekend een legaal verkrijgbaar ‘laatstewilmiddel’ te hebben gevonden waarmee mensen zelf hun leven zouden kunnen beëindigen.

Het gaat om een conserveermiddel dat door groothandels in flinke hoeveelheden wordt verkocht. Na de bekendmaking groeide het ledenaantal van de coöperatie van 3.400 naar meer dan 20.000 leden.

Contracten

De naam van het ‘Middel X’ wil de coöperatie geheim houden voor leden. NRC onthulde onlangs dat leden in speciale contracten moeten beloven de organisatie „niet aansprakelijk” te stellen voor „eventuele schade”.

Bij de contracten zat ook een zeer summier toxicologisch rapport, waaruit zou moeten blijken dat het middel inderdaad tot een ‘humane’ en ‘pijnloze’ dood zou leiden.

De middelen zouden door leden kunnen worden verkregen via het lidmaatschap van een lokale inkoopgroep. De dodelijke middelen zouden worden geleverd met een kluisje dat met vingerafdruk (of een bijgeleverde reservesleutel) geopend kon worden.

Vrijwel direct kwam de coöperatie onder vuur te liggen. Uit medische literatuur, die NRC bekeek, bleek dat er grote vraagtekens geplaatst kunnen worden bij de veiligheid van het middel. De stoffen in het middel garanderen geen pijnloze dood, zoals de coöperatie beloofde.

Lees ook over het onderzoek dat NRC deed naar het middel: Zo zacht is de dood niet met middel X

Ximena

In februari pleegde de negentienjarige Ximena – die kampte met een persoonlijkheidsstoornis – zelfdoding. Zij deed dit met een middel waarvan veel mensen vermoeden dat de CLW het ook wil verspreiden. Ze had het zelf aangeschaft, maar haar ouders vinden dat de CLW verantwoordelijk is, omdat ze zo veel ruchtbaarheid heeft gegeven aan de eenvoudige verkrijgbaarheid van dodelijke middelen.

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) was direct zeer kritisch op de Coöperatie Laatste Wil. „Zorgelijk”, „zeer onwenselijk” en „mogelijk zelfs strafbaar”, zei hij nadat NRC schreef over de contracten die CLW-leden moesten tekenen.

Na de zelfdoding van Ximena zei hij opnieuw de situatie „heel zorgelijk” te vinden.

Aanstaande vrijdag moest het bestuur van de Coöperatie Laatste Wil op het ministerie komen om tekst en uitleg te geven. Die afspraak gaat niet door, zegt een woordvoerder van het ministerie. Omdat het OM nu heeft besloten tot strafrechtelijk onderzoek houdt het ministerie zich voorlopig afzijdig.

Het OM schrijft in een persbericht dat het een onderzoek is begonnen, omdat hulp bij zelfdoding strafbaar is. Alleen als de strenge zorgvuldigheidseisen voor euthanasie zijn gevolgd, kan een arts straffeloos gesteld worden. Het OM meldt:

“Voor ieder ander is hulp bij zelfdoding, of het verschaffen van middelen daartoe, een strafbaar feit. Dat geldt ook voor de leden van de coöperatie die het zelfdodingsmiddel aan anderen leveren of verspreiden.”

‘Goed dat OM in actie komt’

Tweede Kamerleden zijn blij dat het OM een strafrechtelijk onderzoek is begonnen. “Goed dat het OM in actie komt”, twittert fractievoorzitter Kees van der Staaij van de SGP. “Aanpak van deze gevaarlijke club en van verkoop zelfmoordpoeder is dringend nodig.”

Twitter avatar keesvdstaaij Kees van der Staaij Kamerbrief binnen op onze eerdere vragen.
Goed dat het OM in actie komt tegen coöperatie Laatste Wil! Aanpak van deze gevaarlijke club en van verkoop zelfmoordpoeder is dringend nodig, zeker na de tragische dood van Ximena.

Ook Kamerlid Carla Dik-Faber van de ChristenUnie juicht het onderzoek toe. “Ik maak me al langer ernstige zorgen om de verspreiding van een zelfmoordpoeder via de CLW, nota bene zonder dat er controle is op wie het middel in handen krijgt”, zegt zij. “Wat hier op het spel staat, is de veiligheid van kwetsbare mensen in onze samenleving.”

Voltooid leven

Over een ‘humaan laatstewilmiddel’ is al sinds begin jaren negentig felle discussie. Toen schreef rechtsgeleerde Huib Drion een essay waarin hij het idee opperde wat bekend is komen te staan als de ‘Pil van Drion’ – een middel waarmee ouderen die hun leven voltooid vonden zelfdoding zouden kunnen plegen. In 2002 werd de euthanasiewet aangenomen: ruim 6.500 mensen kregen vorig jaar euthanasie. Maar voor mensen die niet ziek zijn, maar hun leven toch voltooid achten, is euthanasie normaal gesproken geen mogelijkheid.

D66 bereidt een wet voor die mensen met een ‘voltooid leven’ de mogelijkheid zou geven op hulp bij zelfdoding. De Coöperatie Laatste Wil wilde op een slepende wetsbehandeling niet wachten en kwam zelf met ‘Middel X’.

Praten over zelfdoding kan bij hulp- en preventielijn ‘Zelfmoord? Praat erover’. Telefoon 0900-0113 of www.113.nl

Correctie (21 maart 2018): Boven een eerdere versie van dit bericht stond dat het Openbaar Ministerie vervolging instelt. Zo ver is het echter nog niet, het OM start een strafrechtelijk onderzoek. De kop is aangepast.